HÁRTMAN (Hartmann) – Yohann Peter Emilius (14.5.1805, Kopenhagen – 10.3. 1900, Kopenhagen) – Danimarka bәstәkarı. Kopenhagendә Qarnizon kilsәsinin orqançalanı (1800 ildәn) olan atası Avqust Vil helm H.-dan (1775–1850) dәrs almışdır. Kopenhagen un-tindә hüququ öyrәnmiş, hüquqşünaslıq fәaliyyәti ilә mәşğul olmuşdur (1828–1870). 1843 ildәn ömrünün sonunadәk Kopenhagendәki Mәryәm ana kilsәsinin orqançalanı işlәmişdir. Musiqi birliyinin banilәrindәn (1836, N. Qade ilә birlikdә) biri, 1939 ildәn prezidenti idi. Tәlәbә xoru ittifaqının (1868–1900; onun tәşkilindә iştirak etmişdir), Kopenhagendә Danimarka kral konservatoriyasının (1867 ildә әsası qoyulandan) rәhbәrlәrindәn biri vә dirijoru olmuşdur. H.-nın “Balaca Kirsten” әsәri Danimarkanın ilk romantik operasıdır. Danimarka musiqisinin xarici tәsirlәrdәn (alman, fransız, italyan) asılı olmadan müstәqil inkişafının tәrәfdarı idi. A.Burnonvilin quruluşunda tamaşaya qoyulmuş baletlәri Avropada şöhrәt qazanmışdır. Əsәrlәri: “Quzğun” (K.Qotsinin әsәri әsasında, 1832), “Korsarlar” (1835), “Balaca Kirsten” (Danimarka xalq әfsanәsi әsasında, 1846) operaları; “Xalq rәvayәti” (N.Qade ilә birlikdә, 1854), “Valkiriya” (1861), “Trümun әzabları” (1868), “Arkona” (1875) baletlәri; ork. üçün simfoniyalar (1835, 1848), konsert uvertüraları, o cümlәdәn “Payız ovu” (1863), 3 xarakterik pyes (simli ork. üçün, 1884); xor-kantatalar, fp., orqan üçün pyeslәr; mahnılar, melodeklamasiyalar (ork. ilә) vә s.
