GÖZƏL YELENA – yunan mifologiyasında qeyri-adi gözәlliyә malik Sparta hökmdarı. Atası Zevs, anası Leda, yaxud Nemezida idi. G.Y. ilә evlәnmәk üçün Elladanın hәr tәrәfindәn onlarla mәşhur qәhrәman gәlirdi. Odisseyin mәslәhәti ilә Tindarey (Ledanın әri vә G.Y.-nın dünyәvi atası) özünә vә gәlәcәk kürәkәninә qarşı rәdd edilmiş namizәdlәrin düşmәnçiliyindәn ehtiyatlandığı üçün G.Y.-nın әrinin şәrәfini onlarla birlikdә qorumaq barәdә and içir. Bundan sonra Menelay G.Y.-nın әri seçilir (ehtimal ki, Tindareyin digәr qızı Klitemnestranın әri olan Aqamemnonun tәsiri ilә). Mifin daha geniş yayılmış versiyasına (Homer, Evpirid vә b.) görә, bir müddәtdәn sonra Troya şahzadәsi Parisә himayәdarlıq edәn Afrodita onu sәfәrdә olan Menelayın evinә gәtirir. Gәnc Parisә mәftun olan G.Y. özü ilә xeyli cavahirat vә qul götürәrәk onunla Troyaya qaçmağa razılaşır. Mifin digәr (ehtimal ki, Hesioda aid olan vә e.ә. 6 әsrdә Stesixor tәrәfindәn işlәnilmiş) versiyasına görә, Zevs, yaxud Hera G.Y.-nı onun Troya müharibәsinin başlanmasına sәbәb olmuş kabusu ilә dәyişmişdilәr. G.Y.-nın özü isә Misirә aparılmış vә burada müdrik ağsaqqal Proteyin himayәsi altında Menelayın Troya sәfәrindәn qayıdışını gözlәmişdir. G.Y. obrazı, xüsusilә dә “Yelenanın oğurlanması” süjeti rәssamlıqda (B.Qozzoli, Culio Romano, F. Primatiçço, Y.Tintoretto, İ.H.Tişbeyn vә b.), heykәltәraşlıqda (V.Rossi, P.Püje, A.Kanova vә b.) vә musiqidә (V.Puççitelli, F.Kavalli, F.Çirillo, K.V.Glük, R.Kayzer, K.Sen-Sans, R.Şt -raus, J. Offenbax vә b.), ki nematoqrafiyada geniş әksini tapmışdır. Adına asteroid var.










