HAVANIN AYRILMASI – hava qarışığından oksigen, azot, tәsirsiz qazların (helium vә radondan başqa) ayrılmasının texnoloji prosesi. Əvvәlcә hava qurudulur vә karbohidrogen, karbon 2-oksid, azot oksidlәri, kükürd vә s.-dәn tәmizlәnir. Sәnayedә әn geniş tәtbiq edilәn distillә vә kriogen üsullarıdır. Bu üsullarla әvvәlcәdәn sıxılmış (maye) havanın rektifikasiya sütununda (kolonunda) komponentlәrә ayrılması, onu tәşkil edәn qazların qaynama temp-ru fәrqlәrinә әsaslanır. Sıxılmış havanın genişlәnmә zamanı soyuma effekti hesabına detanderdә hava qarışığının dәrin soyudulması baş verir. 1930-cu illәrdә P.L.Kapitsa tәrәfindәn tәklif edilmiş turbodetanderlәrdә lazımi soyudulma havanın 0,5 MPa tәzyiqәdәk sıxılması vә sonradan genişlәnmәsi yolu ilә әldә edilirdi. Müasir distillә havaayırma qurğuları 1 saatda bir neçәmin m3 qaz mәhsulu ayırır. Yüksәk mәhsuldarlıqlı havaayırma qurğularından istifadә zamanı distillә üsulu daha sәmәrәlidir (qәnaәtlidir). Kiçik vә orta güclü havaayırma qurğularında isә hava qarışığının aşağı temp-radәk soyudulmasını tәlәb etmәyәn membran vә adsorbiya üsulları tәtbiq olunur. Membran üsulu hava komponentlәrinin selektiv (seçici) sintetik membranlardan fәrqli sürәtlәrlә keçmәsinә, adsorbsiya üsulu isә hava komponentlәrinin molekulyar әlәklәrdә (sintetik vә ya tәbii seolit, yaxud aktiv kömür) selektiv adsorbsiyasına әsaslanır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HAVANIN AYRILMASI
HAVANIN AYRILMASI – hava qarışığından oksigen, azot, tәsirsiz qazların (helium vә radondan başqa) ayrılmasının texnoloji prosesi. Əvvәlcә hava qurudulur vә karbohidrogen, karbon 2-oksid, azot oksidlәri, kükürd vә s.-dәn tәmizlәnir. Sәnayedә әn geniş tәtbiq edilәn distillә vә kriogen üsullarıdır. Bu üsullarla әvvәlcәdәn sıxılmış (maye) havanın rektifikasiya sütununda (kolonunda) komponentlәrә ayrılması, onu tәşkil edәn qazların qaynama temp-ru fәrqlәrinә әsaslanır. Sıxılmış havanın genişlәnmә zamanı soyuma effekti hesabına detanderdә hava qarışığının dәrin soyudulması baş verir. 1930-cu illәrdә P.L.Kapitsa tәrәfindәn tәklif edilmiş turbodetanderlәrdә lazımi soyudulma havanın 0,5 MPa tәzyiqәdәk sıxılması vә sonradan genişlәnmәsi yolu ilә әldә edilirdi. Müasir distillә havaayırma qurğuları 1 saatda bir neçәmin m3 qaz mәhsulu ayırır. Yüksәk mәhsuldarlıqlı havaayırma qurğularından istifadә zamanı distillә üsulu daha sәmәrәlidir (qәnaәtlidir). Kiçik vә orta güclü havaayırma qurğularında isә hava qarışığının aşağı temp-radәk soyudulmasını tәlәb etmәyәn membran vә adsorbiya üsulları tәtbiq olunur. Membran üsulu hava komponentlәrinin selektiv (seçici) sintetik membranlardan fәrqli sürәtlәrlә keçmәsinә, adsorbsiya üsulu isә hava komponentlәrinin molekulyar әlәklәrdә (sintetik vә ya tәbii seolit, yaxud aktiv kömür) selektiv adsorbsiyasına әsaslanır.
HAVANIN AYRILMASI
HAVANIN AYRILMASI – hava qarışığından oksigen, azot, tәsirsiz qazların (helium vә radondan başqa) ayrılmasının texnoloji prosesi. Əvvәlcә hava qurudulur vә karbohidrogen, karbon 2-oksid, azot oksidlәri, kükürd vә s.-dәn tәmizlәnir. Sәnayedә әn geniş tәtbiq edilәn distillә vә kriogen üsullarıdır. Bu üsullarla әvvәlcәdәn sıxılmış (maye) havanın rektifikasiya sütununda (kolonunda) komponentlәrә ayrılması, onu tәşkil edәn qazların qaynama temp-ru fәrqlәrinә әsaslanır. Sıxılmış havanın genişlәnmә zamanı soyuma effekti hesabına detanderdә hava qarışığının dәrin soyudulması baş verir. 1930-cu illәrdә P.L.Kapitsa tәrәfindәn tәklif edilmiş turbodetanderlәrdә lazımi soyudulma havanın 0,5 MPa tәzyiqәdәk sıxılması vә sonradan genişlәnmәsi yolu ilә әldә edilirdi. Müasir distillә havaayırma qurğuları 1 saatda bir neçәmin m3 qaz mәhsulu ayırır. Yüksәk mәhsuldarlıqlı havaayırma qurğularından istifadә zamanı distillә üsulu daha sәmәrәlidir (qәnaәtlidir). Kiçik vә orta güclü havaayırma qurğularında isә hava qarışığının aşağı temp-radәk soyudulmasını tәlәb etmәyәn membran vә adsorbiya üsulları tәtbiq olunur. Membran üsulu hava komponentlәrinin selektiv (seçici) sintetik membranlardan fәrqli sürәtlәrlә keçmәsinә, adsorbsiya üsulu isә hava komponentlәrinin molekulyar әlәklәrdә (sintetik vә ya tәbii seolit, yaxud aktiv kömür) selektiv adsorbsiyasına әsaslanır.
