HALÉVİ Yәhuda (tam adı Yәhuda ben Şmuel ha Levi) (tәqr. 1075, Navarra krallığı, indiki İspaniya, Tudela – 1141, Misir) – yәhudi şairi vә filosofu. İvrit vә әrәb dillәri üzrә hәrtәrәfli tәhsil almışdır. Müsәlman İspaniyasında böyümüş, gәnc yaşlarında Qranadaya köçmüş, orada İbn Ezra ilә tanış olmuşdur. Poetik irsi müxtәlif mövzulara (lirik, satirik, dini vә s.) dair 800-ә yaxın şeirdәn ibarәtdir. Piyutları (dini şeirlәr), hәmçinin “Şirey ha-qalut” (“Sürgün nәğmәlәri”) silsilәsi yәhudi poeziyasının mükәmmәl nümunәlәridir. H.-nin başlıca fәlsәfi әsәri әrәbcә yazdığı “Kitabül-hüccәt vәd-dәlil fi nüsrәtid-diniz-zәlil”dir (“Alçaldılmış dinә kömәk naminә sübut vә dәlil kitabı”; ivritcә “Sefer ha-kuzari”). Əsәr müsәlman, xristian, yәhudi vә özünә din seçmәk istәyәn Xәzәr hökmdarının sarayındakı Aristotel ardıcılı olan filosof arasında mükalimә şәklindә qurulmuşdur. Mükalimә gedişindә hökmdar iudaizmin hәqiqiliyinә әmin olur.










