Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - İCARƏDAR)
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ - Cәnubi Asiyada, Himalay d-rı ilә Dekan yaylası arasında düzәnlik. Uz. tәqr. 3 min km, eni 250–350 km. Himalay d-rının düzәnliyә bitişik yamaclarının aşınma mәhsulları ilә dolmuş Alp tipli dağarası çökәkdir. Maks. hünd. 270 m-dir. İqlimi ş.-dә subekvatorial musson, q.-dә tropikdir. Orta temp-r yanvarda tәqr. 20°C, iyulda 30–36°C-dir. İllik yağıntı 100–150 mm-dәn (c.-q.-dә) 1500 mm-әdәkdir (c.-ş.-dә). Çay şәbәkәsi sıxdır; çaylar bolsuludur (әsasәn, ş.-dә). Ən böyük çayları Hind, Qanq vә Brahmaputradır. Tez-tez dağıdıcı daşqınlar olur. Quru qış mövsümündә çaylarda suyun sәviyyәsi düşür. İri şәhәrlәri: Dehli, Lakhnau, Kanpur, Patna, Kәlkәtә (Hindistan), Lahor, Kәraçi (Pakistan), Dәkkә (Banqladeş).
    Torpaqları, bitki örtüyü vә heyvanlar alәmi. Müxtәliftәrkibli allüvial torpaqlar üstünlük tәşkil edir; şm.-q.-dә boz torpaqlar, delta sahәlәrindә bataqlaşmış allüvial vә manqr bataqlıq torpaqları yayılmışdır. Allüvial torpaqlar çoxәsrlik şumlanma nәticәsindә xeyli dәyişilmişdir. Landşaftların xarakteri rütubәt artdıqca qәrbdәn şәrqә doğru dәyişir. Hind düzәnliklәrindә tropik sәhralar vә yarımsәhralar, deltada şoranlıqlar üstünlük tәşkiledir; Qanq vә Brahmaputra deltalarında manqr meşәlәri bitir. Pәncab düzәnliklәrindә vaxtilә quru seyrәk meşәliklәr vә kolluqlar, Qanq düzәnliklәrindә yarpağıtökülәn musson meşәlәri yayılmışdı. Tәbii bitkiliklәr, demәk olar ki, qalmamışdır. Pәncab düzәnliklәri, Qanq vә Camna çayarası “yaşıl inqilab” areallarıdır. H.-Q. d. üçün torpaqların ikincili  şoranlaşması vә qәlәvilәşmәsi proseslәri sәciyyәvidir. Şm.-q.-dә külәk eroziyası, yeraltı su ehtiyatlarının tükәnmәsi, Qanq düzәnliklәrindә su eroziyası, torpaqların çirklәnmәsi vә deqrada siyası tipikdir. Yaşadığı yerlәr mәhv edildiyinә görә vәhşi heyvanlar, demәk olar  ki, qalmamışdır. Benqal düzәnliyindә Benqal pәlәngi, marallar, qabanlar yaşayır. Q.-dә sәh ralarda antiloplara (nilqau, harna), qamışlıq pişiyinә rast gәlinir; gәmiricilәr çoxdur. Ornitofaunada 300 növdәn çox köçәri (ördәklәr, qutanlar, durnalar vә s.) vә yuvalayan (sultanquş, qırqovul quyruq yakanlar, kiçik maygülü vә s.) quşlar var. Sürünәnlәr, o cümlәdәn pitonlar, kobralar çoxdur. Mühafizә olunan әn iri tәbii әrazilәr, o cümlәdәn Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Keoladeo (Hindistan), Sundarban (Hindistan, Banqladeş), hәmçinin Lal-Suxanra (Pakistan) milli parkları H.-Q.d. periferiyası üzrә yerlәşir.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – İCARƏDAR
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ - Cәnubi Asiyada, Himalay d-rı ilә Dekan yaylası arasında düzәnlik. Uz. tәqr. 3 min km, eni 250–350 km. Himalay d-rının düzәnliyә bitişik yamaclarının aşınma mәhsulları ilә dolmuş Alp tipli dağarası çökәkdir. Maks. hünd. 270 m-dir. İqlimi ş.-dә subekvatorial musson, q.-dә tropikdir. Orta temp-r yanvarda tәqr. 20°C, iyulda 30–36°C-dir. İllik yağıntı 100–150 mm-dәn (c.-q.-dә) 1500 mm-әdәkdir (c.-ş.-dә). Çay şәbәkәsi sıxdır; çaylar bolsuludur (әsasәn, ş.-dә). Ən böyük çayları Hind, Qanq vә Brahmaputradır. Tez-tez dağıdıcı daşqınlar olur. Quru qış mövsümündә çaylarda suyun sәviyyәsi düşür. İri şәhәrlәri: Dehli, Lakhnau, Kanpur, Patna, Kәlkәtә (Hindistan), Lahor, Kәraçi (Pakistan), Dәkkә (Banqladeş).
    Torpaqları, bitki örtüyü vә heyvanlar alәmi. Müxtәliftәrkibli allüvial torpaqlar üstünlük tәşkil edir; şm.-q.-dә boz torpaqlar, delta sahәlәrindә bataqlaşmış allüvial vә manqr bataqlıq torpaqları yayılmışdır. Allüvial torpaqlar çoxәsrlik şumlanma nәticәsindә xeyli dәyişilmişdir. Landşaftların xarakteri rütubәt artdıqca qәrbdәn şәrqә doğru dәyişir. Hind düzәnliklәrindә tropik sәhralar vә yarımsәhralar, deltada şoranlıqlar üstünlük tәşkiledir; Qanq vә Brahmaputra deltalarında manqr meşәlәri bitir. Pәncab düzәnliklәrindә vaxtilә quru seyrәk meşәliklәr vә kolluqlar, Qanq düzәnliklәrindә yarpağıtökülәn musson meşәlәri yayılmışdı. Tәbii bitkiliklәr, demәk olar ki, qalmamışdır. Pәncab düzәnliklәri, Qanq vә Camna çayarası “yaşıl inqilab” areallarıdır. H.-Q. d. üçün torpaqların ikincili  şoranlaşması vә qәlәvilәşmәsi proseslәri sәciyyәvidir. Şm.-q.-dә külәk eroziyası, yeraltı su ehtiyatlarının tükәnmәsi, Qanq düzәnliklәrindә su eroziyası, torpaqların çirklәnmәsi vә deqrada siyası tipikdir. Yaşadığı yerlәr mәhv edildiyinә görә vәhşi heyvanlar, demәk olar  ki, qalmamışdır. Benqal düzәnliyindә Benqal pәlәngi, marallar, qabanlar yaşayır. Q.-dә sәh ralarda antiloplara (nilqau, harna), qamışlıq pişiyinә rast gәlinir; gәmiricilәr çoxdur. Ornitofaunada 300 növdәn çox köçәri (ördәklәr, qutanlar, durnalar vә s.) vә yuvalayan (sultanquş, qırqovul quyruq yakanlar, kiçik maygülü vә s.) quşlar var. Sürünәnlәr, o cümlәdәn pitonlar, kobralar çoxdur. Mühafizә olunan әn iri tәbii әrazilәr, o cümlәdәn Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Keoladeo (Hindistan), Sundarban (Hindistan, Banqladeş), hәmçinin Lal-Suxanra (Pakistan) milli parkları H.-Q.d. periferiyası üzrә yerlәşir.
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ
    HİND-QANQ DÜZƏNLİYİ - Cәnubi Asiyada, Himalay d-rı ilә Dekan yaylası arasında düzәnlik. Uz. tәqr. 3 min km, eni 250–350 km. Himalay d-rının düzәnliyә bitişik yamaclarının aşınma mәhsulları ilә dolmuş Alp tipli dağarası çökәkdir. Maks. hünd. 270 m-dir. İqlimi ş.-dә subekvatorial musson, q.-dә tropikdir. Orta temp-r yanvarda tәqr. 20°C, iyulda 30–36°C-dir. İllik yağıntı 100–150 mm-dәn (c.-q.-dә) 1500 mm-әdәkdir (c.-ş.-dә). Çay şәbәkәsi sıxdır; çaylar bolsuludur (әsasәn, ş.-dә). Ən böyük çayları Hind, Qanq vә Brahmaputradır. Tez-tez dağıdıcı daşqınlar olur. Quru qış mövsümündә çaylarda suyun sәviyyәsi düşür. İri şәhәrlәri: Dehli, Lakhnau, Kanpur, Patna, Kәlkәtә (Hindistan), Lahor, Kәraçi (Pakistan), Dәkkә (Banqladeş).
    Torpaqları, bitki örtüyü vә heyvanlar alәmi. Müxtәliftәrkibli allüvial torpaqlar üstünlük tәşkil edir; şm.-q.-dә boz torpaqlar, delta sahәlәrindә bataqlaşmış allüvial vә manqr bataqlıq torpaqları yayılmışdır. Allüvial torpaqlar çoxәsrlik şumlanma nәticәsindә xeyli dәyişilmişdir. Landşaftların xarakteri rütubәt artdıqca qәrbdәn şәrqә doğru dәyişir. Hind düzәnliklәrindә tropik sәhralar vә yarımsәhralar, deltada şoranlıqlar üstünlük tәşkiledir; Qanq vә Brahmaputra deltalarında manqr meşәlәri bitir. Pәncab düzәnliklәrindә vaxtilә quru seyrәk meşәliklәr vә kolluqlar, Qanq düzәnliklәrindә yarpağıtökülәn musson meşәlәri yayılmışdı. Tәbii bitkiliklәr, demәk olar ki, qalmamışdır. Pәncab düzәnliklәri, Qanq vә Camna çayarası “yaşıl inqilab” areallarıdır. H.-Q. d. üçün torpaqların ikincili  şoranlaşması vә qәlәvilәşmәsi proseslәri sәciyyәvidir. Şm.-q.-dә külәk eroziyası, yeraltı su ehtiyatlarının tükәnmәsi, Qanq düzәnliklәrindә su eroziyası, torpaqların çirklәnmәsi vә deqrada siyası tipikdir. Yaşadığı yerlәr mәhv edildiyinә görә vәhşi heyvanlar, demәk olar  ki, qalmamışdır. Benqal düzәnliyindә Benqal pәlәngi, marallar, qabanlar yaşayır. Q.-dә sәh ralarda antiloplara (nilqau, harna), qamışlıq pişiyinә rast gәlinir; gәmiricilәr çoxdur. Ornitofaunada 300 növdәn çox köçәri (ördәklәr, qutanlar, durnalar vә s.) vә yuvalayan (sultanquş, qırqovul quyruq yakanlar, kiçik maygülü vә s.) quşlar var. Sürünәnlәr, o cümlәdәn pitonlar, kobralar çoxdur. Mühafizә olunan әn iri tәbii әrazilәr, o cümlәdәn Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Keoladeo (Hindistan), Sundarban (Hindistan, Banqladeş), hәmçinin Lal-Suxanra (Pakistan) milli parkları H.-Q.d. periferiyası üzrә yerlәşir.