XƏLİLOV AÇARI – neft və qaz quyularının yeraltı təmirində nasos-kompressor borularını (diametri 20-dən 132 mm-dək) bağlamaq və açmaq üçün alət. X.a.-ndan yeraltı təmirdə ştanq muftalarını, pistonqolunu açıb-bağlamaq, dərinlik nasoslarını yığıb-sökmək və müxtəlif mədən-quraşdırma işlərində də istifadə edilir. İlk dəfə 1956 ildə A.A. Xəlilov (adı da buradan götürülmüşdür) tərəfindən yaradılmış və Azərb. SSR-in neft mədənlərində sınaqdan keçirilmişdir. Alət bir-birinə oynaqla birləşdirilmiş 2 əsas hissədən – çənə və dəstəkdən ibarətdir. Açar yay vasitəsilə boruya sıxılır. Borunu etibarlı tutması üçün açarın çənə hissəsi və dəstəyi tutucu (plaşka) ilə təchiz edilir. Alət əlverişli olub, yeraltı təmirdə təhlükəsiz iş rejimini təmin edir, operatorların işini yüngülləşdirir, quyularda təmir işlərini sürətləndirməyə imkan verir. X.a. xarici şirkətlərdə (məs., “Ridge Tool”) də istehsal olunur; boru kəməri çəkilişində, k.t.-nda, metallurgiya və digər sənaye sahələrində də istifadə edilir.










