HALOGENLƏRARASI BİRLƏŞMƏLƏR – müxtәlif halogenlәrin öz aralarındakı kimyәvi birlәşmәlәr. Binar H.b.-in tәrkibi XYn (n=1, 3, 5 vә ya 7, X – daha ağır halogen) formulu ilә ifadә olunur. X – Cl (n=1, 3, 5), Br (n=1, 3, 5), J (n=1, 3, 5, 7) vә Y – F olan halogenflüoridlәr daha çoxdur. Üçlü H.b. (mәs., JF2Cl) mәlumdur. H.b.-in çoxu rәngsizdir; BrCl sarı vә ya qırmızı- qәhvәyi qaz, BrF3 sarı-yaşıl maye, JCl3 sarı kristaldır. Cl2F2, BrF6, Br3Cl, BrCl3, JCl3 JBr vә bәzi H.b. davamsızdır. Kimyәvi xassәlәrinә görә halogenlәrә çox yaxındır, lakin reaksiyaya girmә qabiliyәtinә, materiallara aşındırıcı tәsirinә vә metal-halogenidlәrini hәlletmәsinә görә F2, Cl2 vә ya Br2-dәn üstün ola bilir. Bir çox maddәlәrlә alışma ilә reaksiyaya girir. Suda hәll olduqda hidroliz edirlәr, bәzi üzvi vә qeyri-üzvi hәlledicilәrdә hәll olur. Maye H.b. qismәn öz-özünә ionlaşma xüsusiyyәtinә malikdir. Halogenid ionların donoru vә ya akseptorudur, qәlәvi metalların halogenidlәri vә Lüis turşuları ilә duzlar әmәlә gәtirir. H.b. halogenlәrin bir-birilә, hәmçinin halogenlәrin H.b. vә ya halogenidlәr ilә qarşılıqlı tәsirindәn alınır. Halogenflüoridlәr nüvә yanacağı texnologiyasında vә üzvi sintezdә aktiv flüorlaşdırıcı reagent vә hәlledici kimi tәtbiq edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HALOGENLƏRARASI BİRLƏŞMƏLƏR
HALOGENLƏRARASI BİRLƏŞMƏLƏR – müxtәlif halogenlәrin öz aralarındakı kimyәvi birlәşmәlәr. Binar H.b.-in tәrkibi XYn (n=1, 3, 5 vә ya 7, X – daha ağır halogen) formulu ilә ifadә olunur. X – Cl (n=1, 3, 5), Br (n=1, 3, 5), J (n=1, 3, 5, 7) vә Y – F olan halogenflüoridlәr daha çoxdur. Üçlü H.b. (mәs., JF2Cl) mәlumdur. H.b.-in çoxu rәngsizdir; BrCl sarı vә ya qırmızı- qәhvәyi qaz, BrF3 sarı-yaşıl maye, JCl3 sarı kristaldır. Cl2F2, BrF6, Br3Cl, BrCl3, JCl3 JBr vә bәzi H.b. davamsızdır. Kimyәvi xassәlәrinә görә halogenlәrә çox yaxındır, lakin reaksiyaya girmә qabiliyәtinә, materiallara aşındırıcı tәsirinә vә metal-halogenidlәrini hәlletmәsinә görә F2, Cl2 vә ya Br2-dәn üstün ola bilir. Bir çox maddәlәrlә alışma ilә reaksiyaya girir. Suda hәll olduqda hidroliz edirlәr, bәzi üzvi vә qeyri-üzvi hәlledicilәrdә hәll olur. Maye H.b. qismәn öz-özünә ionlaşma xüsusiyyәtinә malikdir. Halogenid ionların donoru vә ya akseptorudur, qәlәvi metalların halogenidlәri vә Lüis turşuları ilә duzlar әmәlә gәtirir. H.b. halogenlәrin bir-birilә, hәmçinin halogenlәrin H.b. vә ya halogenidlәr ilә qarşılıqlı tәsirindәn alınır. Halogenflüoridlәr nüvә yanacağı texnologiyasında vә üzvi sintezdә aktiv flüorlaşdırıcı reagent vә hәlledici kimi tәtbiq edilir.
HALOGENLƏRARASI BİRLƏŞMƏLƏR
HALOGENLƏRARASI BİRLƏŞMƏLƏR – müxtәlif halogenlәrin öz aralarındakı kimyәvi birlәşmәlәr. Binar H.b.-in tәrkibi XYn (n=1, 3, 5 vә ya 7, X – daha ağır halogen) formulu ilә ifadә olunur. X – Cl (n=1, 3, 5), Br (n=1, 3, 5), J (n=1, 3, 5, 7) vә Y – F olan halogenflüoridlәr daha çoxdur. Üçlü H.b. (mәs., JF2Cl) mәlumdur. H.b.-in çoxu rәngsizdir; BrCl sarı vә ya qırmızı- qәhvәyi qaz, BrF3 sarı-yaşıl maye, JCl3 sarı kristaldır. Cl2F2, BrF6, Br3Cl, BrCl3, JCl3 JBr vә bәzi H.b. davamsızdır. Kimyәvi xassәlәrinә görә halogenlәrә çox yaxındır, lakin reaksiyaya girmә qabiliyәtinә, materiallara aşındırıcı tәsirinә vә metal-halogenidlәrini hәlletmәsinә görә F2, Cl2 vә ya Br2-dәn üstün ola bilir. Bir çox maddәlәrlә alışma ilә reaksiyaya girir. Suda hәll olduqda hidroliz edirlәr, bәzi üzvi vә qeyri-üzvi hәlledicilәrdә hәll olur. Maye H.b. qismәn öz-özünә ionlaşma xüsusiyyәtinә malikdir. Halogenid ionların donoru vә ya akseptorudur, qәlәvi metalların halogenidlәri vә Lüis turşuları ilә duzlar әmәlә gәtirir. H.b. halogenlәrin bir-birilә, hәmçinin halogenlәrin H.b. vә ya halogenidlәr ilә qarşılıqlı tәsirindәn alınır. Halogenflüoridlәr nüvә yanacağı texnologiyasında vә üzvi sintezdә aktiv flüorlaşdırıcı reagent vә hәlledici kimi tәtbiq edilir.
