HARALD tsur Hauzen (d. 12.3.1936, Gelzenkirxen, Almaniya) – alman alimi, virusoloq. Tibb üzrә e.d. (1969), prof. (1972). Fiziologiya vә tibb üzrә Nobel mükafatı laureatı (2008, Lük Montan vә Fransuaza Barre–Sunussi ilә birgә). Hamburq Un-tinin tibb fakültәsini bitirmişdir (1960). 1961–63 illәrdә Düsseldorf Un-tinin tibbi mikrobiologiya vә immunologiya bölmәsindә, 1966–68 illәrdә Filadelfiyada uşaq xәstәxanasında vә eyni zamanda Pensilvaniya Un-tindә dosent, 1969 ildә doktorluq dәrәcәsi alaraq Vürtsburq Un-tindә işlәmişdir. 1972 ildә Erlangen Nürnberqdә yeni qurulmuş Kliniki virusologiya kafedrasına prof., 1977 ildә Frayburq Un-tinin virsologiya vә gigiyena kafedrasının müdiri, 1983 ildә Haydelberqdәki Alman Xәrçәng Araşdırma Mәrkәzinә (Almaniyanın Milli Araşdırma Mәrkәzi) elmi direktor seçilir vә 2003 ilә kimi orada, 2000–10 illәrdә Beynәlxalq Xәrçәng jurnalının baş redaktoru kimi çalışmışdır. H.-ın elmi tәdqiqat sahәsi virus infeksiyasından baş verәn xәrçәngin öyrәnilmәsi üzrәdir. O, 1976 ildә insanın papilloma virusunun uşaqlıq boynu xәrçәnginin inkişafında rolu haqqında hipotez dәrc etdirmişdir. Bu hipotez tezliklә eksperimental yolla elmi tәsdiqini tapmışdır. 1980 illәrin әvvәllәrindә H. vә onun qrupu ilk dәfә olaraq uşaqlıq boynu xәrçәngi toxumasından insanın papilloma virusunu (İPV 16) vә İPV 18-i әldә etmişlәr. Qadınlarda üçüncü әn çox yayılmış xәrçәngin törәdicisinin kәşfi profilaktika vә müalicә sahәsindә tamamilә yeni perspektivlәr açmış vә nәticәdә 2006 ildә İPV-yә qarşı vaksinin işlәnib hazırlanmasına sәbәb olmuşdur. H. dünyanın bir çox ölkәlәrindә EA-nın üzvüdür. Almaniyanın vә bir sıra xarici ölkәlәrin çoxsaylı mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Ə s ә r l ә r i: Gegen Krebs–die Geschichte einer provokativen idee. Rowohlt 2010, İSBN 978–3–498–03001–8; Wastun gegen Krebs? Audio – c@. 76 Minuten Konzeption und Regie Klaus sander. Erzähler: Harald zur hausen. Berlin: suppose 2008. İSBN 978–3. 932513–84–S; İnfections Causing human Cancer. Weinheim: Wiley–VCH 2006. İSBN 978–3–527–31056–2; Genom und Glaube. Der unsichbare Kafeg Berlin: Springer 2001.
