HALS Frans (1581–1585 illәr arası, Antverpen – avqust, 1666, Harlem) – holland boyakarı. Toxucu ailәsindә anadan olmuşdur. Rәssamlığı K. van Manderdәn (1600–1603) öyrәnmişdir. 1585 ildәn Harlemdә yaşamışdır; Antverpen (1616) vә Amsterdamda (1630-cu illәrin ortaları) da olmuşdur. Əsasәn, portretlәr çәkmiş, insan hisslәrinin tәsviri palitrasını әhәmiyyәtli dәrәcәdә genişlәndirәrәk Avropa boyakarlığında portret sәnәtinin islahatçısı kimi tanınmışdır. Yaradıcılığına Utrext karavaccizminin, hәmçinin P.P.Rubensin tәsiri olmuşdur. İşlәdiyi portretlәrә әvvәlcәdәn eskizlәr çәkmәmişdir. Sәrbәst, duru boya ilә özünәmәxsus yaxma texnikası H.-ın әsas üsulu olmuşdur. H. yaradıcılığının erkәn dövrünә aid “Katolik keşişi Y. Zaffiusun portreti” tablosu (1611, F. Hals muzeyi, Harlem) tarixi göstәrilmiş yeganә әsәridir. “Müq. Georgi atıcı rotası zabitlәrinin ziyafәti” (1616, F. Hals muzeyi, Harlem) tablosu ona şöhrәt qazandırmışdır. Əsәrә onun hәyatiliyini güclәndirәn süjet xәttini әlavә etmәklә, modellәrin psixoloji vә kompozisiya әlaqәlәrini tәmin etmәklә, situasiyanın tәbiilik tәәssüratını artırmaqla H. qrup portretinә yenilik gәtirmişdir (“Müq. Adrian atıcı rotasının qrup portreti”, tәqr. 1627, F.Hals muzeyi, Harlem). Mәişәt portretlәri kompozisiya baxımından eynidir (“Şәn mәclis”, 1616; “Yunker Ramp vә onun sevgilisi”, 1623; hәr ikisi Metropoliten muzeyi, Nyu-York; “Lütnya çalan”, tәqr. 1624–26; “Qaraçı qız”, tәqr. 1628, hәr ikisi Luvr, Paris; “Malle-Babbe”, 1633–35, Dövlәt muzeylәri, Berlin; “Balıqçı oğlan”, tәqr. 1630, Kral Zәrif Sәnәtlәr muzeyi, Antverpen). Bu dövrdә H. holland cәmiyyәti nümayәndәlәrinin portretlәrini yaratmışdır (“Gülümsәyәn kavaler”, 1624, Uolles kolleksiyası, London; 2 “V. van Heyt heyzenin portreti”, tәqr. 1625, Köhnә pinakoteka, Münxen; tәqr. 1635, şәxsi kolleksiya; “Şәn hәmpiyalә”, tәqr. 1630, Reyn smüseum). 1620-ci illәrdә dini kompozisiyalar çәkmişdir: “Yevangelist Luka”, “Yevangelist Matvey” (hәr ikisi tәqr. 1623–25, Qәrb vә Şәrq incәsәnәti muzeyi, Odessa). 1630-cu illәrin Harlem bürgerlәrinin sifarişlәrini yerinә yetirmişdir: Gәnc oğlanın (tәqr. 1642–50, Ermitaj, S.-Peterburq) vә Y.S. van Vestrumun portretlәri (tәqr. 1645, Milli qalereya, Praqa). H.-ın sonrakı әsәrlәri xarakteristikasına görә mürәkkәb, ruhuna görә bәdbin, koloritinә görә monoxromdur, çox sәrbәst manerada işlәnmişdir (“Kişi portret”, tәqr. 1660, Rәsm qalereyası, Kassel; “Harlemdәki Müq. Yelizaveta әlillәr evinin regentlәri”, 1664, F.Hals muzeyi vә s.). Sağlığında mәşhur olmasına baxmayaraq (xüsusilә 1630-cu illәrdә), yoxsulluq içәrisindә vәfat etmişdir. H.-ın yaradıcılığınin 17 әsr Holland vә flamand portret vә mәişәt boyakarlığına, o cümlәdәn A.Brauerә, A. vә İ.van Ostade qardaşlarına, Y.Stenә tәsiri olmuşdur. P.Kodde, Y.Molenar, Y.Leyster H.-ın şagirdlәri olmuşlar.
F.Hals. “Müqәddәs Adrian atıcı rotasının qrup portreti”. Tәqr. 1627 il. Hals muzeyi, Harlem (Niderland).
