HARDİ (Hardy) Tomas (2.6.1840, Apper-Bok hempton, Dorsetşir – 11.1.1928, Dorçester, Maks-Geyt) – ingilis yazıçısı. Müflislәşmiş zadәgan ailәsindә doğulmuşdur. 1862 ildә Londona köçmüş, burada Kral kollecindә memarlığı öyrәnmiş, bәrpaçı işlәmişdir. “Kasıb vә ledi” (1867 ildә bitirmişdir) adlı ilk romanının әlyazmasınına şir tapa bilmәdiyi üçün mәhv etmişdir. “Ümidsiz çarәlәr” (1871 ildә anonim nәşr olunmuşdur) romanını C.Mereditin mәslәhәti ilә yazmışdır. İngilis realizminin parlaq nümayәndәsi olan H.-nin yaradıcılığına Ç.Dikkensin tәsiri olmuşdur. Hekayә topluları ilә birlikdә 14 romanını H. özü 3 silsilә dә birlәşdirmişdir: fәrasәtlilik romanları (“Etel bertanın әli”, 1876; “Laqeyd qadın”, 1881 vә s.); romantik әhvalatlar vә fantaziyalar romanları (“Mavi görlәr”, 1873; “Qüllәdә iki nәfәr”, 1882 vә s.); daha çox şöhrәt qazanmış xarakterlәr vә mühit romanları (“Ağlını itirmiş kütlәdәn uzaqda”, 1874; “d’Erbervill nәslindәn olan Tess”, 1891; “Nәzәrә çarpmayan Cud”, 1896 vә s.). H.-nin nәsrinin mәrkәzindә ingilis әyalәtinin patriarxal hәyat tәrzinin dağılması, zadәgan nәslinin cırlaşması vә iflası, әnәnәvi dәyәrlәrin vә әxlaqi normaların aradan çıxması, kraliça Viktoriya dövründә ingilis cәmiyyәtindә baş verәn proseslәrin dәrin tәhlili dayanır. H.-nin digәr әsәrlәri arasında. “Yaşıl ağac altında” (1872), “Vәtәnә qayıdış” (1878), “Kester bricinin meri” (1886), “Meşәlәr diyarında” (1887) vә s. romanları. “Uesseks şeirlәri” (1898); “Hәr vәziyyәt üçün satıralar” (1914), şeir topluları, hekayәlәri, Napoleon müharibәlәri dövründә Avropa tarixinә dair “Sülalәlәr” (h. 1–3, 1903–08) adlı epik dramı var. Bir sıra әsәrlәri ekranlaşdırılmışdır. H. yaradıcılığının ingilis әdәbiyyatının inkişafına böyük tәsiri olmuşdur.
Ə s ә r i : Соч., т. 1–8, М., 1969–73.
Əd.: У р н о в М., Томас Гарди, М., 1969.
