HÉMPEL Karl Qustav (8.1.1905, Berlin yaxınlığında, Oranienburq – 9.11.1997, Nyu-Cersi ştatı, Prinston) – alman-ABŞ filosofu, Vyana dәrnәyinin iştirakçısı. Göttingen, Heydelberq, Berlin (doktorluq dәrәcәsi, 1934) vә Vyana un-tlәrindә riyaziyyat, fizika vә fәlsәfәni öyrәnmişdir. 1937 ildәn ABŞ-da yaşamış, Yel Un-tinin (1948–55), Prinstonda (1955–73), Pittsburqda (1977 ildәn) un-tlәrin prof.-u olmuşdur. Mәntiqi pozitivizmin metodoloji proqramının işlәnib hazırlanmasında iştirak etmişdir (bax Analitik fәlsәfә). H.-in formulә etdiyi “nәzәriyyәçi dilemması” (bu dilem maya görә, istәnilәn halda nәzәri terminlәri elmi biliklәrin tәrkibinә daxil etmәk olmaz) 1940–60-cı illәrdә nәzәri terminlәrin qismәn interpretasiyası konsepsiyasını qәbul edәn mәntiqi empirizmin transformasiyasına imkan yaratmışdır. H. nәzәri müddәaların müvafiq dil sistemlәrindәn mәna asılılığını müәyyәn edәn “interpretasiya sistemi” anlayışını elmә daxil etmişdir. Elm fәlsәfәsindә o, P.Oppenheymlә birgә deduktiv-nomoloji izah konsepsiyasını qurmuşdur: әgәr hadisәni tәsvir edәn cümlә mәntiqi olaraq qanunlara vә başlanğıc şәrtlәrә uyğun qurulursa, hәmin hadisә izah olunmuş hesab edilir. H.-in bir sıra әsәri ehtimal nәzәriyyәsinin mәntiqi mәsәlәlәrinә, genetik vә dispozisional izah formalarının rekonstruksiyası metodlarına, tәbiyyatşünaslıqla müqayisәdә tarixdә vә ictimai elmlәrdә qanunların vә izahların fәrqlәrinә hәsr olunmuşdur.
Ə s ә r l ә r i: Der Typusbegriff im Lichte der neuen Logik. Leiden, 1936 (mit P.Oppenheim); Aspects of scientific explanation and other essays in the philoso phy of science. N.Y., 1965; Philosophy of natural science. Englewood Cliffs, 1966; Мотивы и “охватывающие” законы в историческом объяснении // Философия и методология истории. М., 1977; Логика объяснения. М., 1998.
