Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU)
    HABER 
    HABER Frits [9.12.1868, Breslau (indiki Vrotslav, Polşa) – 29.1.1934, Bazel] – alman kimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı (1918). Alman Kimya Cәmiyyәtinin prezidenti (1922–24), SSRİ EA әcnәbi üzvü (1932). Berlin Un-tini bitirmişdir (1891). Müxtәlif sәnaye ş i r k ә t l ә r i n d ә (1891–94), Karlsruedә Ali Texniki Mәktәbdә (1894–1910; 1906 ildәn prof.) işlәmişdir. Berlindә Fiziki Kimya vә Elektrokimya İn-tunun direktoru (1911–33; 1953 ildәn in-t H.-in adını daşıyır) olmuşdur. Birinci dünya müharibәsi illәrindә Almaniyanın Hәrbi-Kimya Departamentinin rәhbәri vә hәrbi-kimya sәnayesinin tәşkilatçısı olmuşdur. Tәdqiqatları, әsasәn, ammonyakın kimya vә texnologiyasına, elektrokimyaya hәsr olunmuşdur. 1895 ildәn ammonyakın yüksәk tәzyiq vә temp-rda, katali zatorun iştirakı ilә azot vә hidrogendәn әmәlәgәlmә reaksiyasının tarazlığını öyrәnmişdir. H. ilk dәfә ammonyakı 300°C-dәn aşağı temp-rda vә yüksәk tәzyiqdә almağın mümkünlüyünü göstәrmişdir. 1908 ildә yarım sәnaye qurğusunda maye ammonyak almışdır. H.K.Boşla birlikdә BASF şirkәtinin zavodlarında atmosfer azotunun fiksә edilmәsi yolu ilә ammonyakın sintezi texnologiyasının tәtbiq edilmәsindә iştirak etmişdir (1911–16). Haber – Boş prosesi adlanan bu metod ammon yakın dünyada çoxtonnajlı sәnaye istehsalının әsas üsuludur. Zәhәrlәyici maddәlәr kimyası sahәsindә tәdqiqatlar aparmışdır. Nitrobenzolun anilinә elektrokimyәvi reduksiyasını öyrәnmiş (1900), mәhlulların pH-nı ölçmәk üçün şüşә elektrod ixtira etmişdir (1909).
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
    HABER 
    HABER Frits [9.12.1868, Breslau (indiki Vrotslav, Polşa) – 29.1.1934, Bazel] – alman kimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı (1918). Alman Kimya Cәmiyyәtinin prezidenti (1922–24), SSRİ EA әcnәbi üzvü (1932). Berlin Un-tini bitirmişdir (1891). Müxtәlif sәnaye ş i r k ә t l ә r i n d ә (1891–94), Karlsruedә Ali Texniki Mәktәbdә (1894–1910; 1906 ildәn prof.) işlәmişdir. Berlindә Fiziki Kimya vә Elektrokimya İn-tunun direktoru (1911–33; 1953 ildәn in-t H.-in adını daşıyır) olmuşdur. Birinci dünya müharibәsi illәrindә Almaniyanın Hәrbi-Kimya Departamentinin rәhbәri vә hәrbi-kimya sәnayesinin tәşkilatçısı olmuşdur. Tәdqiqatları, әsasәn, ammonyakın kimya vә texnologiyasına, elektrokimyaya hәsr olunmuşdur. 1895 ildәn ammonyakın yüksәk tәzyiq vә temp-rda, katali zatorun iştirakı ilә azot vә hidrogendәn әmәlәgәlmә reaksiyasının tarazlığını öyrәnmişdir. H. ilk dәfә ammonyakı 300°C-dәn aşağı temp-rda vә yüksәk tәzyiqdә almağın mümkünlüyünü göstәrmişdir. 1908 ildә yarım sәnaye qurğusunda maye ammonyak almışdır. H.K.Boşla birlikdә BASF şirkәtinin zavodlarında atmosfer azotunun fiksә edilmәsi yolu ilә ammonyakın sintezi texnologiyasının tәtbiq edilmәsindә iştirak etmişdir (1911–16). Haber – Boş prosesi adlanan bu metod ammon yakın dünyada çoxtonnajlı sәnaye istehsalının әsas üsuludur. Zәhәrlәyici maddәlәr kimyası sahәsindә tәdqiqatlar aparmışdır. Nitrobenzolun anilinә elektrokimyәvi reduksiyasını öyrәnmiş (1900), mәhlulların pH-nı ölçmәk üçün şüşә elektrod ixtira etmişdir (1909).
    HABER 
    HABER Frits [9.12.1868, Breslau (indiki Vrotslav, Polşa) – 29.1.1934, Bazel] – alman kimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı (1918). Alman Kimya Cәmiyyәtinin prezidenti (1922–24), SSRİ EA әcnәbi üzvü (1932). Berlin Un-tini bitirmişdir (1891). Müxtәlif sәnaye ş i r k ә t l ә r i n d ә (1891–94), Karlsruedә Ali Texniki Mәktәbdә (1894–1910; 1906 ildәn prof.) işlәmişdir. Berlindә Fiziki Kimya vә Elektrokimya İn-tunun direktoru (1911–33; 1953 ildәn in-t H.-in adını daşıyır) olmuşdur. Birinci dünya müharibәsi illәrindә Almaniyanın Hәrbi-Kimya Departamentinin rәhbәri vә hәrbi-kimya sәnayesinin tәşkilatçısı olmuşdur. Tәdqiqatları, әsasәn, ammonyakın kimya vә texnologiyasına, elektrokimyaya hәsr olunmuşdur. 1895 ildәn ammonyakın yüksәk tәzyiq vә temp-rda, katali zatorun iştirakı ilә azot vә hidrogendәn әmәlәgәlmә reaksiyasının tarazlığını öyrәnmişdir. H. ilk dәfә ammonyakı 300°C-dәn aşağı temp-rda vә yüksәk tәzyiqdә almağın mümkünlüyünü göstәrmişdir. 1908 ildә yarım sәnaye qurğusunda maye ammonyak almışdır. H.K.Boşla birlikdә BASF şirkәtinin zavodlarında atmosfer azotunun fiksә edilmәsi yolu ilә ammonyakın sintezi texnologiyasının tәtbiq edilmәsindә iştirak etmişdir (1911–16). Haber – Boş prosesi adlanan bu metod ammon yakın dünyada çoxtonnajlı sәnaye istehsalının әsas üsuludur. Zәhәrlәyici maddәlәr kimyası sahәsindә tәdqiqatlar aparmışdır. Nitrobenzolun anilinә elektrokimyәvi reduksiyasını öyrәnmiş (1900), mәhlulların pH-nı ölçmәk üçün şüşә elektrod ixtira etmişdir (1909).