GÜRGAN, Qörgan – İranın şm.-ında şәhәr. Gülüstan ostanının inz. m. Əh. 312,2 min (2012). Avtomobil vә d.y. ilә Tehranla әlaqәlәnir. Əhәmәni hökmdarı I Daranın zamanında şәhәr Hirkan satraplığına daxil idi. E.ә. 4 әsrdә G. Makedoniyalı İsgәndәr tәrәfindәn işğal edilmiş, daha sonra Selevkilәrin (e.ә. 312 – e.ә. 60) imperiyasına qatılmışdı. E.ә. 3 әsrin sonunda köçәri parnlar Parfiya vә Hirkan әrazisinә daxil oldular. Böyük Antiox [e.ә. 223–187] G.-ı әlә keçirdi. G. Parfiya şahlarının yay iqamәtgahı idi vә burada Böyük Qorqan sәddi tikilmişdi. Sasanilәr (224–651) dövründә G. vilayәt mәrkәzi idi. Ərәblәr şәhәrdә öz hakimiyyәtlәrini xәlifә Süleymanın [715–717] zamanında qurdular. Hәmin vaxtdan etibarәn şәhәr Astrabad adlanırdı. 10 әsrdә G. Sәffarilәr vә digәr sülalәlәr arasında daxili çәkişmәlәr meydanına çevrildi, sonra isә Samanilәrin hakimiyyәtinә keçdi. 981 ildә Büveyhilәr şәhәri tutdular. Bir müddәt sәlcuqların әlindә qaldı, daha sonra Bavәndilәrin hakimiyyәtinә keçdi. 13 әsrdә Elxanilәrin (H ü l a k u l a r ı n ) dövlәtinә qatıldı. G. hürufiliyin beşiyi sayılır. Şәhәr 1384 ildә Teymur tәrәfindәn dağıdıldı. 1510 ildә Şah İsmayıl şәhәri Şeybanilәrdәn alaraq Sәfәvilәrin әrazisinә qatdı. 18 әsr G.-ın çiçәklәnmә dövrü idi. Ağa Mәhәmmәd şah Qacar G.-da şah elan olundu. 1924 ildә Rza şah Pәhlәvi [1926–41] şәhәrin adını dәyişәrәk G. qoydu. Astrabad dәfinәsi G.-da aşkar edilmişdir. Şәhәr iqtisadiyyatında әsas yeri, parça, sabun, xalça istehsalı vә satışı tutur. Şә - hәrәtrafı әrazilәrdә k.t. (çәltikçilik, pambıqçılıq, meyvәçilik) inkişaf etmişdir. Şәhәrdә yağ emalı, pambıqtәmişlәmә vә çәltik tәmizlәmә z-dları fәaliyyәt göstәrir.










