HERAKL (Ἡρακλῆς) – qәdim yunan dini vә mifologiyasında qәhrәman. Zevsin vә ölümlü qadın Alkmenanın oğludur. H. e.ә. 2-ci minilliyin ortalarına aid klassik Olimpiya mifologiyasının çiçәklәnmә dövrünün personajıdır. O, mәhәlli qәhrәman yox, fiziki gücә vә ağıla malik ümumyunan qәhrәmanıdır. Onun taleyi Zevsin arvadı Heradan asılıdır. H. hәlә dünyaya gәlmәmiş Zevs allahların mәclisindә and içmişdi ki, onun tәrәfindәn müәyyәnlәşdirilmiş vaxtda qәhrәman Perseyin nәslindәn doğulmuş uşaq Mikenadakı çarlığı alacaq. Hera Perseyin nәslindәn olan Evrisfeyin H.-dan iki ay tez dünyaya gәlmәsini tәşkil etmiş, nәticәdә H. Mikena vә Tirinf çarı olan Evrisfeyә xidmәt etmәyә mәcbur olmuşdu. 12 qәhrәmanlıq göstәrmişdi: Nemeyaşirini, Lerna hidrasını öldürmüş, Kerinitis maralına vә Erinmanf qabanına qalib gәlmiş, Avgi tövlәlәrini tәmizlәmiş, Stim fal quşlarını öldürmüş, Krit öküzünü vә Diomedin madyanlarını ram etmiş, amazonlara qalib gәlmiş vә onların başçısı İppolitanın kәmәrinә yiyәlәnmiş, Gerionun inәk sürüsünü, hesperidlәrin qızıl almalarını vә ölülәr sәltәnәtini qoruyan Kerber köpәyini әlә keçirmişdi. H.-ın qәhrәmanlıqları qәdim yunanlara mәlum olan oykumenanı әhatә etmişdi. Digәr әsatir variantlarına görә o, hәmçinin zәncirlәnmiş Prometeyi azad etmiş, Anteyi mәğlubiyyәtә uğratmış, allahlarla giqantların mübarizәsindә vә s. iştirak etmişdi. Arvadı Deyanira tәrәfindәn zәhәrlәnәn H. özünü tonqalda yandırmışdı. Ölümündәn sonra Zevs onu Olimp dağına aparmış vә öz qızı, әbәdi gәnclik ilahәsi Heba ilә evlәndirmişdi. H.-a sitayiş әvvәllәr bütün Yunanıstanda, sonra isә İtaliyada yayılmışdı. Qәdim Roma mifologiyasında Herkules adlandırılırdı. H. haqqında әsatir әdәbiyyat vә incәsәnәtdә (Homer, Sofokl, Evripid, P.Veroneze, P.Rubens, Y.Tintoretto vә b.) әksini tapmışdır.
Olimp dağına çıxan Heraklın Poseydon,
Hermes vә Afina ilә tәsviri. Keramika.
Dulusçu vә rәssam Amasis.
E.ә. 550–530 illәr. Luvr.
Heraklın sarkofaq üzәrindә hәkk olunmuş qәhrәmanlıqları. Soldan sağa: Nemeya şiri, Lerneya hidrası,
Erimanf qabanı, Kerineya maralı, Stimfaliya quşları, İppolitanın kәmәri, Avgi tövlәlәri, Krit öküzü vә
Diomed atları. Mәrmәr. Eramızın 3 әsri. Roma Milli Muzeyi.
