HÉNRİX (Heinrich) – Müqәddәs Roma imperiyası imperatorlarının adı. I I H e n r i x, M ü q ә d d ә s H e n r i x (6.5.973, Bavariya, Bad Abbax – 13.7.1024, Bamberq yaxınlığındakı Pfalts-Qrone) – Lüdolfinqlәr sülalәsindәn Almaniya kralı [1002 ildәn], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1014–24]. Almaniya kralı I Henrixin nәticәsi, Almaniya taxtında Saksoniya sülalәsinin sonuncu nümayәndәsidir. 995 ildәn Bavariya hersoqu idi. İmperator III Ottonun ölümündәn sonra Almaniya kralı seçilsә dә, imperiyanın bir sıra vilayәtlәri tәrәfindәn tanınmamışdı. Əyanları itaәtә almaq mәqsәdilә İtaliyaya hәrbi yürüş etmiş, 1004 ildә Paviyada İtaliya kralı elan olunmuşdur. 1003 ildәn Polşa knyazı I Boleslava qarşı keçirdiyi bir neçә yürüş nәticәsindә Bohemiyanı alsa da (1004), Bautsen (B u d i ş i n) sülhünә (1018) görә, Moraviya daxil olmaqla, bir sıra vilayәti ona güzәştә getmişdir. Hakimiyyәtini möhkәmlәndirmәk üçün kilsәyә arxalanmış, monastırlara bәxşişlәr vermiş, kilsә islahatının keçirilmәsinә yardım etmişdir. 1007 ildә Bamberq yepiskopluğunu yaratmışdır. 1013 ildә Roma papasının taxtı uğrunda münaqişәyә qatılaraq İtaliyaya yenidәn yürüş etmiş vә VIII Benediktin Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. 1014 ildә keçirilәn tacqoyma mәrasimindә Benedikt onu imperator elan etmişdir. 1021–22 illәrdә yürüş edәrәk Cәnubi İtaliyanı imperiyanın tәrkibinә qatmışdır. 1146 ildә Roma katolik kilsәsi tәrәfindәn kanonlaşdırılmışdır. I I I H e n r i x (28.10.1017 – 5.10. 1056, Harz, Bodfeld) – Frankoniya (S a l i k) sülalәsindәn Almaniya kralı [1039–56], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1046–56]. İmperator II Konradın [1027–39] oğludur. 1027 ildәn Bavariya hersoqu, 1038 ildәn Şvabiya hersoqu vә Burqundiya kralı idi. 1026 ildә kral seçilmiş, 1028 ildә atasının ölümündәn sonra taxta çıxmışdır. 1046 ildә İtaliyaya yürüş edәn III H. rәqabәt aparan papaları devirәrәk öz tәrәfdarı II Klimentin (sonuncu onu imperator elan etmişdi) Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. Sonralar da I Ottonun siyasәtini davam etdirәrәk Papalığın işlәrinә müdaxilә etmişdir. III H.-in hakimiyyәti dövründә Almaniya krallarının Papalığın siyasәtinә tәsiri әn yüksәk hәddә çatmışdı. I V H e n r i x, H e n r i x S a l i [11.11.1050, Qoslar (?) – 7.8.1106, Lyej] – Almaniya kralı [1056–1106], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1084–1106]. III Henrixin oğludur. 1065 ildә dövlәti tәkbaşına idarә etmәyә başlayan IV H. bütün sәylәrini kral hakimiyyәtinin nüfuzunun bәrpasına yönәltmişdi. Almaniyada vә Şimali İtaliyada kilsә investiturası hüququnu özündә saxlamağa çalışan IV H. 1073 ildә Roma papası II Aleksandr, sonra isә onun xәlәfi VII Qriqori ilә münaqişәyә girdi. Kral ilә Roma papası arasındakı ixtilafdan istifadә edәn Saksoniya әyanları hәmin il üsyan qaldırdılar. IV H. üsyanı böyük çәtinliklә yalnız 1075 ildә yatırdı. 1076 ilin yanvarında IV H. Roma papası VII Qriqorinin devrildiyini elan etdi. Cavabında olaraq Roma papası IV H.-in devrildiyini elan etdi vә onu kilsәdәn uzaqlaşdırdı. Almaniya knyazlarının vә yepiskoplarının tәzyiqi ilә IV H. Kanossaya gedәrәk (1077, yanvar) tövbә etmәyә mәcbur oldu. Müvәqqәti barışıq IV H.-ә taxtını saxlamağa imkan versә dә, onun mövqeyini möhkәmlәndirmәdi. 1080 ilin martında Roma papası yenidәn IV H.-i kilsәdәn uzaqlaşdırdı. IV H. hәmin ilin iyununda VII Qriqorinin qovulmasına vә öz tәrәfdarı III Klimentin Roma papası seçilmәsinә nail oldu. 1084 ildә Romaya daxil olan IV H. imperator elan edilsә dә, tezliklә geri çәkilmәyә mәcbur oldu. Əyanlar tәrәfindәn Zalm qrafı Germanın antikral seçilmәsinә (1081) cavab olaraq IV H. 1087 ildә böyük oğlu Konradı özünün hәmhakimi vә xәlәfi elan etdi, 1088 ildә antikralı mәğlubiyyәtә uğratdı. 1090 ildә İtaliyaya yenidәn yürüşü uğursuz oldu. 1093 ildә IV H.-in Almaniyada olmamasından istifadә edәn әyanlar Konradı İtaliya kralı elan etdilәr. 1098 ildә Almaniyaya qayıdan IV H. onu devirәrәk kiçik oğlu Henrix (imperator V Henrix [1111–25]) özünün hәm hakimi vә xәlәfi elan etdi. Sonuncu 1104 ildә üsyan qaldıraraq atasını әsir götürdü vә 1105 ilin dekabrında onu taxtdan әl çәkmәyә mәcbur etdi. 1106 ilin fevralında IV H. әsirlikdәn qaçdı. Oğluna qarşı yürüşә hazırlaşarkәn vәfat etdi. IV H.-in hәyatı, onun Kanossaya gedişi bәdii әdәbiyyatda (L.Pirandello, F. fon Zaar, E. Fon Vildenbrux vә b.) geniş әksini tapmışdır. V I H e n r i x , H e n r i x Ş t a u f e n (1165, Nimvegen – 28.9.1197, Messina) – Almaniya kralı [1190–97], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1191–97], Siciliya kralı [1194–97]. I Fridrix Barbarossanın oğludur. 1186 ildә Siciliya kralının vәliәhdi Konstansiya ilә bağladığı nikah nәticәsindә Siciliya krallığını öz mülklәrinә birlәşdirmişdi. 1197 ildә Siciliya baronlarının üsyanını amansızlıqla yatırmışdır. Almaniyada imperatorların hakimiyyәtini irsi etmәyә çalışması alman knyazlarının vә Papalığın müqavimәti ilә üzlәşmişdi. İngiltәrә kralı Şirürәkli Riçardı imperiyanın vassalına çevirmişdi. V I I H e n r i x , L ü k s e m b u r q l u H e n r i x (tәqr. 1274 – 24.8.1313, Siyena yaxınlığındakı Buonkonvento k.) – Almaniya kralı [1308–13], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru (1312–13), Lüksemburqlar sülalәsinin ilk nümayәndәsi. 1310 ildә oğlunu (Lüksemburqlu Yan) Bohemiya kralı etmәklә oranı Lüksemburqların irsi mülkünә çevirmişdi. Qvelflәr vә gibellinlәr arasındakı ziddiyyәtlәrdәn istifadә edәrәk 1310 ildә İtaliyaya soxulmuş vә onu imperiyanın tәrkibinә qaytarmağa çalışmışdır. VII H.-in işğalçı siyasәti IV Filippin (G ö z ә l F i l i p p), Neapollu Robertin, Roma papası V Klimentin vә İtaliya şәhәrlәrinin müqavimәti ilә üzlәşmişdi. VII H.Kremonanı vә Breşianı zәbt etmiş, Romada imperator elan olunmuş, Florensiyanı mühasirәyә almışdı. Yeni hәrbi hazırlıqlar zamanı malyariya xәstәliyindәn vәfat etmişdir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HÉNRİX
HÉNRİX (Heinrich) – Müqәddәs Roma imperiyası imperatorlarının adı. I I H e n r i x, M ü q ә d d ә s H e n r i x (6.5.973, Bavariya, Bad Abbax – 13.7.1024, Bamberq yaxınlığındakı Pfalts-Qrone) – Lüdolfinqlәr sülalәsindәn Almaniya kralı [1002 ildәn], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1014–24]. Almaniya kralı I Henrixin nәticәsi, Almaniya taxtında Saksoniya sülalәsinin sonuncu nümayәndәsidir. 995 ildәn Bavariya hersoqu idi. İmperator III Ottonun ölümündәn sonra Almaniya kralı seçilsә dә, imperiyanın bir sıra vilayәtlәri tәrәfindәn tanınmamışdı. Əyanları itaәtә almaq mәqsәdilә İtaliyaya hәrbi yürüş etmiş, 1004 ildә Paviyada İtaliya kralı elan olunmuşdur. 1003 ildәn Polşa knyazı I Boleslava qarşı keçirdiyi bir neçә yürüş nәticәsindә Bohemiyanı alsa da (1004), Bautsen (B u d i ş i n) sülhünә (1018) görә, Moraviya daxil olmaqla, bir sıra vilayәti ona güzәştә getmişdir. Hakimiyyәtini möhkәmlәndirmәk üçün kilsәyә arxalanmış, monastırlara bәxşişlәr vermiş, kilsә islahatının keçirilmәsinә yardım etmişdir. 1007 ildә Bamberq yepiskopluğunu yaratmışdır. 1013 ildә Roma papasının taxtı uğrunda münaqişәyә qatılaraq İtaliyaya yenidәn yürüş etmiş vә VIII Benediktin Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. 1014 ildә keçirilәn tacqoyma mәrasimindә Benedikt onu imperator elan etmişdir. 1021–22 illәrdә yürüş edәrәk Cәnubi İtaliyanı imperiyanın tәrkibinә qatmışdır. 1146 ildә Roma katolik kilsәsi tәrәfindәn kanonlaşdırılmışdır. I I I H e n r i x (28.10.1017 – 5.10. 1056, Harz, Bodfeld) – Frankoniya (S a l i k) sülalәsindәn Almaniya kralı [1039–56], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1046–56]. İmperator II Konradın [1027–39] oğludur. 1027 ildәn Bavariya hersoqu, 1038 ildәn Şvabiya hersoqu vә Burqundiya kralı idi. 1026 ildә kral seçilmiş, 1028 ildә atasının ölümündәn sonra taxta çıxmışdır. 1046 ildә İtaliyaya yürüş edәn III H. rәqabәt aparan papaları devirәrәk öz tәrәfdarı II Klimentin (sonuncu onu imperator elan etmişdi) Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. Sonralar da I Ottonun siyasәtini davam etdirәrәk Papalığın işlәrinә müdaxilә etmişdir. III H.-in hakimiyyәti dövründә Almaniya krallarının Papalığın siyasәtinә tәsiri әn yüksәk hәddә çatmışdı. I V H e n r i x, H e n r i x S a l i [11.11.1050, Qoslar (?) – 7.8.1106, Lyej] – Almaniya kralı [1056–1106], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1084–1106]. III Henrixin oğludur. 1065 ildә dövlәti tәkbaşına idarә etmәyә başlayan IV H. bütün sәylәrini kral hakimiyyәtinin nüfuzunun bәrpasına yönәltmişdi. Almaniyada vә Şimali İtaliyada kilsә investiturası hüququnu özündә saxlamağa çalışan IV H. 1073 ildә Roma papası II Aleksandr, sonra isә onun xәlәfi VII Qriqori ilә münaqişәyә girdi. Kral ilә Roma papası arasındakı ixtilafdan istifadә edәn Saksoniya әyanları hәmin il üsyan qaldırdılar. IV H. üsyanı böyük çәtinliklә yalnız 1075 ildә yatırdı. 1076 ilin yanvarında IV H. Roma papası VII Qriqorinin devrildiyini elan etdi. Cavabında olaraq Roma papası IV H.-in devrildiyini elan etdi vә onu kilsәdәn uzaqlaşdırdı. Almaniya knyazlarının vә yepiskoplarının tәzyiqi ilә IV H. Kanossaya gedәrәk (1077, yanvar) tövbә etmәyә mәcbur oldu. Müvәqqәti barışıq IV H.-ә taxtını saxlamağa imkan versә dә, onun mövqeyini möhkәmlәndirmәdi. 1080 ilin martında Roma papası yenidәn IV H.-i kilsәdәn uzaqlaşdırdı. IV H. hәmin ilin iyununda VII Qriqorinin qovulmasına vә öz tәrәfdarı III Klimentin Roma papası seçilmәsinә nail oldu. 1084 ildә Romaya daxil olan IV H. imperator elan edilsә dә, tezliklә geri çәkilmәyә mәcbur oldu. Əyanlar tәrәfindәn Zalm qrafı Germanın antikral seçilmәsinә (1081) cavab olaraq IV H. 1087 ildә böyük oğlu Konradı özünün hәmhakimi vә xәlәfi elan etdi, 1088 ildә antikralı mәğlubiyyәtә uğratdı. 1090 ildә İtaliyaya yenidәn yürüşü uğursuz oldu. 1093 ildә IV H.-in Almaniyada olmamasından istifadә edәn әyanlar Konradı İtaliya kralı elan etdilәr. 1098 ildә Almaniyaya qayıdan IV H. onu devirәrәk kiçik oğlu Henrix (imperator V Henrix [1111–25]) özünün hәm hakimi vә xәlәfi elan etdi. Sonuncu 1104 ildә üsyan qaldıraraq atasını әsir götürdü vә 1105 ilin dekabrında onu taxtdan әl çәkmәyә mәcbur etdi. 1106 ilin fevralında IV H. әsirlikdәn qaçdı. Oğluna qarşı yürüşә hazırlaşarkәn vәfat etdi. IV H.-in hәyatı, onun Kanossaya gedişi bәdii әdәbiyyatda (L.Pirandello, F. fon Zaar, E. Fon Vildenbrux vә b.) geniş әksini tapmışdır. V I H e n r i x , H e n r i x Ş t a u f e n (1165, Nimvegen – 28.9.1197, Messina) – Almaniya kralı [1190–97], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1191–97], Siciliya kralı [1194–97]. I Fridrix Barbarossanın oğludur. 1186 ildә Siciliya kralının vәliәhdi Konstansiya ilә bağladığı nikah nәticәsindә Siciliya krallığını öz mülklәrinә birlәşdirmişdi. 1197 ildә Siciliya baronlarının üsyanını amansızlıqla yatırmışdır. Almaniyada imperatorların hakimiyyәtini irsi etmәyә çalışması alman knyazlarının vә Papalığın müqavimәti ilә üzlәşmişdi. İngiltәrә kralı Şirürәkli Riçardı imperiyanın vassalına çevirmişdi. V I I H e n r i x , L ü k s e m b u r q l u H e n r i x (tәqr. 1274 – 24.8.1313, Siyena yaxınlığındakı Buonkonvento k.) – Almaniya kralı [1308–13], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru (1312–13), Lüksemburqlar sülalәsinin ilk nümayәndәsi. 1310 ildә oğlunu (Lüksemburqlu Yan) Bohemiya kralı etmәklә oranı Lüksemburqların irsi mülkünә çevirmişdi. Qvelflәr vә gibellinlәr arasındakı ziddiyyәtlәrdәn istifadә edәrәk 1310 ildә İtaliyaya soxulmuş vә onu imperiyanın tәrkibinә qaytarmağa çalışmışdır. VII H.-in işğalçı siyasәti IV Filippin (G ö z ә l F i l i p p), Neapollu Robertin, Roma papası V Klimentin vә İtaliya şәhәrlәrinin müqavimәti ilә üzlәşmişdi. VII H.Kremonanı vә Breşianı zәbt etmiş, Romada imperator elan olunmuş, Florensiyanı mühasirәyә almışdı. Yeni hәrbi hazırlıqlar zamanı malyariya xәstәliyindәn vәfat etmişdir.
HÉNRİX
HÉNRİX (Heinrich) – Müqәddәs Roma imperiyası imperatorlarının adı. I I H e n r i x, M ü q ә d d ә s H e n r i x (6.5.973, Bavariya, Bad Abbax – 13.7.1024, Bamberq yaxınlığındakı Pfalts-Qrone) – Lüdolfinqlәr sülalәsindәn Almaniya kralı [1002 ildәn], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1014–24]. Almaniya kralı I Henrixin nәticәsi, Almaniya taxtında Saksoniya sülalәsinin sonuncu nümayәndәsidir. 995 ildәn Bavariya hersoqu idi. İmperator III Ottonun ölümündәn sonra Almaniya kralı seçilsә dә, imperiyanın bir sıra vilayәtlәri tәrәfindәn tanınmamışdı. Əyanları itaәtә almaq mәqsәdilә İtaliyaya hәrbi yürüş etmiş, 1004 ildә Paviyada İtaliya kralı elan olunmuşdur. 1003 ildәn Polşa knyazı I Boleslava qarşı keçirdiyi bir neçә yürüş nәticәsindә Bohemiyanı alsa da (1004), Bautsen (B u d i ş i n) sülhünә (1018) görә, Moraviya daxil olmaqla, bir sıra vilayәti ona güzәştә getmişdir. Hakimiyyәtini möhkәmlәndirmәk üçün kilsәyә arxalanmış, monastırlara bәxşişlәr vermiş, kilsә islahatının keçirilmәsinә yardım etmişdir. 1007 ildә Bamberq yepiskopluğunu yaratmışdır. 1013 ildә Roma papasının taxtı uğrunda münaqişәyә qatılaraq İtaliyaya yenidәn yürüş etmiş vә VIII Benediktin Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. 1014 ildә keçirilәn tacqoyma mәrasimindә Benedikt onu imperator elan etmişdir. 1021–22 illәrdә yürüş edәrәk Cәnubi İtaliyanı imperiyanın tәrkibinә qatmışdır. 1146 ildә Roma katolik kilsәsi tәrәfindәn kanonlaşdırılmışdır. I I I H e n r i x (28.10.1017 – 5.10. 1056, Harz, Bodfeld) – Frankoniya (S a l i k) sülalәsindәn Almaniya kralı [1039–56], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1046–56]. İmperator II Konradın [1027–39] oğludur. 1027 ildәn Bavariya hersoqu, 1038 ildәn Şvabiya hersoqu vә Burqundiya kralı idi. 1026 ildә kral seçilmiş, 1028 ildә atasının ölümündәn sonra taxta çıxmışdır. 1046 ildә İtaliyaya yürüş edәn III H. rәqabәt aparan papaları devirәrәk öz tәrәfdarı II Klimentin (sonuncu onu imperator elan etmişdi) Roma papası seçilmәsinә nail olmuşdur. Sonralar da I Ottonun siyasәtini davam etdirәrәk Papalığın işlәrinә müdaxilә etmişdir. III H.-in hakimiyyәti dövründә Almaniya krallarının Papalığın siyasәtinә tәsiri әn yüksәk hәddә çatmışdı. I V H e n r i x, H e n r i x S a l i [11.11.1050, Qoslar (?) – 7.8.1106, Lyej] – Almaniya kralı [1056–1106], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1084–1106]. III Henrixin oğludur. 1065 ildә dövlәti tәkbaşına idarә etmәyә başlayan IV H. bütün sәylәrini kral hakimiyyәtinin nüfuzunun bәrpasına yönәltmişdi. Almaniyada vә Şimali İtaliyada kilsә investiturası hüququnu özündә saxlamağa çalışan IV H. 1073 ildә Roma papası II Aleksandr, sonra isә onun xәlәfi VII Qriqori ilә münaqişәyә girdi. Kral ilә Roma papası arasındakı ixtilafdan istifadә edәn Saksoniya әyanları hәmin il üsyan qaldırdılar. IV H. üsyanı böyük çәtinliklә yalnız 1075 ildә yatırdı. 1076 ilin yanvarında IV H. Roma papası VII Qriqorinin devrildiyini elan etdi. Cavabında olaraq Roma papası IV H.-in devrildiyini elan etdi vә onu kilsәdәn uzaqlaşdırdı. Almaniya knyazlarının vә yepiskoplarının tәzyiqi ilә IV H. Kanossaya gedәrәk (1077, yanvar) tövbә etmәyә mәcbur oldu. Müvәqqәti barışıq IV H.-ә taxtını saxlamağa imkan versә dә, onun mövqeyini möhkәmlәndirmәdi. 1080 ilin martında Roma papası yenidәn IV H.-i kilsәdәn uzaqlaşdırdı. IV H. hәmin ilin iyununda VII Qriqorinin qovulmasına vә öz tәrәfdarı III Klimentin Roma papası seçilmәsinә nail oldu. 1084 ildә Romaya daxil olan IV H. imperator elan edilsә dә, tezliklә geri çәkilmәyә mәcbur oldu. Əyanlar tәrәfindәn Zalm qrafı Germanın antikral seçilmәsinә (1081) cavab olaraq IV H. 1087 ildә böyük oğlu Konradı özünün hәmhakimi vә xәlәfi elan etdi, 1088 ildә antikralı mәğlubiyyәtә uğratdı. 1090 ildә İtaliyaya yenidәn yürüşü uğursuz oldu. 1093 ildә IV H.-in Almaniyada olmamasından istifadә edәn әyanlar Konradı İtaliya kralı elan etdilәr. 1098 ildә Almaniyaya qayıdan IV H. onu devirәrәk kiçik oğlu Henrix (imperator V Henrix [1111–25]) özünün hәm hakimi vә xәlәfi elan etdi. Sonuncu 1104 ildә üsyan qaldıraraq atasını әsir götürdü vә 1105 ilin dekabrında onu taxtdan әl çәkmәyә mәcbur etdi. 1106 ilin fevralında IV H. әsirlikdәn qaçdı. Oğluna qarşı yürüşә hazırlaşarkәn vәfat etdi. IV H.-in hәyatı, onun Kanossaya gedişi bәdii әdәbiyyatda (L.Pirandello, F. fon Zaar, E. Fon Vildenbrux vә b.) geniş әksini tapmışdır. V I H e n r i x , H e n r i x Ş t a u f e n (1165, Nimvegen – 28.9.1197, Messina) – Almaniya kralı [1190–97], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru [1191–97], Siciliya kralı [1194–97]. I Fridrix Barbarossanın oğludur. 1186 ildә Siciliya kralının vәliәhdi Konstansiya ilә bağladığı nikah nәticәsindә Siciliya krallığını öz mülklәrinә birlәşdirmişdi. 1197 ildә Siciliya baronlarının üsyanını amansızlıqla yatırmışdır. Almaniyada imperatorların hakimiyyәtini irsi etmәyә çalışması alman knyazlarının vә Papalığın müqavimәti ilә üzlәşmişdi. İngiltәrә kralı Şirürәkli Riçardı imperiyanın vassalına çevirmişdi. V I I H e n r i x , L ü k s e m b u r q l u H e n r i x (tәqr. 1274 – 24.8.1313, Siyena yaxınlığındakı Buonkonvento k.) – Almaniya kralı [1308–13], Müqәddәs Roma imperiyası imperatoru (1312–13), Lüksemburqlar sülalәsinin ilk nümayәndәsi. 1310 ildә oğlunu (Lüksemburqlu Yan) Bohemiya kralı etmәklә oranı Lüksemburqların irsi mülkünә çevirmişdi. Qvelflәr vә gibellinlәr arasındakı ziddiyyәtlәrdәn istifadә edәrәk 1310 ildә İtaliyaya soxulmuş vә onu imperiyanın tәrkibinә qaytarmağa çalışmışdır. VII H.-in işğalçı siyasәti IV Filippin (G ö z ә l F i l i p p), Neapollu Robertin, Roma papası V Klimentin vә İtaliya şәhәrlәrinin müqavimәti ilә üzlәşmişdi. VII H.Kremonanı vә Breşianı zәbt etmiş, Romada imperator elan olunmuş, Florensiyanı mühasirәyә almışdı. Yeni hәrbi hazırlıqlar zamanı malyariya xәstәliyindәn vәfat etmişdir.
