HALURGİYA (yun. ἅlς – duz vә ἔrgon − iş) – tәbii mineral duzların çıxarılması, zәnginlәşdirilmәsi vә kompleks emalı ilә әlaqәdar elm vә texnika sahәsi. Öz-özünә çökmüş xörәk duzunun duzlu göl vә yataqlardan, hәmçinin dәniz suyunun buxarlanmasından alınması Qәdim Misir, Yunanıstan vә Romada çox inkişaf etmişdir. H.-nın bir elm kimi tәşәkkül tapmasında Y.X.Vant-Hoff vә N.S.Kurnakovun böyük rolu olmuşdur. Halurgiya sәnayesi üçün duz çöküntülәri vә minerallaşmış sular – dәniz suyu, duzlu göllәrin vә yeraltı mәnbәlәrin duzlu suları, neft yataqlarının suları әsas xammal mәnbәyidir. Onlardan natrium, kalium, maqnezium, litium vә digәr qәlәvi metalların sulfatları, xloridlәri vә ya karbonatları, hәmçinin brom, yod, bor birlәşmәlәri ayrırlar. Duzların alınmasında vә ayrılmasında buxarlanma, hәllolma, ayrı-ayrı kristallaşma, süzmә, flotasiya, ekstraksiya vә s. proseslәrdәn istifadә olunur. Halurgiya istehsal proseslәri, xammalın tәrkibinә görә vә suduz sistemlәrinin hәllolma diaqramlarından istifadә etmәklә işlәnib hazırlanır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HALURGİYA
HALURGİYA (yun. ἅlς – duz vә ἔrgon − iş) – tәbii mineral duzların çıxarılması, zәnginlәşdirilmәsi vә kompleks emalı ilә әlaqәdar elm vә texnika sahәsi. Öz-özünә çökmüş xörәk duzunun duzlu göl vә yataqlardan, hәmçinin dәniz suyunun buxarlanmasından alınması Qәdim Misir, Yunanıstan vә Romada çox inkişaf etmişdir. H.-nın bir elm kimi tәşәkkül tapmasında Y.X.Vant-Hoff vә N.S.Kurnakovun böyük rolu olmuşdur. Halurgiya sәnayesi üçün duz çöküntülәri vә minerallaşmış sular – dәniz suyu, duzlu göllәrin vә yeraltı mәnbәlәrin duzlu suları, neft yataqlarının suları әsas xammal mәnbәyidir. Onlardan natrium, kalium, maqnezium, litium vә digәr qәlәvi metalların sulfatları, xloridlәri vә ya karbonatları, hәmçinin brom, yod, bor birlәşmәlәri ayrırlar. Duzların alınmasında vә ayrılmasında buxarlanma, hәllolma, ayrı-ayrı kristallaşma, süzmә, flotasiya, ekstraksiya vә s. proseslәrdәn istifadә olunur. Halurgiya istehsal proseslәri, xammalın tәrkibinә görә vә suduz sistemlәrinin hәllolma diaqramlarından istifadә etmәklә işlәnib hazırlanır.
HALURGİYA
HALURGİYA (yun. ἅlς – duz vә ἔrgon − iş) – tәbii mineral duzların çıxarılması, zәnginlәşdirilmәsi vә kompleks emalı ilә әlaqәdar elm vә texnika sahәsi. Öz-özünә çökmüş xörәk duzunun duzlu göl vә yataqlardan, hәmçinin dәniz suyunun buxarlanmasından alınması Qәdim Misir, Yunanıstan vә Romada çox inkişaf etmişdir. H.-nın bir elm kimi tәşәkkül tapmasında Y.X.Vant-Hoff vә N.S.Kurnakovun böyük rolu olmuşdur. Halurgiya sәnayesi üçün duz çöküntülәri vә minerallaşmış sular – dәniz suyu, duzlu göllәrin vә yeraltı mәnbәlәrin duzlu suları, neft yataqlarının suları әsas xammal mәnbәyidir. Onlardan natrium, kalium, maqnezium, litium vә digәr qәlәvi metalların sulfatları, xloridlәri vә ya karbonatları, hәmçinin brom, yod, bor birlәşmәlәri ayrırlar. Duzların alınmasında vә ayrılmasında buxarlanma, hәllolma, ayrı-ayrı kristallaşma, süzmә, flotasiya, ekstraksiya vә s. proseslәrdәn istifadә olunur. Halurgiya istehsal proseslәri, xammalın tәrkibinә görә vә suduz sistemlәrinin hәllolma diaqramlarından istifadә etmәklә işlәnib hazırlanır.
