GÜNNÜT-QAPICIQ FİZİKİ-COĞRAFİ RAYONU – Azәrb. Resp. Nax. MR әrazisindә yerlәşir. Naxçıvan fiziki-coğrafi vil.-nin bir hissәsi. 1000 m-dәn yüksәkdә yerlәşәn dağlıq әrazilәri әhatә edir. Coğrafi әdәbiyyatda Naxçıvan dağlıq әrazisi r-nu da adlanır. Çox hissәsini Zәngәzur vә Dәrәlәyәz silsilәlәri, hәmçinin onların Araz çayına tәrәf ayrılan qolları tutur. Ərazinin әn yüksәk sahәsi Zәngәzur silsilәsidir. Burada hünd. 3000 m-dәn çox olan bir neçә zirvә (Qapıcıq d., 3905,2 m; Yağlıdәrә d., 3827 m; Qazangöl d., 3829 m; Sarıdәrә d., 3754 m vә s.) var. Dәrәlәyәz silsilәsi nisbәtәn alçaqdır (maks. hünd. 3120 m, Kükü d.). Bu silsilәnin Cәhri çayından q.-dәki hissәsi qövs şәklindә c.-a doğru uzanaraq alçalır. R-nun geol. quruluşunda Paleozoydan başlamış Neogenә qәdәr olan bütün çöküntü komplekslәri iştirak edir. Faydalı qazıntıları: polimetallar, molibden, mis filizlәri, müxtәlif növ tikinti materialları. Mineral su bulaqları (Badamlı, Sirab, Vayxır vә s.) var. Yayı quraq keçәn soyuq iqlim, 3000 m-dәn yüksәkdә dağlıq tundra iqlimi hakimdir. Orta temp-r yanvarda –6-dan –10°C-yәdәk vә daha aşağı, iyulda 10–22°C-dir. İllik yağıntı 500–800 mm. Naxçıvançay vә onun qolları (Cәhri, Şahbuz vә s.), Əlincәçay, Vәnәnd, Əylis, Ordubad çayları bu r-ndan başlanır. Çoxlu kiçik göl var. Bir neçә su anbarı (Arpaçay, Batabat, Qanlıgöl vә s.) ya radılmışdır. Torpaqları, әsasәn, dağ-şabalıdı, qәhvәyi, dağ-meşә, çimli dağ-çәmәn tiplidir. Bitki örtüyündә dağ-kserofit bitki qruplaşmaları (alçaq vә orta dağlıqda), dağ çöllәri, subalp vә Alp çәmәnlәri (yüksәk dağlıqda) üstündür. 1800–2400 m hünd.-dә kiçik meşә (palıd, göyrüş, yemişan, ağca qayın, ardıc vә s.) sahәlәrinә rast gәlinir. Qaya keçisi, muflon, çöldonuzu, tülkü, süleysin, ayı, canavar, daşlıq dәlәsi, boz dovşan, Xәzәr uları, kәklik, dovdağ, göyәrçin vә s. var.
Əd.: B a b a y e v S. Naxçıvan Muxtar Respublikasının coğrafiyası. B., 1999.
