Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
V CİLD (BRYÁNKA - ÇİMLİ-PODZOL TORPAQLAR)
    ÇİKASOLAR

    ЧИКАСОЛАР (чокто дилиндя – “йахын заманларда эедянляр”) – АБШ-да мускоглар групундан щинди халгы. Сайлары 38 мин няфярдир, о ъцмлядян Оклащома штатында йерляшян тайфа яразисиндя 7 мин няфярдян чохдур (2010). Муског дилиндя данышырлар. Инэилис дили дя йайылмышдыр. Йазылары латын ялифбасы ясасындадыр. Диндарлары христиандыр. 12–15 ясрлярдя чоктоларла бирликдя Миссисипи чайынын шярг сащилляриня эялмиш, 16 ясрин яввялляриндя онлардан айрылмышдылар. Яняняви мядяниййятляри Шимали Американын ъянуб-шярги щиндиляр цчцн сяъиййявидир. Талаларда тоха якинчилийи (гарьыдалы, йемиш, габаг), овчулуг, балыгчылыг вя йыьыъылыгла мяшьул олурдулар. Тохуъулуг бюйцк ящямиййят кясб едирди.

    Яняняви эейимли чикасо гадыны.


    Яняняви евляри: щцнд. 1 м-дяк олан даиряви торпаг бцнюврянин цзяриндя тирлярдян тикилян, шцвцллярдян дцзялдилян дамынын аралары эил вя отла долдурулан гыш еви; дцз-буъаглы, диварлары аьардылмыш икиотаглы йай евидир. Юзцнямяхсус идарячилик системляри олан Испанийа вя Пантерляр фратрийасына, онлар да юз нювбясиндя гощумлуьу ана хятти цзря щесабланан 12 гябиляйя бюлцнцрдцляр. Али башчы (мико) йалныз Испанийа фратрийасындан олурду. Щярби башчы (тишу мико) да вар иди. Бюйцк аиля вя матрилокал никащ мювъуд иди. Яняняви етигадлары рущларын вя яъдадларын култу, шаманизмдир; Ч. цчцн цмуми зийафят вя рягслярля мцшайият олунан саьалтма айини сяъиййявидир. Авропалыларла ялагяляр 1540 илдя башламышдыр. АБШ-ла баьланмыш гейри-бярабяр мцгавиляляр нятиъясиндя 18 ясрин сонлары – 19 ясрин яввялляриндя торпагларынын бюйцк щиссясини итирмиш, 1830-ъу иллярдя “Щинди яразиси”ня (индики Оклащома штаты), чоктоларын торпагларына кючмяйя мяъбур олмушдулар. 1855 илдя чоктолардан айрылмышлар. Тайфа идарячилийиндя варлы метисляр ясас рол ойнайырдылар. 1970 илдя башчы (“губернатор”) сечмяк щцгугу газанмышлар. Мцасир Ч. фермер тясяррцфаты, муздлу ямякля мяшьул олурлар. Бязи яняняви рягсляр вя ат йарышлары горунуб сахланылыр

Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
BRYÁNKA – ÇİMLİ-PODZOL TORPAQLAR
    ÇİKASOLAR

    ЧИКАСОЛАР (чокто дилиндя – “йахын заманларда эедянляр”) – АБШ-да мускоглар групундан щинди халгы. Сайлары 38 мин няфярдир, о ъцмлядян Оклащома штатында йерляшян тайфа яразисиндя 7 мин няфярдян чохдур (2010). Муског дилиндя данышырлар. Инэилис дили дя йайылмышдыр. Йазылары латын ялифбасы ясасындадыр. Диндарлары христиандыр. 12–15 ясрлярдя чоктоларла бирликдя Миссисипи чайынын шярг сащилляриня эялмиш, 16 ясрин яввялляриндя онлардан айрылмышдылар. Яняняви мядяниййятляри Шимали Американын ъянуб-шярги щиндиляр цчцн сяъиййявидир. Талаларда тоха якинчилийи (гарьыдалы, йемиш, габаг), овчулуг, балыгчылыг вя йыьыъылыгла мяшьул олурдулар. Тохуъулуг бюйцк ящямиййят кясб едирди.

    Яняняви эейимли чикасо гадыны.


    Яняняви евляри: щцнд. 1 м-дяк олан даиряви торпаг бцнюврянин цзяриндя тирлярдян тикилян, шцвцллярдян дцзялдилян дамынын аралары эил вя отла долдурулан гыш еви; дцз-буъаглы, диварлары аьардылмыш икиотаглы йай евидир. Юзцнямяхсус идарячилик системляри олан Испанийа вя Пантерляр фратрийасына, онлар да юз нювбясиндя гощумлуьу ана хятти цзря щесабланан 12 гябиляйя бюлцнцрдцляр. Али башчы (мико) йалныз Испанийа фратрийасындан олурду. Щярби башчы (тишу мико) да вар иди. Бюйцк аиля вя матрилокал никащ мювъуд иди. Яняняви етигадлары рущларын вя яъдадларын култу, шаманизмдир; Ч. цчцн цмуми зийафят вя рягслярля мцшайият олунан саьалтма айини сяъиййявидир. Авропалыларла ялагяляр 1540 илдя башламышдыр. АБШ-ла баьланмыш гейри-бярабяр мцгавиляляр нятиъясиндя 18 ясрин сонлары – 19 ясрин яввялляриндя торпагларынын бюйцк щиссясини итирмиш, 1830-ъу иллярдя “Щинди яразиси”ня (индики Оклащома штаты), чоктоларын торпагларына кючмяйя мяъбур олмушдулар. 1855 илдя чоктолардан айрылмышлар. Тайфа идарячилийиндя варлы метисляр ясас рол ойнайырдылар. 1970 илдя башчы (“губернатор”) сечмяк щцгугу газанмышлар. Мцасир Ч. фермер тясяррцфаты, муздлу ямякля мяшьул олурлар. Бязи яняняви рягсляр вя ат йарышлары горунуб сахланылыр

    ÇİKASOLAR

    ЧИКАСОЛАР (чокто дилиндя – “йахын заманларда эедянляр”) – АБШ-да мускоглар групундан щинди халгы. Сайлары 38 мин няфярдир, о ъцмлядян Оклащома штатында йерляшян тайфа яразисиндя 7 мин няфярдян чохдур (2010). Муског дилиндя данышырлар. Инэилис дили дя йайылмышдыр. Йазылары латын ялифбасы ясасындадыр. Диндарлары христиандыр. 12–15 ясрлярдя чоктоларла бирликдя Миссисипи чайынын шярг сащилляриня эялмиш, 16 ясрин яввялляриндя онлардан айрылмышдылар. Яняняви мядяниййятляри Шимали Американын ъянуб-шярги щиндиляр цчцн сяъиййявидир. Талаларда тоха якинчилийи (гарьыдалы, йемиш, габаг), овчулуг, балыгчылыг вя йыьыъылыгла мяшьул олурдулар. Тохуъулуг бюйцк ящямиййят кясб едирди.

    Яняняви эейимли чикасо гадыны.


    Яняняви евляри: щцнд. 1 м-дяк олан даиряви торпаг бцнюврянин цзяриндя тирлярдян тикилян, шцвцллярдян дцзялдилян дамынын аралары эил вя отла долдурулан гыш еви; дцз-буъаглы, диварлары аьардылмыш икиотаглы йай евидир. Юзцнямяхсус идарячилик системляри олан Испанийа вя Пантерляр фратрийасына, онлар да юз нювбясиндя гощумлуьу ана хятти цзря щесабланан 12 гябиляйя бюлцнцрдцляр. Али башчы (мико) йалныз Испанийа фратрийасындан олурду. Щярби башчы (тишу мико) да вар иди. Бюйцк аиля вя матрилокал никащ мювъуд иди. Яняняви етигадлары рущларын вя яъдадларын култу, шаманизмдир; Ч. цчцн цмуми зийафят вя рягслярля мцшайият олунан саьалтма айини сяъиййявидир. Авропалыларла ялагяляр 1540 илдя башламышдыр. АБШ-ла баьланмыш гейри-бярабяр мцгавиляляр нятиъясиндя 18 ясрин сонлары – 19 ясрин яввялляриндя торпагларынын бюйцк щиссясини итирмиш, 1830-ъу иллярдя “Щинди яразиси”ня (индики Оклащома штаты), чоктоларын торпагларына кючмяйя мяъбур олмушдулар. 1855 илдя чоктолардан айрылмышлар. Тайфа идарячилийиндя варлы метисляр ясас рол ойнайырдылар. 1970 илдя башчы (“губернатор”) сечмяк щцгугу газанмышлар. Мцасир Ч. фермер тясяррцфаты, муздлу ямякля мяшьул олурлар. Бязи яняняви рягсляр вя ат йарышлары горунуб сахланылыр