HALOGENİDLƏR (yun. ἃλς – duz + γενής ‒ әmәlә gәtirәn) – halogenlәrin digәr (adәtәn, elektromәnfiliyi daha az olan) elementlәrlә kimyәvi birlәşmәlәri. H.-ә flüoridlәr, xloridlәr, bromidlәr, yodidlәr aiddir. Qәlәvi vә qәlәvi – torpaq metalların H.-i (mәs., NaF, CaF2, KCl, BaJ2), digәr metalların bir sıra mono- vә dihalogenidlәri (mәs., AgJ, PbCl2), hәmçinin nadir torpaq metalların trihalo genidlәri tipik duzlardır vә yüksәk әrimә vә qaynama temp-rlarına malikdir. H.-in çoxu suda yaxşı (NaCl, CaCl2 vә s.), bәzilәri pis (mәs., CaF2) hәll olur. H.-in çoxu, o cümlәdәn keçid metalların (Ti, Zr, Nb vә s.) vә qeyri metalların (P, Sb vә s.) H.-i su ilә müvafiq hidrogen halogenid turşuları әmәlә gәtirmәklә hidroliz olunur. Əksәr H. normal şәraitdә bәrk maddәlәrdir, lakin maye (mәs., TiCl4, GeCl4) vә qaz (mәs., SiF4, SF6) halında olan H. mövcuddur. H. bilavasitә elementlәrdәn, hidrogen-halogenlәrin oksid, hidroksid vә duzlarla qarşılıqlı tәsirindәn, әvәzetmә reaksiyaları vә s. üsullarla alınır. H.-ә hәmçinin halogenlәrarası birlәşmәlәr vә tәrkibindә metal (qeyri-metal) vә halogen atomlarından başqa digәr elementlәrin atomları olan birlәşmәlәr (mәs., SOCl2) aiddir. H. (xörәk duzu, sulema) qәdim dövrlәrdәn istifadә olunur. H. halogenlәr vә qәlәvi metalların alınmasında ilkin maddәlәr vә ya mәs., sirkonium, uran istehsalında aralıq mәhsullar kimi geniş tәtbiq edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HALOGENİDLƏR
HALOGENİDLƏR (yun. ἃλς – duz + γενής ‒ әmәlә gәtirәn) – halogenlәrin digәr (adәtәn, elektromәnfiliyi daha az olan) elementlәrlә kimyәvi birlәşmәlәri. H.-ә flüoridlәr, xloridlәr, bromidlәr, yodidlәr aiddir. Qәlәvi vә qәlәvi – torpaq metalların H.-i (mәs., NaF, CaF2, KCl, BaJ2), digәr metalların bir sıra mono- vә dihalogenidlәri (mәs., AgJ, PbCl2), hәmçinin nadir torpaq metalların trihalo genidlәri tipik duzlardır vә yüksәk әrimә vә qaynama temp-rlarına malikdir. H.-in çoxu suda yaxşı (NaCl, CaCl2 vә s.), bәzilәri pis (mәs., CaF2) hәll olur. H.-in çoxu, o cümlәdәn keçid metalların (Ti, Zr, Nb vә s.) vә qeyri metalların (P, Sb vә s.) H.-i su ilә müvafiq hidrogen halogenid turşuları әmәlә gәtirmәklә hidroliz olunur. Əksәr H. normal şәraitdә bәrk maddәlәrdir, lakin maye (mәs., TiCl4, GeCl4) vә qaz (mәs., SiF4, SF6) halında olan H. mövcuddur. H. bilavasitә elementlәrdәn, hidrogen-halogenlәrin oksid, hidroksid vә duzlarla qarşılıqlı tәsirindәn, әvәzetmә reaksiyaları vә s. üsullarla alınır. H.-ә hәmçinin halogenlәrarası birlәşmәlәr vә tәrkibindә metal (qeyri-metal) vә halogen atomlarından başqa digәr elementlәrin atomları olan birlәşmәlәr (mәs., SOCl2) aiddir. H. (xörәk duzu, sulema) qәdim dövrlәrdәn istifadә olunur. H. halogenlәr vә qәlәvi metalların alınmasında ilkin maddәlәr vә ya mәs., sirkonium, uran istehsalında aralıq mәhsullar kimi geniş tәtbiq edilir.
HALOGENİDLƏR
HALOGENİDLƏR (yun. ἃλς – duz + γενής ‒ әmәlә gәtirәn) – halogenlәrin digәr (adәtәn, elektromәnfiliyi daha az olan) elementlәrlә kimyәvi birlәşmәlәri. H.-ә flüoridlәr, xloridlәr, bromidlәr, yodidlәr aiddir. Qәlәvi vә qәlәvi – torpaq metalların H.-i (mәs., NaF, CaF2, KCl, BaJ2), digәr metalların bir sıra mono- vә dihalogenidlәri (mәs., AgJ, PbCl2), hәmçinin nadir torpaq metalların trihalo genidlәri tipik duzlardır vә yüksәk әrimә vә qaynama temp-rlarına malikdir. H.-in çoxu suda yaxşı (NaCl, CaCl2 vә s.), bәzilәri pis (mәs., CaF2) hәll olur. H.-in çoxu, o cümlәdәn keçid metalların (Ti, Zr, Nb vә s.) vә qeyri metalların (P, Sb vә s.) H.-i su ilә müvafiq hidrogen halogenid turşuları әmәlә gәtirmәklә hidroliz olunur. Əksәr H. normal şәraitdә bәrk maddәlәrdir, lakin maye (mәs., TiCl4, GeCl4) vә qaz (mәs., SiF4, SF6) halında olan H. mövcuddur. H. bilavasitә elementlәrdәn, hidrogen-halogenlәrin oksid, hidroksid vә duzlarla qarşılıqlı tәsirindәn, әvәzetmә reaksiyaları vә s. üsullarla alınır. H.-ә hәmçinin halogenlәrarası birlәşmәlәr vә tәrkibindә metal (qeyri-metal) vә halogen atomlarından başqa digәr elementlәrin atomları olan birlәşmәlәr (mәs., SOCl2) aiddir. H. (xörәk duzu, sulema) qәdim dövrlәrdәn istifadә olunur. H. halogenlәr vә qәlәvi metalların alınmasında ilkin maddәlәr vә ya mәs., sirkonium, uran istehsalında aralıq mәhsullar kimi geniş tәtbiq edilir.
