GÜLŞƏNİ Şeyx İbrahim (tәqr. 1423, Diyarbәkir, Amid; yaxud Bәrdә –1534, Misir) – sufi şair, xәlvәtiyyәnin gülşәniyyә qolunun banisi. Hәyatı haqqında әsas mәnbә oğlu Əhmәd Xәyalinin xәlifәsi Muhyi Gülşәninin “Mәnaqibi İbrahim Gülşәni” adlı әsәridir. G.-nin atası Mәhәmmәd Amidi fiqh, kәlam vә mәntiqә, babası İbrahim isә fiqh (“Tәkkül-muğlәq”) vә tәsәvvüfә dair әsәrlәrin müәllifi idi. İki yaşında ikәn atasını itirәn G.-nin tәlim-tәrbiyәsi ilә әmisi Seyyid Əli mәşğul olmuşdur. Tәbrizdә mәdrәsә tәhsili almışdır. Getdikcә şöhrәti artan G.-yә Uzun Hәsәn “tәrxan” adını vermişdir. Bir müddәt sonra Hüseyn Baykara ilә saziş bağlanmasında iştirak etmәk üçün Herata göndәrilmiş, orada Ə.Cami ilә görüşmüşdür. Qarabağda Dәdә Ömәr Rövşәni ilә görüşәn G. onun müridi olmuş, “Gülşәni” lәqәbini dә ondan almışdır. Mürşidinin vәfatından sonra irşad vәzifәsinә keçәn G.-yә Sultan Yaqub da böyük ehtiram bәslәmiş, bәzi döyüşlәrdә onu yanında aparmışdır. Ağqoyunlu dövlәtindә olan daxili çәkişmәlәrlә әlaqәdar 1502 ildә Diyarbәkirә getmişdir. Qahirәdә vә İstanbulda da olmuş, Sultan Sәlim Yavuz vә Sultan Süleyman Qanuni tәrәfindәn xüsusi ehtiramla qarşılanmışdır. G.-nin tәriqәt silsilәsi Ömәr Xәlvәtiyә çatır. İbn Ərәbi, Cәlalәddin Rumi, Yunis Əmrә, İ.Nәsimi vә İbn Farizdәn tәsirlәnmişdir. Başlıca әsәrlәri: “Mәnәvi” (Ruminin mәsnәvisinә nәzirә), “Kәnzül-cәvahir”, “Raznamә”, “Simurqnamә”, Çobannamә”, “Pәndnamә”, “Qәdәmnamә”, türk, әrәb vә fars dillәrindә divanlar.










