GÜNBƏZ – dairәvi, çoxbucaqlı vә ellipsşәkilli bina vә qurğuların yarımkürә, yaxud çevrilmiş kasa formalı örtüyü. G. oturacaqdan yuxarıya doğru hörgü sıralarının getdikcә daraldılması vasitәsilә yaradılır. Yerlәşgә çoxbucaqlı vә kvadrat şәkilli olduqda G.-in dairәvi oturacağına keçmәk üçün narus vә tromdan, elәcә dә guşә tağından istifadә edilir. G. qәdim dövrlәrdәn mәlumdur [Mikenada “Atrey sәrdabası”, e.ә. 14 әsr (?)]. Əvvәllәr gildәn, sonralar isә daş, bişmiş kәrpic, beton vә s. materialdan tikilmişdir. G. Qәdim Roma (Roma panteonu, tәqr. 125; G.-inin diametri 43 m) vә Bizans (Ayasofiya mәbәdi; G.-inin diametri 31,5 m) memarlığında geniş yayılmışdı. G. İntibah dövrü Qәrbi Avropa memarlığında şәhәrlәrin dominantına çevrilmişdi (Florensiyadakı Santa-Mariya del Fyore kilsәsinin G.-i, 1420–36, memar F.Brunelleski). G.-dәn Orta Asiya, Yaxın şәrq, o cümlәdәn Azәrb. memarlığında geniş istifadә edilmişdir (Marağadakı Göy günbәz, Bәrdә türbәsi, Gәncә cümә mәscidi vә s.). Mәrvdәki Sultan Sәncәr türbәsinin (12 әsr), Sәmәr qәnddә Bibi xanım (1399–1405), Gur-Əmir türbәsinin (1403–04) G.-lәri, Sultaniyyәdәki Ölcaytu Xudabәndә türbәsinin ikiqat G.-i (1305–13), İstanbuldakı Suleymaniyyә vә Sultan Əhmәd camelәrinin G.-lәri (16 әsr) mәşhurdur. 19 әsrdәn memarlıqda kәrpic vә daş G.-lәrlә (xüsusi çәkisinin ağırlığı vә tikintisinin çox әmәk tәlәb etmәsi mәnfi cәhәtlәridir) yanaşı metal karkaslı ağac vә dәmir-beton G.-lәr dә tәtbiq olunmağa başlanmışdır. 20 әsrdә nazik divarlı tağbәnd-qabıq, hәmçinin metal konstruksiyaların (Berlindәki Reyxstaq binasının yeni G.-i; 1994–99), monolit vә yığma dәmir-betonun inkişafı ilә G.-in konstruksiya vә formalarının müxtәlifliyi artdı: qabırğalı, qabırğalı-dairәvi, dalğavari daxili sәthli vә s. G.-lәr yaradıldı. 20 әsrin ortalarından polimer materiallardan, ikiqat qabıq kontsruksiyalı (Londondakı “Serpentayn” rәsm qalereyasının yay pavilyonu, 2006, memar R.Kolhas) vә s. yeni növ G.-lәr tikilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
GÜNBƏZ
GÜNBƏZ – dairәvi, çoxbucaqlı vә ellipsşәkilli bina vә qurğuların yarımkürә, yaxud çevrilmiş kasa formalı örtüyü. G. oturacaqdan yuxarıya doğru hörgü sıralarının getdikcә daraldılması vasitәsilә yaradılır. Yerlәşgә çoxbucaqlı vә kvadrat şәkilli olduqda G.-in dairәvi oturacağına keçmәk üçün narus vә tromdan, elәcә dә guşә tağından istifadә edilir. G. qәdim dövrlәrdәn mәlumdur [Mikenada “Atrey sәrdabası”, e.ә. 14 әsr (?)]. Əvvәllәr gildәn, sonralar isә daş, bişmiş kәrpic, beton vә s. materialdan tikilmişdir. G. Qәdim Roma (Roma panteonu, tәqr. 125; G.-inin diametri 43 m) vә Bizans (Ayasofiya mәbәdi; G.-inin diametri 31,5 m) memarlığında geniş yayılmışdı. G. İntibah dövrü Qәrbi Avropa memarlığında şәhәrlәrin dominantına çevrilmişdi (Florensiyadakı Santa-Mariya del Fyore kilsәsinin G.-i, 1420–36, memar F.Brunelleski). G.-dәn Orta Asiya, Yaxın şәrq, o cümlәdәn Azәrb. memarlığında geniş istifadә edilmişdir (Marağadakı Göy günbәz, Bәrdә türbәsi, Gәncә cümә mәscidi vә s.). Mәrvdәki Sultan Sәncәr türbәsinin (12 әsr), Sәmәr qәnddә Bibi xanım (1399–1405), Gur-Əmir türbәsinin (1403–04) G.-lәri, Sultaniyyәdәki Ölcaytu Xudabәndә türbәsinin ikiqat G.-i (1305–13), İstanbuldakı Suleymaniyyә vә Sultan Əhmәd camelәrinin G.-lәri (16 әsr) mәşhurdur. 19 әsrdәn memarlıqda kәrpic vә daş G.-lәrlә (xüsusi çәkisinin ağırlığı vә tikintisinin çox әmәk tәlәb etmәsi mәnfi cәhәtlәridir) yanaşı metal karkaslı ağac vә dәmir-beton G.-lәr dә tәtbiq olunmağa başlanmışdır. 20 әsrdә nazik divarlı tağbәnd-qabıq, hәmçinin metal konstruksiyaların (Berlindәki Reyxstaq binasının yeni G.-i; 1994–99), monolit vә yığma dәmir-betonun inkişafı ilә G.-in konstruksiya vә formalarının müxtәlifliyi artdı: qabırğalı, qabırğalı-dairәvi, dalğavari daxili sәthli vә s. G.-lәr yaradıldı. 20 әsrin ortalarından polimer materiallardan, ikiqat qabıq kontsruksiyalı (Londondakı “Serpentayn” rәsm qalereyasının yay pavilyonu, 2006, memar R.Kolhas) vә s. yeni növ G.-lәr tikilir.
GÜNBƏZ
GÜNBƏZ – dairәvi, çoxbucaqlı vә ellipsşәkilli bina vә qurğuların yarımkürә, yaxud çevrilmiş kasa formalı örtüyü. G. oturacaqdan yuxarıya doğru hörgü sıralarının getdikcә daraldılması vasitәsilә yaradılır. Yerlәşgә çoxbucaqlı vә kvadrat şәkilli olduqda G.-in dairәvi oturacağına keçmәk üçün narus vә tromdan, elәcә dә guşә tağından istifadә edilir. G. qәdim dövrlәrdәn mәlumdur [Mikenada “Atrey sәrdabası”, e.ә. 14 әsr (?)]. Əvvәllәr gildәn, sonralar isә daş, bişmiş kәrpic, beton vә s. materialdan tikilmişdir. G. Qәdim Roma (Roma panteonu, tәqr. 125; G.-inin diametri 43 m) vә Bizans (Ayasofiya mәbәdi; G.-inin diametri 31,5 m) memarlığında geniş yayılmışdı. G. İntibah dövrü Qәrbi Avropa memarlığında şәhәrlәrin dominantına çevrilmişdi (Florensiyadakı Santa-Mariya del Fyore kilsәsinin G.-i, 1420–36, memar F.Brunelleski). G.-dәn Orta Asiya, Yaxın şәrq, o cümlәdәn Azәrb. memarlığında geniş istifadә edilmişdir (Marağadakı Göy günbәz, Bәrdә türbәsi, Gәncә cümә mәscidi vә s.). Mәrvdәki Sultan Sәncәr türbәsinin (12 әsr), Sәmәr qәnddә Bibi xanım (1399–1405), Gur-Əmir türbәsinin (1403–04) G.-lәri, Sultaniyyәdәki Ölcaytu Xudabәndә türbәsinin ikiqat G.-i (1305–13), İstanbuldakı Suleymaniyyә vә Sultan Əhmәd camelәrinin G.-lәri (16 әsr) mәşhurdur. 19 әsrdәn memarlıqda kәrpic vә daş G.-lәrlә (xüsusi çәkisinin ağırlığı vә tikintisinin çox әmәk tәlәb etmәsi mәnfi cәhәtlәridir) yanaşı metal karkaslı ağac vә dәmir-beton G.-lәr dә tәtbiq olunmağa başlanmışdır. 20 әsrdә nazik divarlı tağbәnd-qabıq, hәmçinin metal konstruksiyaların (Berlindәki Reyxstaq binasının yeni G.-i; 1994–99), monolit vә yığma dәmir-betonun inkişafı ilә G.-in konstruksiya vә formalarının müxtәlifliyi artdı: qabırğalı, qabırğalı-dairәvi, dalğavari daxili sәthli vә s. G.-lәr yaradıldı. 20 әsrin ortalarından polimer materiallardan, ikiqat qabıq kontsruksiyalı (Londondakı “Serpentayn” rәsm qalereyasının yay pavilyonu, 2006, memar R.Kolhas) vә s. yeni növ G.-lәr tikilir.
