“HALAY” – qәdim Azәrb. kütlәvi rәqsmahnı janrı. Xalq arasında “halay çәkmәk”, “halay qurmaq”, “halay vurmaq” (dövrә vurmaq, dairә üzrә oturmaq), “halay gәlmәk” (rәqs etmәk üçün iki dәstәyә bölünmә) ifadәlәri var. “H.”-a daxil olan rәqs-mahnılar әvvәllәr yalnız әmәk prosesi ilә bağlı olmuş, sonralar yeni mәzmunla (mәişәt, mәhәbbәt vә s.) zәnginlәşmişdir. Yallıdan fәrqli olaraq H. әsasәn, qadınlar tәrәfindәn ifa edilir. “H.”-da ifaçılar iki dәstәyә bölünәrәk bir-birindәn 3–4 m mәsafәdә düz xәtt üzrә üz-üzә dayanırlar. Hәr dәstәyә 8–10, bәzәn 20–30 nәfәr düzülür. 1-ci dәstә mahnı oxumağa başlayır vә birinci misranı oxuyub qurtardıqdan sonra 2-ci dәstә hәmin misranı olduğu kimi tәkrar edir. Bu zaman 1-ci dәstә müxtәlif xoreoqrafik mizanla öz yerinә qayıdır; 2-ci misranı oxuyan zaman 2-ci dәstә hәmin rәqs hәrәkәtlәrini eynilә tәkrar edir. Hәr dәstәnin başında әlindә qaval tutmuş halaybaşı dayanır. “H.”-da xoreoqrafik hәrәkәtlәr sadә vә orijinaldır. Ənәnәvi “H.” rәqs-mahnılarının mәtni, әsasәn, bayatılardan ibarәtdir. Poetik mәtnә uyğun olaraq melodiyası da sadә, yad daqalandır. “Hәsiri basma, dolan gәl”, “Basma, basma tağları”, “Ay lo-lo, lo-lo” vә s. geniş yayılmış “H.” rәqs-mahnılarındandır.










