GÜLÜSTAN MÜQAVİLƏSİ (1813) – Rusiya ilә İran arasında 1804–13 illәr müharibәsinin yekunlarını vә Azәrb.-ın hәmin dövlәtlәr arasında birinci dәfә bölüşdürülmәsini tәsdiq edәn rәsmi sәnәd. G.m.-nә әsasәn Şimali Azәrb. (İrәvan vә Naxçıvan xanlıqları istisna olunmaqla) Rusiyanın, Cәnubi Azәrb. isә İranın tәrkibinә qatıldı. Hәrbi әmәliyyat meydanındakı uğursuzluqlar, I Napoleonun Rusiya әrazisindәn qovulması, rus qoşunlarının Avropaya yürüşlәri nәticәsindә yaranmış beynәlxalq dәyişikliklәr İranı Rusiya ilә müqavilә bağlamağa vadar etdi. Qarabağın Gülüstan k.-ndә (indiki Goranboy r-nu әrazisindәdir) bağlanmış [12(24) 1813] 11 maddәdәn ibarәt müqavilәyә әsasәn İran Azәrb.-ın Gәncә, Qarabağ, Şәki, Şirvan, Quba, Bakı vә Talış (Lәnkәran) xanlıqlarına, habelә Şәrqi Gürc. vә Dağıstana olan iddialarından әl çәkdi (maddә 3). İrәvan vә Naxçıvan xanlıqları İranın hakimiyyәti altında qaldı. G.m.-nә görә, Xәzәr dәnizindә hәrbi donanma saxlamaq hüququ yalnız Rusiyaya verildi (maddә 5), ticarәt malları üçün 5 %-lik gömrük tarifi qoyuldu, hәr iki dövlәtin tacirlәri daxili gömrük rüsumlarından azad olundu. G.m. ilә Şimali Azәrb.-ın Rusiya tәrәfindәn istilasının birinci mәrhәlәsi başa çatdı. 1826 ildә tәrәflәr arasında ikinci müharibә (1826–28) başlandı.
Gülüstan türbәsi bәrpadan sonra.
