HAİTİ (Haïti) [digәr adı Espanyola (La Española), qәdim adı Kiskeya (Quis queya)] – Vest-Hinddә, Böyük Antil adaları qrupunda ada. Sah. 76,4 min km2. Şm.-dan At lantika okeanı, c.-dan Karib dәnizi ilә әhatәlәnir. Q.-dә Kuba a.-ndan Külәktutan boğazla, ş.-dә Puerto-Riko a.-ndan Mona boğazı ilә ayrılır. Sahil xәtti kәskin parçalanmışdır. Relyefi, әsasәn, dağlıqdır. Şm.-ş.-dәn c.-q.-ә dörd qırışıqlıq sistemi (Kordilyer-Septentrional; Kordilyer-Sentral; Mato vә Syerra-de-Neyba; Ot, La-Sel vә Syerra-de-Baoruko) ardıcıl olaraq birbirini әvәz edir. Hünd. 3175 m-әdәkdir (Duarte d., H.-nin vә Vest-Hindin әn hündür nöqtәsi). Silsilәlәri dağarası çökәkliklәr bir-birindәn ayırır. Adanın c.-ş. hissәsini geniş düzәnlik tutur. Tektonik cәhәtdәn ada Antil-Karib tektonik vilayәtinә daxildir; Antil a-rı qövsünün şm. seqmentindә yerlәşir. Silsilәlәrin geol. quruluşunda Tәbaşir yaşlı vulkanitlәr, peridotitlәr, Paleogen vә Miosenin karbonatlı çöküntülәri, Paleosen – Orta Eosenin vulkanogen vә çökmә süxurları iştirak edir. Dağarası çökәkliklәri Pliosen – Dördüncü dövrün molassları doldurmuşdur. H. seysmik aktiv zonada yerlәşir. 1842 vә 1952 illәrdә dağıdıcı zәlzәlәlәr baş vermişdir. Nikel filizlәri (Dominikan Resp.-nda), boksit, qızıl vә gümüş (Haiti vә Dominikan resp.-larında), hәmçinin әhәngdaşı vә mәrmәr (Haiti Resp.-nda) yataqları var. İqlimi tropik passatdır. Orta aylıq temp-r 23–29°C, illik yağıntı külәktutmayan yamaclarda 500–1500 mm, külәktutan yamaclarda 2000–2500 mm-dir. Payızda tez-tez qasırğalar olur. Adanın iri çayları Artibonit vә onun qolları Quayamuk, Yake-del-Norte, Yuna vә s.-dir. Kül-de-Sak çökәkliyindә Somatr vә Enrikilyo axarsız göllәri yerlәşir. Şm.-ş.-dә vә c.-da hәmişәyaşıl tropik, daxili r-nlarda yarpağını tökәn meşәlәr, quru savannalar vә seyrәk meşәliklәr var. Adada Haiti vә Dominikan respublikaları yerlәşir. H.-ni 1492 ildә X. Kolumb kәşf etmiş vә Espanyola adlandırmışdır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HAİTİ
HAİTİ (Haïti) [digәr adı Espanyola (La Española), qәdim adı Kiskeya (Quis queya)] – Vest-Hinddә, Böyük Antil adaları qrupunda ada. Sah. 76,4 min km2. Şm.-dan At lantika okeanı, c.-dan Karib dәnizi ilә әhatәlәnir. Q.-dә Kuba a.-ndan Külәktutan boğazla, ş.-dә Puerto-Riko a.-ndan Mona boğazı ilә ayrılır. Sahil xәtti kәskin parçalanmışdır. Relyefi, әsasәn, dağlıqdır. Şm.-ş.-dәn c.-q.-ә dörd qırışıqlıq sistemi (Kordilyer-Septentrional; Kordilyer-Sentral; Mato vә Syerra-de-Neyba; Ot, La-Sel vә Syerra-de-Baoruko) ardıcıl olaraq birbirini әvәz edir. Hünd. 3175 m-әdәkdir (Duarte d., H.-nin vә Vest-Hindin әn hündür nöqtәsi). Silsilәlәri dağarası çökәkliklәr bir-birindәn ayırır. Adanın c.-ş. hissәsini geniş düzәnlik tutur. Tektonik cәhәtdәn ada Antil-Karib tektonik vilayәtinә daxildir; Antil a-rı qövsünün şm. seqmentindә yerlәşir. Silsilәlәrin geol. quruluşunda Tәbaşir yaşlı vulkanitlәr, peridotitlәr, Paleogen vә Miosenin karbonatlı çöküntülәri, Paleosen – Orta Eosenin vulkanogen vә çökmә süxurları iştirak edir. Dağarası çökәkliklәri Pliosen – Dördüncü dövrün molassları doldurmuşdur. H. seysmik aktiv zonada yerlәşir. 1842 vә 1952 illәrdә dağıdıcı zәlzәlәlәr baş vermişdir. Nikel filizlәri (Dominikan Resp.-nda), boksit, qızıl vә gümüş (Haiti vә Dominikan resp.-larında), hәmçinin әhәngdaşı vә mәrmәr (Haiti Resp.-nda) yataqları var. İqlimi tropik passatdır. Orta aylıq temp-r 23–29°C, illik yağıntı külәktutmayan yamaclarda 500–1500 mm, külәktutan yamaclarda 2000–2500 mm-dir. Payızda tez-tez qasırğalar olur. Adanın iri çayları Artibonit vә onun qolları Quayamuk, Yake-del-Norte, Yuna vә s.-dir. Kül-de-Sak çökәkliyindә Somatr vә Enrikilyo axarsız göllәri yerlәşir. Şm.-ş.-dә vә c.-da hәmişәyaşıl tropik, daxili r-nlarda yarpağını tökәn meşәlәr, quru savannalar vә seyrәk meşәliklәr var. Adada Haiti vә Dominikan respublikaları yerlәşir. H.-ni 1492 ildә X. Kolumb kәşf etmiş vә Espanyola adlandırmışdır.
HAİTİ
HAİTİ (Haïti) [digәr adı Espanyola (La Española), qәdim adı Kiskeya (Quis queya)] – Vest-Hinddә, Böyük Antil adaları qrupunda ada. Sah. 76,4 min km2. Şm.-dan At lantika okeanı, c.-dan Karib dәnizi ilә әhatәlәnir. Q.-dә Kuba a.-ndan Külәktutan boğazla, ş.-dә Puerto-Riko a.-ndan Mona boğazı ilә ayrılır. Sahil xәtti kәskin parçalanmışdır. Relyefi, әsasәn, dağlıqdır. Şm.-ş.-dәn c.-q.-ә dörd qırışıqlıq sistemi (Kordilyer-Septentrional; Kordilyer-Sentral; Mato vә Syerra-de-Neyba; Ot, La-Sel vә Syerra-de-Baoruko) ardıcıl olaraq birbirini әvәz edir. Hünd. 3175 m-әdәkdir (Duarte d., H.-nin vә Vest-Hindin әn hündür nöqtәsi). Silsilәlәri dağarası çökәkliklәr bir-birindәn ayırır. Adanın c.-ş. hissәsini geniş düzәnlik tutur. Tektonik cәhәtdәn ada Antil-Karib tektonik vilayәtinә daxildir; Antil a-rı qövsünün şm. seqmentindә yerlәşir. Silsilәlәrin geol. quruluşunda Tәbaşir yaşlı vulkanitlәr, peridotitlәr, Paleogen vә Miosenin karbonatlı çöküntülәri, Paleosen – Orta Eosenin vulkanogen vә çökmә süxurları iştirak edir. Dağarası çökәkliklәri Pliosen – Dördüncü dövrün molassları doldurmuşdur. H. seysmik aktiv zonada yerlәşir. 1842 vә 1952 illәrdә dağıdıcı zәlzәlәlәr baş vermişdir. Nikel filizlәri (Dominikan Resp.-nda), boksit, qızıl vә gümüş (Haiti vә Dominikan resp.-larında), hәmçinin әhәngdaşı vә mәrmәr (Haiti Resp.-nda) yataqları var. İqlimi tropik passatdır. Orta aylıq temp-r 23–29°C, illik yağıntı külәktutmayan yamaclarda 500–1500 mm, külәktutan yamaclarda 2000–2500 mm-dir. Payızda tez-tez qasırğalar olur. Adanın iri çayları Artibonit vә onun qolları Quayamuk, Yake-del-Norte, Yuna vә s.-dir. Kül-de-Sak çökәkliyindә Somatr vә Enrikilyo axarsız göllәri yerlәşir. Şm.-ş.-dә vә c.-da hәmişәyaşıl tropik, daxili r-nlarda yarpağını tökәn meşәlәr, quru savannalar vә seyrәk meşәliklәr var. Adada Haiti vә Dominikan respublikaları yerlәşir. H.-ni 1492 ildә X. Kolumb kәşf etmiş vә Espanyola adlandırmışdır.
