HÁRTLİ (Hartley) Devid (30.8.1705, İngiltәrә, Armli – 28.8.1757, Bat) – ingilis psixoloqu, filosof, assosiativ psixologiyanın banilәrindәn biri. Sonralar tibb tәhsili almış, hәkim işlәmişdir. H.-yә görә, xarici dünyanın tәsirlәri insanın duyğu orqanlarında sonradan beyinә sirayәt edәn titrәyişlәr yaradır. Titrәyişin ardıcıllığı, onun istiqamәti vә tezliyi beyindә ruhani tәbiәtә malik özünәmәxsus duyğular vә ideyalar oyadır. O, C.Lokkun tәliminә әmәl edәrәk, ilk dәfә assosiasiya mexanizmini psixi fәaliyyәtin izahının universal prinsipinә çevirmişdir. H.-yә görә insanın psixi dünyası ilkin elementlәrin psixi hadisәlәrin assosiasiyası vasitәsilә mürәkkәblәşmәsi nәticәsindә tәdricәn formalaşır. H. ümumi anlayışların formalaşmasını da eyni şәkildә izah edirdi. H.-nin “İnsan, onun quruluşu, vәzifәlәri vә ümidlәri haqqında düşüncәlәr” (1749) әsәrindә ifadә etdiyi görüşlәri etika, estetika, mәntiq, pedaqogika vә biologiyaya da tәsir etmişdir. Ən fәal ardıcılı C.Pristli idi.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HÁRTLİ
HÁRTLİ (Hartley) Devid (30.8.1705, İngiltәrә, Armli – 28.8.1757, Bat) – ingilis psixoloqu, filosof, assosiativ psixologiyanın banilәrindәn biri. Sonralar tibb tәhsili almış, hәkim işlәmişdir. H.-yә görә, xarici dünyanın tәsirlәri insanın duyğu orqanlarında sonradan beyinә sirayәt edәn titrәyişlәr yaradır. Titrәyişin ardıcıllığı, onun istiqamәti vә tezliyi beyindә ruhani tәbiәtә malik özünәmәxsus duyğular vә ideyalar oyadır. O, C.Lokkun tәliminә әmәl edәrәk, ilk dәfә assosiasiya mexanizmini psixi fәaliyyәtin izahının universal prinsipinә çevirmişdir. H.-yә görә insanın psixi dünyası ilkin elementlәrin psixi hadisәlәrin assosiasiyası vasitәsilә mürәkkәblәşmәsi nәticәsindә tәdricәn formalaşır. H. ümumi anlayışların formalaşmasını da eyni şәkildә izah edirdi. H.-nin “İnsan, onun quruluşu, vәzifәlәri vә ümidlәri haqqında düşüncәlәr” (1749) әsәrindә ifadә etdiyi görüşlәri etika, estetika, mәntiq, pedaqogika vә biologiyaya da tәsir etmişdir. Ən fәal ardıcılı C.Pristli idi.
HÁRTLİ
HÁRTLİ (Hartley) Devid (30.8.1705, İngiltәrә, Armli – 28.8.1757, Bat) – ingilis psixoloqu, filosof, assosiativ psixologiyanın banilәrindәn biri. Sonralar tibb tәhsili almış, hәkim işlәmişdir. H.-yә görә, xarici dünyanın tәsirlәri insanın duyğu orqanlarında sonradan beyinә sirayәt edәn titrәyişlәr yaradır. Titrәyişin ardıcıllığı, onun istiqamәti vә tezliyi beyindә ruhani tәbiәtә malik özünәmәxsus duyğular vә ideyalar oyadır. O, C.Lokkun tәliminә әmәl edәrәk, ilk dәfә assosiasiya mexanizmini psixi fәaliyyәtin izahının universal prinsipinә çevirmişdir. H.-yә görә insanın psixi dünyası ilkin elementlәrin psixi hadisәlәrin assosiasiyası vasitәsilә mürәkkәblәşmәsi nәticәsindә tәdricәn formalaşır. H. ümumi anlayışların formalaşmasını da eyni şәkildә izah edirdi. H.-nin “İnsan, onun quruluşu, vәzifәlәri vә ümidlәri haqqında düşüncәlәr” (1749) әsәrindә ifadә etdiyi görüşlәri etika, estetika, mәntiq, pedaqogika vә biologiyaya da tәsir etmişdir. Ən fәal ardıcılı C.Pristli idi.
