Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU)
    HAVAYASTIQLI GƏMİ 
    HAVAYASTIQLI GƏMİ – gövdәsinin altında yaradılan sıxılmış hava tәbәqәsinә (hava yastığına) söykәnmәklә hәrәkәt edәn gәmi. 1716 ildә İsveç alimi E.Svedenborq qübbәvarı gövdәsinә altdan hava vurulmaqla su sәthi üzәrindә dayana bilәn gәmi konstruksiyası tәklif etmişdir. Gәmi gövdәsinin sudan aralanması suyun gәminin hәrәkәtinә olan müqavimәtini azaltmağa vә sürәti artırmağa imkan verir. Hәrәkәt zamanı gövdәsi (skeqi – bort divarı) qismәn suya dalan skeqli vә gövdәsi sudan tam aralanan amfibiya H.g.-lәrә ayrılır. Skeqli gәmilәr yalnız su sәthi üzrә hәrәkәt edә bilir; hidroreaktiv hәrәkәt vericilәrdәn – adәtәn, suatanlardan istifadә edir; әsasәn, daxili su yollarında 35–60 km/saat sürәtlә üzür. Amfibiya H.g.-lәrin gövdәsinin bütün perimetri boyunca elastik hüdudları olan havayastığı yerlәşdiyindәn istәnilәn sәthdә hәrәkәt edir, çox hündür olmayan maneәlәri keçә bilir. Bu gәmilәrdә hәrәkәtverici kimi hava vintlәrindәn istifadә olunur. Sürәti skeqli gәmilәrә nisbәtәn yüksәkdir, hәm çaylarda, hәm dә dәnizlәr dә üzür (dalğaların hünd. 3,6 m-әdәk olan hallarda da istismar oluna bilir).
    ABŞ HDQ-nin LCAC-33 havayastıqlı desant gәmisi.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
    HAVAYASTIQLI GƏMİ 
    HAVAYASTIQLI GƏMİ – gövdәsinin altında yaradılan sıxılmış hava tәbәqәsinә (hava yastığına) söykәnmәklә hәrәkәt edәn gәmi. 1716 ildә İsveç alimi E.Svedenborq qübbәvarı gövdәsinә altdan hava vurulmaqla su sәthi üzәrindә dayana bilәn gәmi konstruksiyası tәklif etmişdir. Gәmi gövdәsinin sudan aralanması suyun gәminin hәrәkәtinә olan müqavimәtini azaltmağa vә sürәti artırmağa imkan verir. Hәrәkәt zamanı gövdәsi (skeqi – bort divarı) qismәn suya dalan skeqli vә gövdәsi sudan tam aralanan amfibiya H.g.-lәrә ayrılır. Skeqli gәmilәr yalnız su sәthi üzrә hәrәkәt edә bilir; hidroreaktiv hәrәkәt vericilәrdәn – adәtәn, suatanlardan istifadә edir; әsasәn, daxili su yollarında 35–60 km/saat sürәtlә üzür. Amfibiya H.g.-lәrin gövdәsinin bütün perimetri boyunca elastik hüdudları olan havayastığı yerlәşdiyindәn istәnilәn sәthdә hәrәkәt edir, çox hündür olmayan maneәlәri keçә bilir. Bu gәmilәrdә hәrәkәtverici kimi hava vintlәrindәn istifadә olunur. Sürәti skeqli gәmilәrә nisbәtәn yüksәkdir, hәm çaylarda, hәm dә dәnizlәr dә üzür (dalğaların hünd. 3,6 m-әdәk olan hallarda da istismar oluna bilir).
    ABŞ HDQ-nin LCAC-33 havayastıqlı desant gәmisi.
    HAVAYASTIQLI GƏMİ 
    HAVAYASTIQLI GƏMİ – gövdәsinin altında yaradılan sıxılmış hava tәbәqәsinә (hava yastığına) söykәnmәklә hәrәkәt edәn gәmi. 1716 ildә İsveç alimi E.Svedenborq qübbәvarı gövdәsinә altdan hava vurulmaqla su sәthi üzәrindә dayana bilәn gәmi konstruksiyası tәklif etmişdir. Gәmi gövdәsinin sudan aralanması suyun gәminin hәrәkәtinә olan müqavimәtini azaltmağa vә sürәti artırmağa imkan verir. Hәrәkәt zamanı gövdәsi (skeqi – bort divarı) qismәn suya dalan skeqli vә gövdәsi sudan tam aralanan amfibiya H.g.-lәrә ayrılır. Skeqli gәmilәr yalnız su sәthi üzrә hәrәkәt edә bilir; hidroreaktiv hәrәkәt vericilәrdәn – adәtәn, suatanlardan istifadә edir; әsasәn, daxili su yollarında 35–60 km/saat sürәtlә üzür. Amfibiya H.g.-lәrin gövdәsinin bütün perimetri boyunca elastik hüdudları olan havayastığı yerlәşdiyindәn istәnilәn sәthdә hәrәkәt edir, çox hündür olmayan maneәlәri keçә bilir. Bu gәmilәrdә hәrәkәtverici kimi hava vintlәrindәn istifadә olunur. Sürәti skeqli gәmilәrә nisbәtәn yüksәkdir, hәm çaylarda, hәm dә dәnizlәr dә üzür (dalğaların hünd. 3,6 m-әdәk olan hallarda da istismar oluna bilir).
    ABŞ HDQ-nin LCAC-33 havayastıqlı desant gәmisi.