HEMORRAGİK QIZDIRMALAR – viruslarla törәdilәn tәbiiocaqlı zoonozlar qrupu; intoksikasiya, qızdırma vә hemorragik sindromun inkişaf etmәsi ilә sәciyyәlәnir. H.q.-ı törәdәn viruslar 5 virus fәsilәsinin 7 növünә aiddir. Virusların tәbii mәnbәyi vә rezervuarı gәmiricilәr, bәzәn isә meymunlardır. İnsanın yoluxması başlıca olaraq transmissiv yolla – gәnәlәrin vә ağcaqanadların sancması, bәzәn tozla nәfәs aldıqda vә ya gәmiricilәrin nәcisi ilә çirklәnmiş mәhsulların qәbulu ilә baş verir. H.q.-ın әsas növlәri: sarı qızdırma, Krım, Omsk H.q.-ı, böyrәk sindromlu hemorragik qızdırma (BSHQ), denge qızdırması, Çikunqun, Rift vadisi qızdırması, Argentina, Boliviya, Lassa, Krım–Konqo, Marburq H.q.-ı, Ebola qızdırması vә s. H.q.-da infeksiya qapisı tәnәffüs yollarının selikli qişası, daha az – dәri vә hәzm orqanlarının sellikli qişasıdır. Xәstәliyinin başlanma әlamәtlәri virusemiya (virusların qanda dövr etmәsi) vә intoksikasiya nәticәsindә olur. BSHQ-nın törәdicisi aydın damar tropizminә malik olur vә bununla әlaqәdar xәstәliyin patogenezindә damar divarının zәdәlәnmәsi әsas rol oynayır. BSHQ-nın ağır gedişi zamanı yumaqcıq süzülmәsi azalır, kәskin böyrәk çatışmazlığı vә trombo-hemorragik sindrom inkişaf edir. BSHQ keçirdikdәn sonra davamlı immunitet yaranır. BSHQ-nın diaqnozu başlıca olaraq epidemioloji mәlumatlara vә xarakterik klinik mәnzәrәyә (kәskin başlama ilә qızdırmanın birlәşmәsi, böyrәklәrin zәdәlәnmәsi vә hemorragik sindromla ümumi intoksikasiya) әsaslanır. BSHQ-nı qriplә, leptospirozla, gәnә ensefaliti ilә, qarın yatalağı, gәnә rikketsiozu, hәmçinin digәr hemorragik qızdırmalarla diferensiasiya etmәk lazımdır. BSHQ-nın etioloji müalicәsi yoxdur. Antihistamin preparatlar, güclәnәn böyrәk çatışmazlığı zamanı proteaza inhibitorları (trasilol, kontrikal, qordoks) tәyin olunur. Su-duz balansının korreksiyası, hemodializ aparılır. Trombohemorragik sindrom inkişaf etdikdә vena daxilinә heparin vurulur.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HEMORRAGİK QIZDIRMALAR
HEMORRAGİK QIZDIRMALAR – viruslarla törәdilәn tәbiiocaqlı zoonozlar qrupu; intoksikasiya, qızdırma vә hemorragik sindromun inkişaf etmәsi ilә sәciyyәlәnir. H.q.-ı törәdәn viruslar 5 virus fәsilәsinin 7 növünә aiddir. Virusların tәbii mәnbәyi vә rezervuarı gәmiricilәr, bәzәn isә meymunlardır. İnsanın yoluxması başlıca olaraq transmissiv yolla – gәnәlәrin vә ağcaqanadların sancması, bәzәn tozla nәfәs aldıqda vә ya gәmiricilәrin nәcisi ilә çirklәnmiş mәhsulların qәbulu ilә baş verir. H.q.-ın әsas növlәri: sarı qızdırma, Krım, Omsk H.q.-ı, böyrәk sindromlu hemorragik qızdırma (BSHQ), denge qızdırması, Çikunqun, Rift vadisi qızdırması, Argentina, Boliviya, Lassa, Krım–Konqo, Marburq H.q.-ı, Ebola qızdırması vә s. H.q.-da infeksiya qapisı tәnәffüs yollarının selikli qişası, daha az – dәri vә hәzm orqanlarının sellikli qişasıdır. Xәstәliyinin başlanma әlamәtlәri virusemiya (virusların qanda dövr etmәsi) vә intoksikasiya nәticәsindә olur. BSHQ-nın törәdicisi aydın damar tropizminә malik olur vә bununla әlaqәdar xәstәliyin patogenezindә damar divarının zәdәlәnmәsi әsas rol oynayır. BSHQ-nın ağır gedişi zamanı yumaqcıq süzülmәsi azalır, kәskin böyrәk çatışmazlığı vә trombo-hemorragik sindrom inkişaf edir. BSHQ keçirdikdәn sonra davamlı immunitet yaranır. BSHQ-nın diaqnozu başlıca olaraq epidemioloji mәlumatlara vә xarakterik klinik mәnzәrәyә (kәskin başlama ilә qızdırmanın birlәşmәsi, böyrәklәrin zәdәlәnmәsi vә hemorragik sindromla ümumi intoksikasiya) әsaslanır. BSHQ-nı qriplә, leptospirozla, gәnә ensefaliti ilә, qarın yatalağı, gәnә rikketsiozu, hәmçinin digәr hemorragik qızdırmalarla diferensiasiya etmәk lazımdır. BSHQ-nın etioloji müalicәsi yoxdur. Antihistamin preparatlar, güclәnәn böyrәk çatışmazlığı zamanı proteaza inhibitorları (trasilol, kontrikal, qordoks) tәyin olunur. Su-duz balansının korreksiyası, hemodializ aparılır. Trombohemorragik sindrom inkişaf etdikdә vena daxilinә heparin vurulur.
HEMORRAGİK QIZDIRMALAR
HEMORRAGİK QIZDIRMALAR – viruslarla törәdilәn tәbiiocaqlı zoonozlar qrupu; intoksikasiya, qızdırma vә hemorragik sindromun inkişaf etmәsi ilә sәciyyәlәnir. H.q.-ı törәdәn viruslar 5 virus fәsilәsinin 7 növünә aiddir. Virusların tәbii mәnbәyi vә rezervuarı gәmiricilәr, bәzәn isә meymunlardır. İnsanın yoluxması başlıca olaraq transmissiv yolla – gәnәlәrin vә ağcaqanadların sancması, bәzәn tozla nәfәs aldıqda vә ya gәmiricilәrin nәcisi ilә çirklәnmiş mәhsulların qәbulu ilә baş verir. H.q.-ın әsas növlәri: sarı qızdırma, Krım, Omsk H.q.-ı, böyrәk sindromlu hemorragik qızdırma (BSHQ), denge qızdırması, Çikunqun, Rift vadisi qızdırması, Argentina, Boliviya, Lassa, Krım–Konqo, Marburq H.q.-ı, Ebola qızdırması vә s. H.q.-da infeksiya qapisı tәnәffüs yollarının selikli qişası, daha az – dәri vә hәzm orqanlarının sellikli qişasıdır. Xәstәliyinin başlanma әlamәtlәri virusemiya (virusların qanda dövr etmәsi) vә intoksikasiya nәticәsindә olur. BSHQ-nın törәdicisi aydın damar tropizminә malik olur vә bununla әlaqәdar xәstәliyin patogenezindә damar divarının zәdәlәnmәsi әsas rol oynayır. BSHQ-nın ağır gedişi zamanı yumaqcıq süzülmәsi azalır, kәskin böyrәk çatışmazlığı vә trombo-hemorragik sindrom inkişaf edir. BSHQ keçirdikdәn sonra davamlı immunitet yaranır. BSHQ-nın diaqnozu başlıca olaraq epidemioloji mәlumatlara vә xarakterik klinik mәnzәrәyә (kәskin başlama ilә qızdırmanın birlәşmәsi, böyrәklәrin zәdәlәnmәsi vә hemorragik sindromla ümumi intoksikasiya) әsaslanır. BSHQ-nı qriplә, leptospirozla, gәnә ensefaliti ilә, qarın yatalağı, gәnә rikketsiozu, hәmçinin digәr hemorragik qızdırmalarla diferensiasiya etmәk lazımdır. BSHQ-nın etioloji müalicәsi yoxdur. Antihistamin preparatlar, güclәnәn böyrәk çatışmazlığı zamanı proteaza inhibitorları (trasilol, kontrikal, qordoks) tәyin olunur. Su-duz balansının korreksiyası, hemodializ aparılır. Trombohemorragik sindrom inkişaf etdikdә vena daxilinә heparin vurulur.
