HEMORRAGİK DİATÉZLƏR – yüksәk qanaxma (hemorragik sindrom) ilә sәciyyәlәnәn patoloji vәziyyәtlәr qrupu. Sәbәb amillәrindәn asılı olaraq H.d.-ә aiddir: koaqulopatiyalar (A, B, C hemofiliyaları) – qan laxtalanmasının humoral amillәrinin pozulması nәticәsindә olan; protrombin kompleksi amillәrinin, qan laxtalanmasının V, VII vә digәr amillәrinin defisiti ilә olan; trombositopeniya, yaxud trombositopatiya (trombositlәrin keyfiyyәtcә tam dәyәrli olmaması) ilә olan; damarların patologiyası (Randyu–Osler , hemorragik vaskulitlәr vә s.) ilә olan, habelә qarışıq genez li H.d. (Ville brand xәstәliyi, DDL-sin dromu). H.d.-ә, daha çox tez-tez sәbәb olan trombositopatiyadır. Qazanılmış trombositopatiya qara ciyәr, böyrәk patologiyaları, infeksiyalar, leykozlar zamanı, bәzi dәrmanları (aspirin, butadion, papaverin vә s.) qәbul etdikdә baş verә bilәr. O, çox uzunsürәn menstruasiyanın әsas sәbәbi olur. Aspirin letal mәdә qanaxması törәdә bilәr (xüsusilә ahıl şәxslәrdә). İrsi vә anadan gәlmә birlәşdirici toxuma displaziyası (Marfan, Elers–Danlo sindromları vә s.) trombositlәrin qanaxma ilә olan funksional pozulmalar ilә müşayiәt olunur. Hemofiliya qanın laxtalanma müddәtinin vә revalsifikasiya müddәtinin kәskin uzanması ilә xarakterizә olunur. Trombositopeniyalar trombositlәrin sümük iliyindә kifayәt etmәyәcәk dәrәcәdә әmәlә gәlmәsi vә ya onların dalaqda yüksәk parçalanması (autoimmun trombositopeniya) nәticәsindә olur. 1 mkl-dә trombositlәrin sayının 20 000-dәn aşağı düşmәsi dәridә vә selikli qişalarda kiçik qansızmaların, burun, uşaqlıq, mәdә-bağırsaq qanaxmalarının meydana çıxması ilә müşayiәt olunur. Hemorragik vazopatiyalar içәrisindә hemorragik vaskulit (Şenleyn Genax xәstәliyi) daha çox yayılmışdır. Qanın disseminasiyaya uğramış damardaxili laxtalanması (DDL-sindromu) qanın laxtalanma amillәrinin vә trombositlәrin yüksәk sәrf edilmәsi vә qanaxma ilә olan çoxlu mikrotrombozlarla xarakterizә olunur. Sindrom, şok (kardiogen, travmatik vә s.), sepsis, mamalıq patologiyaları, qan dövranı çatışmazlığı, zәhәrlәnmәlәr, ilan sancması, şişlәr zamanı inkişaf edir. Onun hemorragiya ilә yanaşı әsas әlamәtlәri: qan tәzyiqinin düşmәsi, taxikardiya, mәrkәzi sinir sisteminin pozulmaları, daxili orqanların infarktı, qara ciyәr–böyrәk çatışmazlığı. Bütün H.d. zamanı qankәsici dәrmanlar (disinon, adrokson, novoseven vә s.) tәyin edilir. Damar divarının möhkәmlәn dirilmәsinә xüsusi әhәmiyyәt verilir (askorbin turşusunun, prodektinin vә s. qәbulu). DDL-sindromun intensiv müalicәsindә tәzә dondurulmuş plazma ilә yanaşı heparin tәtbiq edilir, vena daxilinә trental, trasilol, streptokinaza yeridilir, plazmaferez aparılır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HEMORRAGİK DİATÉZLƏR
HEMORRAGİK DİATÉZLƏR – yüksәk qanaxma (hemorragik sindrom) ilә sәciyyәlәnәn patoloji vәziyyәtlәr qrupu. Sәbәb amillәrindәn asılı olaraq H.d.-ә aiddir: koaqulopatiyalar (A, B, C hemofiliyaları) – qan laxtalanmasının humoral amillәrinin pozulması nәticәsindә olan; protrombin kompleksi amillәrinin, qan laxtalanmasının V, VII vә digәr amillәrinin defisiti ilә olan; trombositopeniya, yaxud trombositopatiya (trombositlәrin keyfiyyәtcә tam dәyәrli olmaması) ilә olan; damarların patologiyası (Randyu–Osler , hemorragik vaskulitlәr vә s.) ilә olan, habelә qarışıq genez li H.d. (Ville brand xәstәliyi, DDL-sin dromu). H.d.-ә, daha çox tez-tez sәbәb olan trombositopatiyadır. Qazanılmış trombositopatiya qara ciyәr, böyrәk patologiyaları, infeksiyalar, leykozlar zamanı, bәzi dәrmanları (aspirin, butadion, papaverin vә s.) qәbul etdikdә baş verә bilәr. O, çox uzunsürәn menstruasiyanın әsas sәbәbi olur. Aspirin letal mәdә qanaxması törәdә bilәr (xüsusilә ahıl şәxslәrdә). İrsi vә anadan gәlmә birlәşdirici toxuma displaziyası (Marfan, Elers–Danlo sindromları vә s.) trombositlәrin qanaxma ilә olan funksional pozulmalar ilә müşayiәt olunur. Hemofiliya qanın laxtalanma müddәtinin vә revalsifikasiya müddәtinin kәskin uzanması ilә xarakterizә olunur. Trombositopeniyalar trombositlәrin sümük iliyindә kifayәt etmәyәcәk dәrәcәdә әmәlә gәlmәsi vә ya onların dalaqda yüksәk parçalanması (autoimmun trombositopeniya) nәticәsindә olur. 1 mkl-dә trombositlәrin sayının 20 000-dәn aşağı düşmәsi dәridә vә selikli qişalarda kiçik qansızmaların, burun, uşaqlıq, mәdә-bağırsaq qanaxmalarının meydana çıxması ilә müşayiәt olunur. Hemorragik vazopatiyalar içәrisindә hemorragik vaskulit (Şenleyn Genax xәstәliyi) daha çox yayılmışdır. Qanın disseminasiyaya uğramış damardaxili laxtalanması (DDL-sindromu) qanın laxtalanma amillәrinin vә trombositlәrin yüksәk sәrf edilmәsi vә qanaxma ilә olan çoxlu mikrotrombozlarla xarakterizә olunur. Sindrom, şok (kardiogen, travmatik vә s.), sepsis, mamalıq patologiyaları, qan dövranı çatışmazlığı, zәhәrlәnmәlәr, ilan sancması, şişlәr zamanı inkişaf edir. Onun hemorragiya ilә yanaşı әsas әlamәtlәri: qan tәzyiqinin düşmәsi, taxikardiya, mәrkәzi sinir sisteminin pozulmaları, daxili orqanların infarktı, qara ciyәr–böyrәk çatışmazlığı. Bütün H.d. zamanı qankәsici dәrmanlar (disinon, adrokson, novoseven vә s.) tәyin edilir. Damar divarının möhkәmlәn dirilmәsinә xüsusi әhәmiyyәt verilir (askorbin turşusunun, prodektinin vә s. qәbulu). DDL-sindromun intensiv müalicәsindә tәzә dondurulmuş plazma ilә yanaşı heparin tәtbiq edilir, vena daxilinә trental, trasilol, streptokinaza yeridilir, plazmaferez aparılır.
HEMORRAGİK DİATÉZLƏR
HEMORRAGİK DİATÉZLƏR – yüksәk qanaxma (hemorragik sindrom) ilә sәciyyәlәnәn patoloji vәziyyәtlәr qrupu. Sәbәb amillәrindәn asılı olaraq H.d.-ә aiddir: koaqulopatiyalar (A, B, C hemofiliyaları) – qan laxtalanmasının humoral amillәrinin pozulması nәticәsindә olan; protrombin kompleksi amillәrinin, qan laxtalanmasının V, VII vә digәr amillәrinin defisiti ilә olan; trombositopeniya, yaxud trombositopatiya (trombositlәrin keyfiyyәtcә tam dәyәrli olmaması) ilә olan; damarların patologiyası (Randyu–Osler , hemorragik vaskulitlәr vә s.) ilә olan, habelә qarışıq genez li H.d. (Ville brand xәstәliyi, DDL-sin dromu). H.d.-ә, daha çox tez-tez sәbәb olan trombositopatiyadır. Qazanılmış trombositopatiya qara ciyәr, böyrәk patologiyaları, infeksiyalar, leykozlar zamanı, bәzi dәrmanları (aspirin, butadion, papaverin vә s.) qәbul etdikdә baş verә bilәr. O, çox uzunsürәn menstruasiyanın әsas sәbәbi olur. Aspirin letal mәdә qanaxması törәdә bilәr (xüsusilә ahıl şәxslәrdә). İrsi vә anadan gәlmә birlәşdirici toxuma displaziyası (Marfan, Elers–Danlo sindromları vә s.) trombositlәrin qanaxma ilә olan funksional pozulmalar ilә müşayiәt olunur. Hemofiliya qanın laxtalanma müddәtinin vә revalsifikasiya müddәtinin kәskin uzanması ilә xarakterizә olunur. Trombositopeniyalar trombositlәrin sümük iliyindә kifayәt etmәyәcәk dәrәcәdә әmәlә gәlmәsi vә ya onların dalaqda yüksәk parçalanması (autoimmun trombositopeniya) nәticәsindә olur. 1 mkl-dә trombositlәrin sayının 20 000-dәn aşağı düşmәsi dәridә vә selikli qişalarda kiçik qansızmaların, burun, uşaqlıq, mәdә-bağırsaq qanaxmalarının meydana çıxması ilә müşayiәt olunur. Hemorragik vazopatiyalar içәrisindә hemorragik vaskulit (Şenleyn Genax xәstәliyi) daha çox yayılmışdır. Qanın disseminasiyaya uğramış damardaxili laxtalanması (DDL-sindromu) qanın laxtalanma amillәrinin vә trombositlәrin yüksәk sәrf edilmәsi vә qanaxma ilә olan çoxlu mikrotrombozlarla xarakterizә olunur. Sindrom, şok (kardiogen, travmatik vә s.), sepsis, mamalıq patologiyaları, qan dövranı çatışmazlığı, zәhәrlәnmәlәr, ilan sancması, şişlәr zamanı inkişaf edir. Onun hemorragiya ilә yanaşı әsas әlamәtlәri: qan tәzyiqinin düşmәsi, taxikardiya, mәrkәzi sinir sisteminin pozulmaları, daxili orqanların infarktı, qara ciyәr–böyrәk çatışmazlığı. Bütün H.d. zamanı qankәsici dәrmanlar (disinon, adrokson, novoseven vә s.) tәyin edilir. Damar divarının möhkәmlәn dirilmәsinә xüsusi әhәmiyyәt verilir (askorbin turşusunun, prodektinin vә s. qәbulu). DDL-sindromun intensiv müalicәsindә tәzә dondurulmuş plazma ilә yanaşı heparin tәtbiq edilir, vena daxilinә trental, trasilol, streptokinaza yeridilir, plazmaferez aparılır.
