HATTLAR – Kiçik Asiyada xalq. Ehtimal ki, sino-Qafqaz dillәrinә uzaq qohum olan hatt dilinin daşıyıcıları. E.ә. 3-cü minilliyin ortalarında Mәrkәzi Anadoluda Hatti vil.-ndә mәskunlaşmışdılar. Hatt mәdәniyyәtinin әn әhәmiyyәtli abidәlәri Alacahöyükdәki çar sәrdabaları (tәqr. e.ә. 2300–2100) sayılır. H. dәmir metallurgiyasının tәşәkkülündә böyük rol oynamışdılar. E.ә. 20–18 әsrlәrә aid Aşşur mәnbәlәrindә әhalisi H.-dan ibarәt olan knyazlıqlar [onlardan әn başlıcası Hattuş (Hattuşaş), Kaniş, Salpa vә Purushnada (Puruşhattum) idi] arasında mübarizәnin getdiyi qeyd olunur. E.ә. 17 әsrdә Hett çarlığının yaranmasından sonra H. hett-luvi әhalisi tәrәfindәn tәdricәn assimilyasiyaya uğramışdılar. Qәdim hett dövrü mәdәniyyәtindә hatt tәbәqәsi üstün olmuşdur. Hatt mәnşәli allahlar (ildırım allahı Taru, günәş allahı Estan, günәş ilahәsi Arinna Vurunsemu, taxt-tac allahı Halmasuitta, mәhsuldarlıq allahı Telepinu vә s.) hett panteonunun әsasını tәşkil edirdi. Saray vәzifәlәrinin adları hatt sosial institutlarının saxlanmasını tәsdiqlәyir. H. öz şәhәrlәrinin adlarını qoruyub saxlamışdılar: Hanikku (hettcә Ankuva), Lahtsan (hettcә Lihtsina), Narak (hettcә Nerik). Yeni hett dövründә hett mәdәniyyәtindә hatt varisliyinin әhәmiyyәti azalmış, lakin hatt dini-әdәbi әnәnәsi Hett çarlığının süqutunadәk (e.ә. 12 әsr) qorunub saxlanmışdır.










