HEYVANLARIN BONİTİRƏSİ, k ә n d t ә s ә r r ü f a t ı h e y v a n l a r ı n ı n b o n i t i r ә s i – damazlıq dәyәrini vә gәlәcәkdә istifadә rejimini müәyyәnlәşdirmәk mәqsәdilә damazlıq әlamәtlәrinin mәcmusuna görә heyvanların kompleks qiymәtlәndirilmәsi. H.b. hәr il müәyyәn vaxtlarda aparılır. Bu işә konkret cinslә mәşğul olan elmi әmәkdaşlar cәlb olunur. Bonitirәyә növündәn, cinsindәn vә damazlıq işinin mәqsәdindәn asılı olaraq yaşlı vә müxtәlif yaşda (mәs., xәz-dәri cinsli qoyunların quzuları 1-2 günlükdә, ixtisaslaşmamış cinslәr 18 aylığında bonitirә edilir) cavan heyvanlar aid edilirlәr. Cavan heyvanlar mәnşәyinә, eksteryerinә vә diri kütlәsinә, yaşlı heyvanlar hәmçinin, mәhsuldarlığına vә nәsilvermә qabiliyyәtinә vә nәsil keyfiyyәtlәrinә görә qiymәtlәndirilir. Südlük vә südlük-әtlik cinsli inәklәrin mәhsuldarlığı 305 günlük sağıma, ya da qısaldılmış laktasiyaya (240 gündәn az olmamaqla), süddә yağın miqdarına, süddәn yağ çıxımına vә südvermә sürәtinә görә qiymәtlәndirilir. Ətlik cinsli iribuynuzlu qaramalda tezyetişkәnlik, әt mәhsuldarlığı vә әtlik keyfiyyәtlәri nәzәrә alınır. Donuzlar törәyib-artmasına vә südlülüyünә, hәmçinin 2 aylıq çoşqa yuvalarının orta sayına görә qiymәtlәndirilir. Zәrifyunlu qoyunların mәhsuldarlıq keyfiyyәtlәri yununun miqdarına vә keyfiyyәtinә, xәz-dәrilik cinslәrinki xәz dәrisinin keyfiyyәtinә, kürklük cinslәr aşılanmış dәrinin keyfiyyәtinә, mәhsuldarlıq vә südlülüyünә, әtlik-yunluq cinslәr yununun vә әtinin keyfiyyәtinә, әtlik-piylik cinslәr әtinә görә müәyyәn edilir. Minik vә yortma yerişli at cinslәrinin iş qabiliyyәti, cәldlik vә yükqaldırma sınaqlarının mәlumatlarına әsasәn tәyin edilir. Yumurtalıq vә yumurtalıq-әtlik toyuq cinslәrinin mәhsuldarlığı yumurtlağanlığa vә yumurtanın kütlәsinә, әtlik üçün yetişdirilәnlәr tezyetişkәnliyinә vә kütlәsinә görә qiymәtlәndirilir. Heyvanın hәr bir göstәricisi balla qiymәtlәndirilir. Balların cәmini hesablamaqla onun dәrәcәsi tәyin olunur. Müxtәlif növә mәnsub heyvanlar üçün dәrәcәlәrin sayı da müxtәlifdir. Bonitirәnin nәticәlәrinә görә heyvanın damazlıq olmasını tәsdiqlәyәn (onun üçün әsas sayılan) sertifikat tәrtib edilir. H.b.-nә әsasәn onların gәlәcәkdә mәhsuldarlığının vә damazlıq keyfiyyәtlәrinin yüksәldilmәsi, sürünün komplektlәşdirilmәsi vә bu mәqsәdlә sürüyә, naxıra daxil edilәn cavan heyvanların irәlicәdәn nәzәrdә tutulmuş yetişdirilmәsi planları işlәnib hazırlanır.










