HEVÉLİ (Hevelius, Hewel, Hewelke) Yan (28.1.1611, Qdansk – 28.1.1687, orada) – Polşa müşahidәçi-astronomu. Qdanskda rәsәdxana tikdirib (1641, “Sәma maşını” әsәrindә onun tәsvirini verib, 1673, 1679). Dәqiq ölçmәlәr üçün sekstantlar, optikasız kvadrantlar, müşahidәlәr üçün uzunfokuslu refraktorlar (uz. 45 m-dәk olan “hava boruları”) hazırlamışdır. Ayın ilk dәqiq xәritәlәrini tәrtib etmiş, onun sәthindәki detallara coğrafi adlar vermişdir (“Selenoqrafiya”, 1647). Ayın optik librasiyasını aşkara çıxarmış, ilk dәfә orada vulkanizm tәzahürlәrini ehtimal etmişdir. Merkurinin sәfhәlәrini vә dörd komet kәşf edib (“Kometoqrafiya”, 1668), ilk dәfә Günәşin fırlanma dövrünü dәqiq ölçüb (27 sutka). 1564 ulduzun kataloqunu vә ulduzlu göyün “Uranoqrafiya” adlanan atlasını tәrtib etmiş (uyğun olaraq 1687 vә 1690 illәrdә nәşr olunub), 11 yeni bürc aşkara çıxarmış vә 16 dumanlıq kәşf etmişdir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HƏŞTƏRXAN DÖVLƏT TƏBİƏT BİOSFER QORUĞU
HEVÉLİ
HEVÉLİ (Hevelius, Hewel, Hewelke) Yan (28.1.1611, Qdansk – 28.1.1687, orada) – Polşa müşahidәçi-astronomu. Qdanskda rәsәdxana tikdirib (1641, “Sәma maşını” әsәrindә onun tәsvirini verib, 1673, 1679). Dәqiq ölçmәlәr üçün sekstantlar, optikasız kvadrantlar, müşahidәlәr üçün uzunfokuslu refraktorlar (uz. 45 m-dәk olan “hava boruları”) hazırlamışdır. Ayın ilk dәqiq xәritәlәrini tәrtib etmiş, onun sәthindәki detallara coğrafi adlar vermişdir (“Selenoqrafiya”, 1647). Ayın optik librasiyasını aşkara çıxarmış, ilk dәfә orada vulkanizm tәzahürlәrini ehtimal etmişdir. Merkurinin sәfhәlәrini vә dörd komet kәşf edib (“Kometoqrafiya”, 1668), ilk dәfә Günәşin fırlanma dövrünü dәqiq ölçüb (27 sutka). 1564 ulduzun kataloqunu vә ulduzlu göyün “Uranoqrafiya” adlanan atlasını tәrtib etmiş (uyğun olaraq 1687 vә 1690 illәrdә nәşr olunub), 11 yeni bürc aşkara çıxarmış vә 16 dumanlıq kәşf etmişdir.
HEVÉLİ
HEVÉLİ (Hevelius, Hewel, Hewelke) Yan (28.1.1611, Qdansk – 28.1.1687, orada) – Polşa müşahidәçi-astronomu. Qdanskda rәsәdxana tikdirib (1641, “Sәma maşını” әsәrindә onun tәsvirini verib, 1673, 1679). Dәqiq ölçmәlәr üçün sekstantlar, optikasız kvadrantlar, müşahidәlәr üçün uzunfokuslu refraktorlar (uz. 45 m-dәk olan “hava boruları”) hazırlamışdır. Ayın ilk dәqiq xәritәlәrini tәrtib etmiş, onun sәthindәki detallara coğrafi adlar vermişdir (“Selenoqrafiya”, 1647). Ayın optik librasiyasını aşkara çıxarmış, ilk dәfә orada vulkanizm tәzahürlәrini ehtimal etmişdir. Merkurinin sәfhәlәrini vә dörd komet kәşf edib (“Kometoqrafiya”, 1668), ilk dәfә Günәşin fırlanma dövrünü dәqiq ölçüb (27 sutka). 1564 ulduzun kataloqunu vә ulduzlu göyün “Uranoqrafiya” adlanan atlasını tәrtib etmiş (uyğun olaraq 1687 vә 1690 illәrdә nәşr olunub), 11 yeni bürc aşkara çıxarmış vә 16 dumanlıq kәşf etmişdir.
