X CİLD (GİYAN - HİDROKSİLAMİN )
HAMİLTON OPERATORU
HAMİLTON OPERATORU (nabla-operator,
-operator, hamiltonian)
şәklindә diferensial operator; burada i, j, k – koordinat ortlarıdır. H.o. vektor analizindә әsas diferensial әmәliyyatların yazılması üçün istifadә edilir. Əgәr H.o.-nu φ (x, y, z) skalyar funksiyasına tәtbiq etsәk,
φ-ni isә vektorun skalyara hasili kimi başa düşsәk, onda φ funksiyasının qradienti alınar:
Əgәr H.o.-nu a(x,y, z) vektor-funksiyasına tәtbiq etsәk,
a-nı isә vektorların skalyar hasili kimi başa düşsәk, onda a vektorunun divergensiyası alınar:
burada ax, ay, az – a vektorunun koordinatlarıdır. H.o.-nun öz-özünә skalyar hasili Laplas operatorunu verir.
Operator vә onun
işarәsi U.Hamilton tәrәfindәn daxil edilmişdir (1853). “H.o.” terminini vә
simvolu üçün “nabla” adını O.Hevisayd vermişdir (1892).