HALOGENLƏR (yun. άλς – duz + γενής әmәlә gәtirәn) – dövri sistemin VII qrupunda yerlәşәn kimyәvi elementlәr: flüor, xlor, brom, yod vә astat. Tәbiәtdә F vә J-un bir, Cl vә Br-un hәr birinin iki nuklidi var; Atın stabil nuklidi yoxdur. Yer qabığında F, Cl, Br vә J –un kütlәcә miqdarı müvafiq olaraq 0,065, 0,017, 1,6·10–4 vә 4·10–5 %, At-ın isә cüzidir. H. atomlarının xarici elektron tәbәqәsinin konfiqurasiyası s2p5; әn xarakterik oksidlәşmә dәrәcәsi –1; Cl, Br, J vә At hәmçinin müsbәt (әsasәn, tәk) oksidlәşmә dәrәcәsi göstәrir. H. yüksәk elektromәnfiliyi ilә xarakterizә olunur. Molekulları iki atomludur. Normal şәraitdә F2 vә Cl2 qaz, Br2 maye, J2 bәrk maddәdir. H.-in molekullarının dissosiasiya enerjisinin aşağı olmasıvә bu elementlәrin atomlarının elektrona böyük hәrisliyi onların yüksәk reaksiya qabiliyyәtini müәyyәn edir. H. güclü oksidlәşdiricidirlәr; yod bәzi reaksiyalarda reduksiyaedici xassә göstәrir. H. kimyәvi elementlәrin әksәriyyәti ilә halogenidlәr, bir-biri ilә halogenlәrarası birlәşmәlәr, hidrogenlә hidrogen-halogenidlәr әmәlә gәtirir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HALOGENLƏR
HALOGENLƏR (yun. άλς – duz + γενής әmәlә gәtirәn) – dövri sistemin VII qrupunda yerlәşәn kimyәvi elementlәr: flüor, xlor, brom, yod vә astat. Tәbiәtdә F vә J-un bir, Cl vә Br-un hәr birinin iki nuklidi var; Atın stabil nuklidi yoxdur. Yer qabığında F, Cl, Br vә J –un kütlәcә miqdarı müvafiq olaraq 0,065, 0,017, 1,6·10–4 vә 4·10–5 %, At-ın isә cüzidir. H. atomlarının xarici elektron tәbәqәsinin konfiqurasiyası s2p5; әn xarakterik oksidlәşmә dәrәcәsi –1; Cl, Br, J vә At hәmçinin müsbәt (әsasәn, tәk) oksidlәşmә dәrәcәsi göstәrir. H. yüksәk elektromәnfiliyi ilә xarakterizә olunur. Molekulları iki atomludur. Normal şәraitdә F2 vә Cl2 qaz, Br2 maye, J2 bәrk maddәdir. H.-in molekullarının dissosiasiya enerjisinin aşağı olmasıvә bu elementlәrin atomlarının elektrona böyük hәrisliyi onların yüksәk reaksiya qabiliyyәtini müәyyәn edir. H. güclü oksidlәşdiricidirlәr; yod bәzi reaksiyalarda reduksiyaedici xassә göstәrir. H. kimyәvi elementlәrin әksәriyyәti ilә halogenidlәr, bir-biri ilә halogenlәrarası birlәşmәlәr, hidrogenlә hidrogen-halogenidlәr әmәlә gәtirir.
HALOGENLƏR
HALOGENLƏR (yun. άλς – duz + γενής әmәlә gәtirәn) – dövri sistemin VII qrupunda yerlәşәn kimyәvi elementlәr: flüor, xlor, brom, yod vә astat. Tәbiәtdә F vә J-un bir, Cl vә Br-un hәr birinin iki nuklidi var; Atın stabil nuklidi yoxdur. Yer qabığında F, Cl, Br vә J –un kütlәcә miqdarı müvafiq olaraq 0,065, 0,017, 1,6·10–4 vә 4·10–5 %, At-ın isә cüzidir. H. atomlarının xarici elektron tәbәqәsinin konfiqurasiyası s2p5; әn xarakterik oksidlәşmә dәrәcәsi –1; Cl, Br, J vә At hәmçinin müsbәt (әsasәn, tәk) oksidlәşmә dәrәcәsi göstәrir. H. yüksәk elektromәnfiliyi ilә xarakterizә olunur. Molekulları iki atomludur. Normal şәraitdә F2 vә Cl2 qaz, Br2 maye, J2 bәrk maddәdir. H.-in molekullarının dissosiasiya enerjisinin aşağı olmasıvә bu elementlәrin atomlarının elektrona böyük hәrisliyi onların yüksәk reaksiya qabiliyyәtini müәyyәn edir. H. güclü oksidlәşdiricidirlәr; yod bәzi reaksiyalarda reduksiyaedici xassә göstәrir. H. kimyәvi elementlәrin әksәriyyәti ilә halogenidlәr, bir-biri ilә halogenlәrarası birlәşmәlәr, hidrogenlә hidrogen-halogenidlәr әmәlә gәtirir.
