HABİTOSKOPİYA (lat. habitus – insanın zahiri görünüşü, bәdәn quruluşu + …skopiya), h a b i t o l o g i y a – cinayәtin qeydә alınması vә şәxsiyyәtin eynilәşdirilmәsi mәqsәdilә insanın zahiri görünüşünün әlamәt vә elementlәrini öyrәnәn kriminalistika texnikası bölmәsi. Cinayәtin açılması zamanı zahiri görünüş әlamәtlәrindәn istifadәnin elmi әsaslarını fransız kriminalisti A.Bertilyon qoymuşdur (1885). Zahiri görünüş elementlәrinә insanın ayrıca anatomik orqanları vә nahiyәlәri, yaxud onun funksiyalarının ifadәsi (mәs., burun, ağız, göz vә s.), hәmçinin geyim predmetlәri vә әlavә әşyalar (әsa, çәtir vә s.) aiddir. Zahiri görünüş әlamәtlәri insanı fәrqlәndirmәyә (tanımağa), yaxud onu müәyyәn insan qrupuna aid etmәyә imkan verәn bütövlükdә zahiri görünüşün vә ya onun ayrı-ayrı elementlәrinin xarakteristikalarıdır. H.-da zahiri görünüş әlamәtlәri şәxsi vә müşayiәtedici әlamәtlәrә bölünür. Ş ә x s i әlamәtlәr: ümumfiziki (yaş, cins, irqi, yaxud etnik mәnsubiyyәt, boy, bәdәn quruluşu); anatomik (sabit) – insanın bәdәn vә üzünün xarici quruluşunun әlamәtlәri; funksional (dinamik) – insanın adi vәziyyәtinin vә onun hәrәkәtlәrinin nәzәrәçarpan әlamәtlәri. M ü ş a y i ә t e d i c i әlamәtlәr insanın istifadә etdiyi әşyaların әlamәtlәridir. Şәxsi әlamәtlәr içәrisindә nadir hallarda rast gәlinәn anadangәlmә, yaxud sonradan qazanılan әlamәtlәr, o cümlәdәn anatomik vә funksional anomaliyalar kimi x ü s u s i ә l a m ә t l ә r (mәs., çapıqlar, tatuirlәmәlәr, axsaqlıq, pәltәklik) fәrqlәndirilir. H. canlı şәxs vә meyitlәrin zahiri görünüşünün şifahi tәsviri (şifahi portret) metodlarının, kompozisiya portretlәrinin (fotorobot) tәrtibi metodunun vә mәhkәmә portret ekspertizasının elmi әsasıdır.










