HELMHOLTS ENERJİSİ (sәrbәst enerji, izoxori-izotermik potensial) – termodinamik potensiallardan biri; sәrbәst termodinamik dәyişәnlər kimi V hәcmi vә T temp-ru seçildikdә termodinamik sistemin halını ifadә edәn xarakteristik funksiya. 1876 ildә C.Gibbs tәrәfindәn termodinamikpo tensial kimi elmi әdәbiyyata daxil edilmiş, H.Helmholts isә 1882 ildә “sәrbәst enerji” terminini tәklif etmişdir. H.e. termodinamikanın birinci vә ikinci qanununun nәticәsidir. H.e. (F) daxili enerji (U) vә entropiya (S) ilә F = U – TS düsturu ilә әlaqәlidir. Kvazistatik prosesdә F-in dәyişmәsi dF = – SdT – pdV-dir; demәli, izotermik prosesdә H.e.-nin azalması sistemin gördüyü tam işә bәrabәrdir. Entropiya vә tәzyiqi tәyin etmәk üçün H.e.-ni T vә V-yә görә diferensiallamaq lazımdır:
Bu o demәkdir ki, H.e. T vә V dәyişәnlәrinә görә xarakteristik funksiyadır. Çoxkom ponentli sistemlәr üçün 
burada dNi – i-ci komponentin zәrrәciklәr sayının (kütlәsinin) artması, 
– kimyәvi potensialdır. Sistemin termodinamik tarazlıq şәrti, onun halını tәyin edәn T, V vә digәr parametrlәrin sabitlyi şәraitindә H.e.-nin minimum olmasidir. Statistik fizikada daha çox “sәbәst enerji” terminindәn istifadә edilir vә o, Z statistik inteqralın (vә ya statistik cәmin) loqarifmi ilә tәyin olunur: F = – kT×lnZ (k – Boltsman sabitidir).
