HÉDEBÜ, H a y t h a b u (Danimarka dilindә Hedeby, alm. Haithabu) – indiki Şlezviq ş.-ndәn c.-da erkәn orta әsr ticarәt mәrkәzi. Yazılı mәnbәlәrdә Haithum, Haithabu, Hǽthum, Sliesthorp, Sliaswich vә s. kimi qeyd olunur. Şәhәr yerindә әsas qazıntılar 1900–21 (fasilәrlә), 1930–39, 1953–70 illәrdә aparılmış vә 1979 ildәn davam etdirilir. Yaşayış mәskәni tәqr. 8 әsrin әvvәllәrindә frizlәrin torpaqlarının danların, saksların, obodritlәrin yaşadıqları әrazilәrlә qovuşduğu yerdә yaranmışdı. İlk dәfә danların kralı Qudfredin Böyük Karla (804) vә obodritlәrә (808) qarşı yürüşlәri, hәmçinin 850 ildә kilsә tikintisi ilә әlaqәdar qeyd olunur. 9 әsrin ortalarında H.-nün sah. tәqr. 5 ha, 10 әsrin әvvәllәrindә isә 16 ha idi; malikanәlәri, taxta döşәnәklәri vә quyuları olan küçәlәr planlı şәkildә salınırdı. 9 әsrin sonu – 10 әsrin ortalarına aid H. hakimlәri “İsveç sülalәsi” ilә әlaqәlәndirilir. 934 ildә H. alman imperatoru I Henrixin (lәqәbi Quşovlayan) nәzarәtinә keçmiş, 948 ildәn yepiskopluğun mәrkәzi olmuşdur. 10 әsrin ikinci yarısından Danimarka konunqlarının (974–983 illәrdә alman imperatoru II Ottonun) tәsir dairәsinә daxil idi. Bu dövrdә limanda 24 ha-lıq sahәni әhatә edәn, üstündә ağacdan tikililәri olan torpaq sәddi (hünd. 11 m-dәk), sahil bәndi vә s. quraşdırılmışdı. H. 1050 ildә Norveç konunqu Sәrt Harald, 1066 ildә obodritlәr tәrәfindәn talan olunduqdan sonra regionun mәrkәzi Şlezviq ş. olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuş torpaq vә kurqan mәzarlıqlarında, o cümlәdәn zәngin kameralı mәqbәrәlәrdә meyityandırma vә ölülәrin dәfn edilmәsi izlәnilir. Limanda batmış iri qayıqların qalıqları, üzәrindә runa yazıları olan 4 daş, 9 әsrin әvvәllәrinә – 10 әsrin ikinci yarısına aid sikkәlәr (o cümlәdәn H.-dә zәrb olunmuş), 9 әsrә aid Bizans möhürü, tәrәzi, çәki daşları, uzaq ölkәlәrdәn idxal edilmiş mallar, metal, sümük, şüşә, kәhrәba, keramika vә s.-dәn istehsal olunmuş mәmulatların izlәri aşkar edilmişdir. H.-dә Vikinqlәr muzeyi açılmışdır (1985).
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HÉDEBÜ
HÉDEBÜ, H a y t h a b u (Danimarka dilindә Hedeby, alm. Haithabu) – indiki Şlezviq ş.-ndәn c.-da erkәn orta әsr ticarәt mәrkәzi. Yazılı mәnbәlәrdә Haithum, Haithabu, Hǽthum, Sliesthorp, Sliaswich vә s. kimi qeyd olunur. Şәhәr yerindә әsas qazıntılar 1900–21 (fasilәrlә), 1930–39, 1953–70 illәrdә aparılmış vә 1979 ildәn davam etdirilir. Yaşayış mәskәni tәqr. 8 әsrin әvvәllәrindә frizlәrin torpaqlarının danların, saksların, obodritlәrin yaşadıqları әrazilәrlә qovuşduğu yerdә yaranmışdı. İlk dәfә danların kralı Qudfredin Böyük Karla (804) vә obodritlәrә (808) qarşı yürüşlәri, hәmçinin 850 ildә kilsә tikintisi ilә әlaqәdar qeyd olunur. 9 әsrin ortalarında H.-nün sah. tәqr. 5 ha, 10 әsrin әvvәllәrindә isә 16 ha idi; malikanәlәri, taxta döşәnәklәri vә quyuları olan küçәlәr planlı şәkildә salınırdı. 9 әsrin sonu – 10 әsrin ortalarına aid H. hakimlәri “İsveç sülalәsi” ilә әlaqәlәndirilir. 934 ildә H. alman imperatoru I Henrixin (lәqәbi Quşovlayan) nәzarәtinә keçmiş, 948 ildәn yepiskopluğun mәrkәzi olmuşdur. 10 әsrin ikinci yarısından Danimarka konunqlarının (974–983 illәrdә alman imperatoru II Ottonun) tәsir dairәsinә daxil idi. Bu dövrdә limanda 24 ha-lıq sahәni әhatә edәn, üstündә ağacdan tikililәri olan torpaq sәddi (hünd. 11 m-dәk), sahil bәndi vә s. quraşdırılmışdı. H. 1050 ildә Norveç konunqu Sәrt Harald, 1066 ildә obodritlәr tәrәfindәn talan olunduqdan sonra regionun mәrkәzi Şlezviq ş. olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuş torpaq vә kurqan mәzarlıqlarında, o cümlәdәn zәngin kameralı mәqbәrәlәrdә meyityandırma vә ölülәrin dәfn edilmәsi izlәnilir. Limanda batmış iri qayıqların qalıqları, üzәrindә runa yazıları olan 4 daş, 9 әsrin әvvәllәrinә – 10 әsrin ikinci yarısına aid sikkәlәr (o cümlәdәn H.-dә zәrb olunmuş), 9 әsrә aid Bizans möhürü, tәrәzi, çәki daşları, uzaq ölkәlәrdәn idxal edilmiş mallar, metal, sümük, şüşә, kәhrәba, keramika vә s.-dәn istehsal olunmuş mәmulatların izlәri aşkar edilmişdir. H.-dә Vikinqlәr muzeyi açılmışdır (1985).
HÉDEBÜ
HÉDEBÜ, H a y t h a b u (Danimarka dilindә Hedeby, alm. Haithabu) – indiki Şlezviq ş.-ndәn c.-da erkәn orta әsr ticarәt mәrkәzi. Yazılı mәnbәlәrdә Haithum, Haithabu, Hǽthum, Sliesthorp, Sliaswich vә s. kimi qeyd olunur. Şәhәr yerindә әsas qazıntılar 1900–21 (fasilәrlә), 1930–39, 1953–70 illәrdә aparılmış vә 1979 ildәn davam etdirilir. Yaşayış mәskәni tәqr. 8 әsrin әvvәllәrindә frizlәrin torpaqlarının danların, saksların, obodritlәrin yaşadıqları әrazilәrlә qovuşduğu yerdә yaranmışdı. İlk dәfә danların kralı Qudfredin Böyük Karla (804) vә obodritlәrә (808) qarşı yürüşlәri, hәmçinin 850 ildә kilsә tikintisi ilә әlaqәdar qeyd olunur. 9 әsrin ortalarında H.-nün sah. tәqr. 5 ha, 10 әsrin әvvәllәrindә isә 16 ha idi; malikanәlәri, taxta döşәnәklәri vә quyuları olan küçәlәr planlı şәkildә salınırdı. 9 әsrin sonu – 10 әsrin ortalarına aid H. hakimlәri “İsveç sülalәsi” ilә әlaqәlәndirilir. 934 ildә H. alman imperatoru I Henrixin (lәqәbi Quşovlayan) nәzarәtinә keçmiş, 948 ildәn yepiskopluğun mәrkәzi olmuşdur. 10 әsrin ikinci yarısından Danimarka konunqlarının (974–983 illәrdә alman imperatoru II Ottonun) tәsir dairәsinә daxil idi. Bu dövrdә limanda 24 ha-lıq sahәni әhatә edәn, üstündә ağacdan tikililәri olan torpaq sәddi (hünd. 11 m-dәk), sahil bәndi vә s. quraşdırılmışdı. H. 1050 ildә Norveç konunqu Sәrt Harald, 1066 ildә obodritlәr tәrәfindәn talan olunduqdan sonra regionun mәrkәzi Şlezviq ş. olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuş torpaq vә kurqan mәzarlıqlarında, o cümlәdәn zәngin kameralı mәqbәrәlәrdә meyityandırma vә ölülәrin dәfn edilmәsi izlәnilir. Limanda batmış iri qayıqların qalıqları, üzәrindә runa yazıları olan 4 daş, 9 әsrin әvvәllәrinә – 10 әsrin ikinci yarısına aid sikkәlәr (o cümlәdәn H.-dә zәrb olunmuş), 9 әsrә aid Bizans möhürü, tәrәzi, çәki daşları, uzaq ölkәlәrdәn idxal edilmiş mallar, metal, sümük, şüşә, kәhrәba, keramika vә s.-dәn istehsal olunmuş mәmulatların izlәri aşkar edilmişdir. H.-dә Vikinqlәr muzeyi açılmışdır (1985).
