HARDEN (Harden) Artur (12.10.1865, Mançester – 17.6.1940, Bakinqhempşir qraflığı, Born-End) – ingilis biokimyaçısı. Nobel mükafatı laureatı (1929, H. fon Eyler-Xelpinlә birlikdә). London Kral cәmiyyәtinin üzvü (1909). Mançester Un-ti nәzdindәki Ouens kollecini bitirmişdir (1885). Erlangen Un-tindә (Almaniya, 1887–88) E.Q.Fişerin yanında tәhsilini tәkmillәşdirmişdir. 1888–97 illәrdә Mançester Untindә, 1897–1930 illәrdә Londondakı Cenner (indiki Lister) Profilaktik Tәbabәt İn-tunda (1907 ildәn biokimya şöbәsinә rәhbәrlik etmiş, 1911 ildәn direktor) işlәmiş, eyni zamanda London Un-tindә prof. vәzifәsindә çalışmışdır. Əsas tәdqiqatı qıcqırmanın biokimyasının öyrәnilmәsi sahәsindәdir. Qıcqırmada iştirak edәn bir sıra fermentlәri vә bu prosesi hәyata keçirәn fosfat-ionların rolunu tәdqiq etmişdir. İlk dәfә fermenti (zimazanı) zülal fraksiyasına vә sonradan koferment adlandırılan aşağı molekullu fraksiyaya ayırmışdır. Nikotinami da denindinukleotidi kәşf etmişdir (1904). H.-in işlәri hüceyrәnin hәyat fәaliyyәtinin әsasını tәşkil edәn kimyәvi reaksiyaların öyrәnilmәsinin bünövrәsini qoydu. H. üzvi kimyaya dair bir sıra kitabların hәm müәllifidir. “Biochemical Journal” (1906, ingilis fizioloqu U.Beylisslә birlikdә) jurnalının tәsisçisidir.
