HEGELÇİLİK – 19 әsrin 1-ci yarısında Avropada G.V.F.Hegelin şagirdlәri vә davamçılarının yaratdığı mәktәb. H. әn geniş Almaniyada yayılmışdı; 1826 ildә Hegelin tәşәbbüsü ilә “İllik elmi tәnqid mәcmuәsi”ni (“Jahrbücher für wissenschaftliche Kritik”, 1827–46) nәşr edәn Elmi tәnqid cәmiyyәti tәsis edilmiş vә bununla da H. tәşkilati cәhәtdәn formalaşmışdır. Hegel mәktәbinin dağılmasından sonra bu jurnal “sağ”, yaxud “köhnә” hegelçilәrin (Q.Qabler, K.F.Qöşel, K.Daub vә b.), 1841–43 illәrdә “Alman illik mәcmuәsi” (“Deutsche Jahrbü cher”) adlanan “Halle illik mәcmuәsi” (“Hallische Jahrbücher”, 1838–41) isә “gәnc hegelçilәrin”, yaxud “sol” hegelçilәrin (bu cür fәrqlәndirmәni ilk dәfә D.F.Ştraus Fransa parlamentindәki fraksiyalara uyğun olaraq tәtbiq etmişdir) orqanı olmuşdur. Hegel fәlsәfәsini protestant ortodoksluğu ruhunda şәrh edәn “köhnә hegelçilәr” hüquq fәlsәfәsinә (L.Henninq, K.Mixelet), estetikaya (Q.Q.Qoto, K.Rozenkrans), fәlsәfә tarixinә (Y.Erdman, K.Fişer) dair mәsәlәlәrin işlәnmәsindә Hegel sisteminin ümumi prinsiplәrinә sadiq qalmağa çalışırdılar; onlar Hegelin ilk seçilmiş әsәrlәrini nәşr etmişlәr. 1835 ildә D.F.Ştrausun “İsanın hәyatı” әsәrinin nәşri ilә sol H. formal olaraq fәaliyyәtә başladı. Hegel fәlsәfәsinin sosial-siyasi mühafizәkarlıqdan, “mütlәq idealizm”dәn vә dinә qarşı dözümlülükdәn “azad edilmәsi”nә istiqamәtlәnmә gәnc hegelçilәr (D.F.Ştraus, B.Bauer, L.Feyerbax, M.Ştirner, K.Marks, M.Hess, A.Ruqe) üçün ümumi cәhәt idi. Gәnc hegelçilәrin ideya radikalizmi mövcud siyasi vә sosial praktikaya sәrt tәnqidi münasibәtlә müşayiәt olunurdu; onların görüşlәrindә fransız utopik sosializminin tәsiri hiss edilirdi. Gәnc hegelçilәr “xristianlığın qürubu”, dinin әxlaq vә şәxsiyyәtin hәyati dәyәrlәri sahәsindә hakim mövqeyinin sonu haqqında danışırdılar (Feyerbax vә Bauerin din fәlsәfәsi haqqında әsәrlәri): “tәnqidi fәlsәfә”nin vәzifәsi xristianlığı әvәzlәmәk vә sıxışdırıb çıxarmaqdır. Sosial fәlsәfәdә Ştirnerin anarxizmi, Marksın sosializmi fәlsәfi әsaslandırması qeyd olunmalıdır. Fәlsәfi mülahizә üslubunda, terminologiyada vә anlayış aparatında gәnc hegelçilәr Hegel fәlsәfәsindәn çox asılı idilәr.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HEGELÇİLİK
HEGELÇİLİK – 19 әsrin 1-ci yarısında Avropada G.V.F.Hegelin şagirdlәri vә davamçılarının yaratdığı mәktәb. H. әn geniş Almaniyada yayılmışdı; 1826 ildә Hegelin tәşәbbüsü ilә “İllik elmi tәnqid mәcmuәsi”ni (“Jahrbücher für wissenschaftliche Kritik”, 1827–46) nәşr edәn Elmi tәnqid cәmiyyәti tәsis edilmiş vә bununla da H. tәşkilati cәhәtdәn formalaşmışdır. Hegel mәktәbinin dağılmasından sonra bu jurnal “sağ”, yaxud “köhnә” hegelçilәrin (Q.Qabler, K.F.Qöşel, K.Daub vә b.), 1841–43 illәrdә “Alman illik mәcmuәsi” (“Deutsche Jahrbü cher”) adlanan “Halle illik mәcmuәsi” (“Hallische Jahrbücher”, 1838–41) isә “gәnc hegelçilәrin”, yaxud “sol” hegelçilәrin (bu cür fәrqlәndirmәni ilk dәfә D.F.Ştraus Fransa parlamentindәki fraksiyalara uyğun olaraq tәtbiq etmişdir) orqanı olmuşdur. Hegel fәlsәfәsini protestant ortodoksluğu ruhunda şәrh edәn “köhnә hegelçilәr” hüquq fәlsәfәsinә (L.Henninq, K.Mixelet), estetikaya (Q.Q.Qoto, K.Rozenkrans), fәlsәfә tarixinә (Y.Erdman, K.Fişer) dair mәsәlәlәrin işlәnmәsindә Hegel sisteminin ümumi prinsiplәrinә sadiq qalmağa çalışırdılar; onlar Hegelin ilk seçilmiş әsәrlәrini nәşr etmişlәr. 1835 ildә D.F.Ştrausun “İsanın hәyatı” әsәrinin nәşri ilә sol H. formal olaraq fәaliyyәtә başladı. Hegel fәlsәfәsinin sosial-siyasi mühafizәkarlıqdan, “mütlәq idealizm”dәn vә dinә qarşı dözümlülükdәn “azad edilmәsi”nә istiqamәtlәnmә gәnc hegelçilәr (D.F.Ştraus, B.Bauer, L.Feyerbax, M.Ştirner, K.Marks, M.Hess, A.Ruqe) üçün ümumi cәhәt idi. Gәnc hegelçilәrin ideya radikalizmi mövcud siyasi vә sosial praktikaya sәrt tәnqidi münasibәtlә müşayiәt olunurdu; onların görüşlәrindә fransız utopik sosializminin tәsiri hiss edilirdi. Gәnc hegelçilәr “xristianlığın qürubu”, dinin әxlaq vә şәxsiyyәtin hәyati dәyәrlәri sahәsindә hakim mövqeyinin sonu haqqında danışırdılar (Feyerbax vә Bauerin din fәlsәfәsi haqqında әsәrlәri): “tәnqidi fәlsәfә”nin vәzifәsi xristianlığı әvәzlәmәk vә sıxışdırıb çıxarmaqdır. Sosial fәlsәfәdә Ştirnerin anarxizmi, Marksın sosializmi fәlsәfi әsaslandırması qeyd olunmalıdır. Fәlsәfi mülahizә üslubunda, terminologiyada vә anlayış aparatında gәnc hegelçilәr Hegel fәlsәfәsindәn çox asılı idilәr.
HEGELÇİLİK
HEGELÇİLİK – 19 әsrin 1-ci yarısında Avropada G.V.F.Hegelin şagirdlәri vә davamçılarının yaratdığı mәktәb. H. әn geniş Almaniyada yayılmışdı; 1826 ildә Hegelin tәşәbbüsü ilә “İllik elmi tәnqid mәcmuәsi”ni (“Jahrbücher für wissenschaftliche Kritik”, 1827–46) nәşr edәn Elmi tәnqid cәmiyyәti tәsis edilmiş vә bununla da H. tәşkilati cәhәtdәn formalaşmışdır. Hegel mәktәbinin dağılmasından sonra bu jurnal “sağ”, yaxud “köhnә” hegelçilәrin (Q.Qabler, K.F.Qöşel, K.Daub vә b.), 1841–43 illәrdә “Alman illik mәcmuәsi” (“Deutsche Jahrbü cher”) adlanan “Halle illik mәcmuәsi” (“Hallische Jahrbücher”, 1838–41) isә “gәnc hegelçilәrin”, yaxud “sol” hegelçilәrin (bu cür fәrqlәndirmәni ilk dәfә D.F.Ştraus Fransa parlamentindәki fraksiyalara uyğun olaraq tәtbiq etmişdir) orqanı olmuşdur. Hegel fәlsәfәsini protestant ortodoksluğu ruhunda şәrh edәn “köhnә hegelçilәr” hüquq fәlsәfәsinә (L.Henninq, K.Mixelet), estetikaya (Q.Q.Qoto, K.Rozenkrans), fәlsәfә tarixinә (Y.Erdman, K.Fişer) dair mәsәlәlәrin işlәnmәsindә Hegel sisteminin ümumi prinsiplәrinә sadiq qalmağa çalışırdılar; onlar Hegelin ilk seçilmiş әsәrlәrini nәşr etmişlәr. 1835 ildә D.F.Ştrausun “İsanın hәyatı” әsәrinin nәşri ilә sol H. formal olaraq fәaliyyәtә başladı. Hegel fәlsәfәsinin sosial-siyasi mühafizәkarlıqdan, “mütlәq idealizm”dәn vә dinә qarşı dözümlülükdәn “azad edilmәsi”nә istiqamәtlәnmә gәnc hegelçilәr (D.F.Ştraus, B.Bauer, L.Feyerbax, M.Ştirner, K.Marks, M.Hess, A.Ruqe) üçün ümumi cәhәt idi. Gәnc hegelçilәrin ideya radikalizmi mövcud siyasi vә sosial praktikaya sәrt tәnqidi münasibәtlә müşayiәt olunurdu; onların görüşlәrindә fransız utopik sosializminin tәsiri hiss edilirdi. Gәnc hegelçilәr “xristianlığın qürubu”, dinin әxlaq vә şәxsiyyәtin hәyati dәyәrlәri sahәsindә hakim mövqeyinin sonu haqqında danışırdılar (Feyerbax vә Bauerin din fәlsәfәsi haqqında әsәrlәri): “tәnqidi fәlsәfә”nin vәzifәsi xristianlığı әvәzlәmәk vә sıxışdırıb çıxarmaqdır. Sosial fәlsәfәdә Ştirnerin anarxizmi, Marksın sosializmi fәlsәfi әsaslandırması qeyd olunmalıdır. Fәlsәfi mülahizә üslubunda, terminologiyada vә anlayış aparatında gәnc hegelçilәr Hegel fәlsәfәsindәn çox asılı idilәr.
