GÖRDELER (Goerdeler) Karl Fridrix (31.7.1884, Şneydemül – 2.2.1945, Berlin-Plötsenze) – Almaniya siyasi xadimi. İxtisasca hüquqşünasdır. Veymar respublikası dövründә sağ Alman Nasional Xalq Partiyasına qoşulmuşdur. Köniqsberqin ikinci burqomistri (1920–30), Leypsiqin oberburqomistri (1930–37) olmuşdur. 1931–32, 1934–35 illәrdә qiymәtlәr üzrә imperiya komissarı idi. 1936 ildә yenidәn Leypsiqin ober-burqomistri seçilmişdir. 1937 ilin martında A.Hitler hökumәtinin yürütdüyü siyasәtlә razılaşmadığından istefa vermişdir. 1938 ildәn müxalif hәrbçilәrlә (L.Bek vә b.) sıx әlaqәlәr saxlamış vә faktiki olaraq nasist rejiminә qarşı mühafizәkar mülki müxalifәtin rәhbәri olmuşdur. 1939 ildә H.Gerinq vasitәsilә Hitlerә tәsir göstәrmәk vә onu Qәrb dövlәtlәri ilә münaqişәdәn çәkindirmәyә çalışmışdır. İkinci dünya müharibәsi başladıqdan sonra (xüsusәn 1941 ilin sonlarından) hәbs yolu ilә Hitlerin hakimiyyәtdәn uzaqlaşdırılması vә Almaniyada güclü prezident hakimiyyәti yaratmaqla yanaşı demokratik institutların bәrpasına dair planlar işlәyib hazırlamışdır. Avstriyanın, Sudet vil.-nin, Dansiqin (Qdansk) vә “Polşa dәhlizi”nin Almaniyaya birlәşdirilmәsinin tanınması şәrtilә Qәrb dövlәtlәri ilә sülh bağlanmasının tәrәfdarı olmuşdur. 1944 il 20 iyul sui-qәsdinin tәşәbbüskarlarından biri olan G. sui-qәsdin uğurlu olacağı tәqdirdә reyxskansler vәzifәsini tutmalı idi. Lakin çevrilişә hazırlığın son mәrhәlәsindә Hitlerin öldürülmәsinә qarşı çıxmış vә faktiki sui-qәsdçilәrdәn uzaqlaşmışdır. 1944 il iyulun 18-dә, Hitlerә sui-qәsdә 2 gün qalmış Berlindәn qaçmışdır. 1944 il avqustun 12-dә Qәrbi Prussiyada әlә keçәrәk hәbs edilmiş, 1944 il sentyabrın 8-dә barәsindә ölüm hökmü çıxarılmışdır. Hökmün icrasını gözlәdiyi 5 ay әrzindә H.Himmlerin tapşırığı ilә Almaniya şәhәrlәrinin bәrpası vә şәhәr özünüidarәçiliyinin inkişafına dair proqram işlәyib hazırlamışdır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
GÖRDELER
GÖRDELER (Goerdeler) Karl Fridrix (31.7.1884, Şneydemül – 2.2.1945, Berlin-Plötsenze) – Almaniya siyasi xadimi. İxtisasca hüquqşünasdır. Veymar respublikası dövründә sağ Alman Nasional Xalq Partiyasına qoşulmuşdur. Köniqsberqin ikinci burqomistri (1920–30), Leypsiqin oberburqomistri (1930–37) olmuşdur. 1931–32, 1934–35 illәrdә qiymәtlәr üzrә imperiya komissarı idi. 1936 ildә yenidәn Leypsiqin ober-burqomistri seçilmişdir. 1937 ilin martında A.Hitler hökumәtinin yürütdüyü siyasәtlә razılaşmadığından istefa vermişdir. 1938 ildәn müxalif hәrbçilәrlә (L.Bek vә b.) sıx әlaqәlәr saxlamış vә faktiki olaraq nasist rejiminә qarşı mühafizәkar mülki müxalifәtin rәhbәri olmuşdur. 1939 ildә H.Gerinq vasitәsilә Hitlerә tәsir göstәrmәk vә onu Qәrb dövlәtlәri ilә münaqişәdәn çәkindirmәyә çalışmışdır. İkinci dünya müharibәsi başladıqdan sonra (xüsusәn 1941 ilin sonlarından) hәbs yolu ilә Hitlerin hakimiyyәtdәn uzaqlaşdırılması vә Almaniyada güclü prezident hakimiyyәti yaratmaqla yanaşı demokratik institutların bәrpasına dair planlar işlәyib hazırlamışdır. Avstriyanın, Sudet vil.-nin, Dansiqin (Qdansk) vә “Polşa dәhlizi”nin Almaniyaya birlәşdirilmәsinin tanınması şәrtilә Qәrb dövlәtlәri ilә sülh bağlanmasının tәrәfdarı olmuşdur. 1944 il 20 iyul sui-qәsdinin tәşәbbüskarlarından biri olan G. sui-qәsdin uğurlu olacağı tәqdirdә reyxskansler vәzifәsini tutmalı idi. Lakin çevrilişә hazırlığın son mәrhәlәsindә Hitlerin öldürülmәsinә qarşı çıxmış vә faktiki sui-qәsdçilәrdәn uzaqlaşmışdır. 1944 il iyulun 18-dә, Hitlerә sui-qәsdә 2 gün qalmış Berlindәn qaçmışdır. 1944 il avqustun 12-dә Qәrbi Prussiyada әlә keçәrәk hәbs edilmiş, 1944 il sentyabrın 8-dә barәsindә ölüm hökmü çıxarılmışdır. Hökmün icrasını gözlәdiyi 5 ay әrzindә H.Himmlerin tapşırığı ilә Almaniya şәhәrlәrinin bәrpası vә şәhәr özünüidarәçiliyinin inkişafına dair proqram işlәyib hazırlamışdır.
GÖRDELER
GÖRDELER (Goerdeler) Karl Fridrix (31.7.1884, Şneydemül – 2.2.1945, Berlin-Plötsenze) – Almaniya siyasi xadimi. İxtisasca hüquqşünasdır. Veymar respublikası dövründә sağ Alman Nasional Xalq Partiyasına qoşulmuşdur. Köniqsberqin ikinci burqomistri (1920–30), Leypsiqin oberburqomistri (1930–37) olmuşdur. 1931–32, 1934–35 illәrdә qiymәtlәr üzrә imperiya komissarı idi. 1936 ildә yenidәn Leypsiqin ober-burqomistri seçilmişdir. 1937 ilin martında A.Hitler hökumәtinin yürütdüyü siyasәtlә razılaşmadığından istefa vermişdir. 1938 ildәn müxalif hәrbçilәrlә (L.Bek vә b.) sıx әlaqәlәr saxlamış vә faktiki olaraq nasist rejiminә qarşı mühafizәkar mülki müxalifәtin rәhbәri olmuşdur. 1939 ildә H.Gerinq vasitәsilә Hitlerә tәsir göstәrmәk vә onu Qәrb dövlәtlәri ilә münaqişәdәn çәkindirmәyә çalışmışdır. İkinci dünya müharibәsi başladıqdan sonra (xüsusәn 1941 ilin sonlarından) hәbs yolu ilә Hitlerin hakimiyyәtdәn uzaqlaşdırılması vә Almaniyada güclü prezident hakimiyyәti yaratmaqla yanaşı demokratik institutların bәrpasına dair planlar işlәyib hazırlamışdır. Avstriyanın, Sudet vil.-nin, Dansiqin (Qdansk) vә “Polşa dәhlizi”nin Almaniyaya birlәşdirilmәsinin tanınması şәrtilә Qәrb dövlәtlәri ilә sülh bağlanmasının tәrәfdarı olmuşdur. 1944 il 20 iyul sui-qәsdinin tәşәbbüskarlarından biri olan G. sui-qәsdin uğurlu olacağı tәqdirdә reyxskansler vәzifәsini tutmalı idi. Lakin çevrilişә hazırlığın son mәrhәlәsindә Hitlerin öldürülmәsinә qarşı çıxmış vә faktiki sui-qәsdçilәrdәn uzaqlaşmışdır. 1944 il iyulun 18-dә, Hitlerә sui-qәsdә 2 gün qalmış Berlindәn qaçmışdır. 1944 il avqustun 12-dә Qәrbi Prussiyada әlә keçәrәk hәbs edilmiş, 1944 il sentyabrın 8-dә barәsindә ölüm hökmü çıxarılmışdır. Hökmün icrasını gözlәdiyi 5 ay әrzindә H.Himmlerin tapşırığı ilә Almaniya şәhәrlәrinin bәrpası vә şәhәr özünüidarәçiliyinin inkişafına dair proqram işlәyib hazırlamışdır.
