HATTERİYA, t u a t a r a (Sphenodon punc tatus) – pulcuqlular yarımsinfinin Trias dövründәn mәlum olan dimdikbaşlı sürünәnlәr dәstәsinin bu günәdәk gәlib çatmış yeganә nümayәndәsi. H. xarici görünüşünә görә kәrtәnkәlәni (bәdәninin uz. 75 sm-әdәk) xatırladır. Gövdәsi iri, başı böyük, әtrafları beşbarmaqlıdır. Ənsә hissәsindәn quyruğunadәk hamar üçkünc pulcuqlardan ibarәt hündür olmayan daraq uzanır. Bәdәninin rәngi tutqun, yaşılımtıl qәhvәyidir. Avropalıların gәlişinә qәdәr H. Yeni Zelandiyanın Şimal vә Cәnub a.-rında yaşayırdı, 19 әsrin sonlarına, yalnız sahilboyu kiçik a.-larda qalmışdır; H.-nın bir hissәsi Şimal a.-sına introduksiya olunmuşdur. Dәrinliyi 1 m-әdәk olan, çox vaxt xırda fırtınaquşularının yuvaladığı oyuqlarda yaşayır. Alatoranlıqda vә gecәlәr fәal olur. Cücülәr vә digәr onurğasızlarla, bәzәn quşların yumurtaları vә balaları ilә qidalanır. Cütlәşmә yanvarda olur. Oktyabrdekabrda dişilәr yuvaya sәrt qabıqlı 8–15 yumurta qoyur. İnkubasiya dövrü 12–15 aydır. H. çox lәng böyüyür; 20 yaşında cinsi yetişkәnliyә çatır. 120 ilәdәk yaşayır. TTEMBİ-nin “Qırmızı kitab”ına daxil edilmişdir. Hatteriyaların öyrәnilmәsi vә çoxalması üzrә Beynәlxalq proqramlar hәyata keçirilir.
Hatteriya (Sphenodon punc tatus).
