HEMODİÁLİZ (hemo ... + yun. διάλυστς – ayırma) – әvәzedici terapiya üsulu; süni böyrәk aparatının kömәyi ilә orqanizmin hәyat fәaliyyәtinin azotlu vә digәr toksiki mәhsullarının qandan ayrılması üçün istifadә olunur. Qanın böyrәkdәnkәnar (ekstrakor poral) tәmizlәnmәsi mexanizmi hәll olmuş maddәlәrin yarımkeçirici membrandan yüksәk konsentrasiyalı mәhluldan aşağı konsentrasiyalı mәhlula keçmәsi qabiliyyәtinә әsaslanmışdır. Membran ancaq su molekullarını vә hәll olmuş kiçik molekulyar kütlәsi olan maddәlәri keçirir, iri molekullar vә hüceyrәlәr onunla tutulur, yәni qanın zülal vә hüceyrә tәrkibi dәyişilmәmiş qalır. Qan tәmizlәndikdәn sonra pasiyentin qan yatağına geri qayıdır. Zәhәrlәnmәlәr, şok, hemoliz, sepsis, bәzi böyrәk xәstәliklәri, infeksion xәstәliklәr vә digәr patoloji hallarda H. әsas xәstәliyә tәsir etmәdәn böyrәyin itirilmiş funksiyasını әvәz edir. H.-i n a p a r ı l m a s ı ü ç ü n ә s a s g ö s t ә r i ş l ә r: qanda kaliumun 6 mmol/l-dәn vә azotun 30 mmol/l-dәn yüksәk olması; beyindә vә ağ ciyәrdә ödemin, perikarditin, ağır metabolik asidozun inkişaf etmәsi. Böyrәklәrin funksiyası bәrpa olunana kimi gündәlik aparılır. Bir çox xroniki xәstәliklәr (mәs., irsi nefropatiyalar, vaskulit, qırmızı qurd eşәnәyi, şәkәrli diabet, damar vә uroloji xәstәliklәr, böyrәklәrin dәrmanla zәdәlәnmәsi vә şişlәri) xroniki böyrәk çatışmazlığının (uremiyaya qәdәr) inkişaf etmәsinә sәbәb olur, bununla әlaqәdar vaxtında xroniki (proqram) H.-in aparılmasına başlamaq lazımdır (ömürlük olmaqla hәftәdә 3 dәfә 4–5 saat).
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HEMODİÁLİZ
HEMODİÁLİZ (hemo ... + yun. διάλυστς – ayırma) – әvәzedici terapiya üsulu; süni böyrәk aparatının kömәyi ilә orqanizmin hәyat fәaliyyәtinin azotlu vә digәr toksiki mәhsullarının qandan ayrılması üçün istifadә olunur. Qanın böyrәkdәnkәnar (ekstrakor poral) tәmizlәnmәsi mexanizmi hәll olmuş maddәlәrin yarımkeçirici membrandan yüksәk konsentrasiyalı mәhluldan aşağı konsentrasiyalı mәhlula keçmәsi qabiliyyәtinә әsaslanmışdır. Membran ancaq su molekullarını vә hәll olmuş kiçik molekulyar kütlәsi olan maddәlәri keçirir, iri molekullar vә hüceyrәlәr onunla tutulur, yәni qanın zülal vә hüceyrә tәrkibi dәyişilmәmiş qalır. Qan tәmizlәndikdәn sonra pasiyentin qan yatağına geri qayıdır. Zәhәrlәnmәlәr, şok, hemoliz, sepsis, bәzi böyrәk xәstәliklәri, infeksion xәstәliklәr vә digәr patoloji hallarda H. әsas xәstәliyә tәsir etmәdәn böyrәyin itirilmiş funksiyasını әvәz edir. H.-i n a p a r ı l m a s ı ü ç ü n ә s a s g ö s t ә r i ş l ә r: qanda kaliumun 6 mmol/l-dәn vә azotun 30 mmol/l-dәn yüksәk olması; beyindә vә ağ ciyәrdә ödemin, perikarditin, ağır metabolik asidozun inkişaf etmәsi. Böyrәklәrin funksiyası bәrpa olunana kimi gündәlik aparılır. Bir çox xroniki xәstәliklәr (mәs., irsi nefropatiyalar, vaskulit, qırmızı qurd eşәnәyi, şәkәrli diabet, damar vә uroloji xәstәliklәr, böyrәklәrin dәrmanla zәdәlәnmәsi vә şişlәri) xroniki böyrәk çatışmazlığının (uremiyaya qәdәr) inkişaf etmәsinә sәbәb olur, bununla әlaqәdar vaxtında xroniki (proqram) H.-in aparılmasına başlamaq lazımdır (ömürlük olmaqla hәftәdә 3 dәfә 4–5 saat).
HEMODİÁLİZ
HEMODİÁLİZ (hemo ... + yun. διάλυστς – ayırma) – әvәzedici terapiya üsulu; süni böyrәk aparatının kömәyi ilә orqanizmin hәyat fәaliyyәtinin azotlu vә digәr toksiki mәhsullarının qandan ayrılması üçün istifadә olunur. Qanın böyrәkdәnkәnar (ekstrakor poral) tәmizlәnmәsi mexanizmi hәll olmuş maddәlәrin yarımkeçirici membrandan yüksәk konsentrasiyalı mәhluldan aşağı konsentrasiyalı mәhlula keçmәsi qabiliyyәtinә әsaslanmışdır. Membran ancaq su molekullarını vә hәll olmuş kiçik molekulyar kütlәsi olan maddәlәri keçirir, iri molekullar vә hüceyrәlәr onunla tutulur, yәni qanın zülal vә hüceyrә tәrkibi dәyişilmәmiş qalır. Qan tәmizlәndikdәn sonra pasiyentin qan yatağına geri qayıdır. Zәhәrlәnmәlәr, şok, hemoliz, sepsis, bәzi böyrәk xәstәliklәri, infeksion xәstәliklәr vә digәr patoloji hallarda H. әsas xәstәliyә tәsir etmәdәn böyrәyin itirilmiş funksiyasını әvәz edir. H.-i n a p a r ı l m a s ı ü ç ü n ә s a s g ö s t ә r i ş l ә r: qanda kaliumun 6 mmol/l-dәn vә azotun 30 mmol/l-dәn yüksәk olması; beyindә vә ağ ciyәrdә ödemin, perikarditin, ağır metabolik asidozun inkişaf etmәsi. Böyrәklәrin funksiyası bәrpa olunana kimi gündәlik aparılır. Bir çox xroniki xәstәliklәr (mәs., irsi nefropatiyalar, vaskulit, qırmızı qurd eşәnәyi, şәkәrli diabet, damar vә uroloji xәstәliklәr, böyrәklәrin dәrmanla zәdәlәnmәsi vә şişlәri) xroniki böyrәk çatışmazlığının (uremiyaya qәdәr) inkişaf etmәsinә sәbәb olur, bununla әlaqәdar vaxtında xroniki (proqram) H.-in aparılmasına başlamaq lazımdır (ömürlük olmaqla hәftәdә 3 dәfә 4–5 saat).
