GÜCOTU, a t p ı t r a ğ ı (Arctium) – mürәkkәbçiçәklilәr fәsilәsindәn çoxillik ot cinsi. Hünd. 1–3 m-әdәk olan gövdәsi dik duran, çox budaqlanan, qalın lәtli kökü var. Yarpaqları növbәli, iridir. Bәnövşәyi-tünd qırmızı çiçәklәri kürәşәkilli sәbәtlәrdә toplanmış, yarpaqcıqları vә onların sarğısı qarmaq şәklindә itilәşmiş, ilişәndir; kürәşәkilli sәbәtciklәri ümumi qalxanvarı çiçәk qrupunda toplanıb. Tәqr. 10 növü (adәtәn, ruderal vә alaq) Avrasiya vә Afrikanın (xüsusәn Aralıq dәnizi ölkәlәrindә) mülayim isti vә subtropik әrazilәrindә yayılmışdır; bir sıra nümayәndәlәri tropik olmayan digәr ölkәlәrә aparılmış vә orada tәbiilәşmişdir. Dağların meşәli yamacları, çay vadilәri, çeşmә sahillәrindә, әkin sahәlәrindә, dincә qoyulmuş torpaqlarda, zibilliklәrdә, yaşayış yerlәri әtrafında, yol kәnarlarında, bağlarda rast gәlinir. Azәrb.-da 1 növü aptek G. (A. sororia) bitir. Bütün G.-lar asanlıqla hibrid әmәlә gәtirir, yaxşı balverәndir vә çox qәdimdәn xalq tәbabәtindә dәrman bitkisi kimi mәlumdur. Tәrkibindә inulin vә bir çox bioloji aktiv maddәlәr olan köklәrinin badam, yaxud zeytun yağında cövhәri (gücotu yağı) saçların möhkәmlәndirilmәsindә istifadә olunur; sulu cövhәri vә hәlimi ilti hab әleyhinә, diuretik vә tәrlәdici tәsir göstәrir. G.-nun cavan köklәri vә zoğları yeyilir.

Böyük gücotu (Arctium lappa).










