HETEROZİQOTLUQ (hetero... + ziqot) – genotipdә genin (genlәrin) müxtәlif allellәrinin vә ya müxtәlif quruluşlu homoloji xromosomların olması. Belә genotipә malik orqanizm (hüceyrә, virus) heteroziqot (termin U.Betson tәrәfindәn 1902 ildә tәklif olunmuşdur) adlanır. Heteroziqotlar adәtәn lat. şәrti işarәlәri, mәs., Aa ilә ifadә olunur, burada A әlamәtin üzә çıxmasına daha güclü tәsir göstәrәn dominant allel, a isә dominantın yatırtdığı resessiv alleldir. H.-un mәnbәyi hibridlәşdirmә vә ya mutasiyadır. H. tәbii populyasiyaların mikro tәkamülü üçün dәyişkәnliyi tәmin edir. Heteroziqot fәrdlәr daha çeşidli allellәr dәstinә malik olduğundan xarici mühit şәraitinin müxtәlif dәyişikliklәrinә daha yaxşı uyğunlaşmışdır, yüksәk hәyat qabiliyyәti, mәhsuldarlığı, müxtәlif xәstәliklәrә davamlılığı ilә fәrqlәnirlәr. Seleksiyada H.-dan başlanğıc materialın vә heterozisin әldә olunmasında istifadә olunur. Öz-özünә tozlanmanın qarşısını alan allel genlәrә görә H. bir çox bitkilәrdә avtomatik olaraq qalır. Xromosom yenidәnqurulmaları (inversiya vә translokasiya) ilә şәrtlәnәn H. insanda vә b. orqanizmlәrdә nәsilvermә qabiliyyәtinin vә normal nәsillәrin azalması ilә müşayiәt olunur. Bu, növarası hibridlәrin sterilliyinin sәbәblәrindәn biridir. İnsan genlәrinin orta hesabla tәqr. 10%-ә qәdәri heteroziqot vәziyyәtdә yerlәşir. Eyni әlverişsiz (arzu olunmayan) resessiv allelli sağlam valideynlәrin H.-undan irsi xәstәliyi olan uşaqların doğulma riski 25%-dir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HETEROZİQOTLUQ
HETEROZİQOTLUQ (hetero... + ziqot) – genotipdә genin (genlәrin) müxtәlif allellәrinin vә ya müxtәlif quruluşlu homoloji xromosomların olması. Belә genotipә malik orqanizm (hüceyrә, virus) heteroziqot (termin U.Betson tәrәfindәn 1902 ildә tәklif olunmuşdur) adlanır. Heteroziqotlar adәtәn lat. şәrti işarәlәri, mәs., Aa ilә ifadә olunur, burada A әlamәtin üzә çıxmasına daha güclü tәsir göstәrәn dominant allel, a isә dominantın yatırtdığı resessiv alleldir. H.-un mәnbәyi hibridlәşdirmә vә ya mutasiyadır. H. tәbii populyasiyaların mikro tәkamülü üçün dәyişkәnliyi tәmin edir. Heteroziqot fәrdlәr daha çeşidli allellәr dәstinә malik olduğundan xarici mühit şәraitinin müxtәlif dәyişikliklәrinә daha yaxşı uyğunlaşmışdır, yüksәk hәyat qabiliyyәti, mәhsuldarlığı, müxtәlif xәstәliklәrә davamlılığı ilә fәrqlәnirlәr. Seleksiyada H.-dan başlanğıc materialın vә heterozisin әldә olunmasında istifadә olunur. Öz-özünә tozlanmanın qarşısını alan allel genlәrә görә H. bir çox bitkilәrdә avtomatik olaraq qalır. Xromosom yenidәnqurulmaları (inversiya vә translokasiya) ilә şәrtlәnәn H. insanda vә b. orqanizmlәrdә nәsilvermә qabiliyyәtinin vә normal nәsillәrin azalması ilә müşayiәt olunur. Bu, növarası hibridlәrin sterilliyinin sәbәblәrindәn biridir. İnsan genlәrinin orta hesabla tәqr. 10%-ә qәdәri heteroziqot vәziyyәtdә yerlәşir. Eyni әlverişsiz (arzu olunmayan) resessiv allelli sağlam valideynlәrin H.-undan irsi xәstәliyi olan uşaqların doğulma riski 25%-dir.
HETEROZİQOTLUQ
HETEROZİQOTLUQ (hetero... + ziqot) – genotipdә genin (genlәrin) müxtәlif allellәrinin vә ya müxtәlif quruluşlu homoloji xromosomların olması. Belә genotipә malik orqanizm (hüceyrә, virus) heteroziqot (termin U.Betson tәrәfindәn 1902 ildә tәklif olunmuşdur) adlanır. Heteroziqotlar adәtәn lat. şәrti işarәlәri, mәs., Aa ilә ifadә olunur, burada A әlamәtin üzә çıxmasına daha güclü tәsir göstәrәn dominant allel, a isә dominantın yatırtdığı resessiv alleldir. H.-un mәnbәyi hibridlәşdirmә vә ya mutasiyadır. H. tәbii populyasiyaların mikro tәkamülü üçün dәyişkәnliyi tәmin edir. Heteroziqot fәrdlәr daha çeşidli allellәr dәstinә malik olduğundan xarici mühit şәraitinin müxtәlif dәyişikliklәrinә daha yaxşı uyğunlaşmışdır, yüksәk hәyat qabiliyyәti, mәhsuldarlığı, müxtәlif xәstәliklәrә davamlılığı ilә fәrqlәnirlәr. Seleksiyada H.-dan başlanğıc materialın vә heterozisin әldә olunmasında istifadә olunur. Öz-özünә tozlanmanın qarşısını alan allel genlәrә görә H. bir çox bitkilәrdә avtomatik olaraq qalır. Xromosom yenidәnqurulmaları (inversiya vә translokasiya) ilә şәrtlәnәn H. insanda vә b. orqanizmlәrdә nәsilvermә qabiliyyәtinin vә normal nәsillәrin azalması ilә müşayiәt olunur. Bu, növarası hibridlәrin sterilliyinin sәbәblәrindәn biridir. İnsan genlәrinin orta hesabla tәqr. 10%-ә qәdәri heteroziqot vәziyyәtdә yerlәşir. Eyni әlverişsiz (arzu olunmayan) resessiv allelli sağlam valideynlәrin H.-undan irsi xәstәliyi olan uşaqların doğulma riski 25%-dir.
