HƏDİD (Hadid) Zaha (31.10.1950, Bağdad – 31.3.2016, Mayami) – Britaniya memarı. Beyrutda Amerika un-tinin riyaziyyat fakültәsindә (1968–71) vә Londonda Memarlıq cәmiyyәtinin mәktәbindә (1972–77) R.Kolxas vә E.Zengelisdәn dәrs almış, sonralar Kolxas memarlıq bürosunda işlәmişdir (1977). Dekonstruktivizm istiqamәtindә olan әsәrlәrindә (20 әsrin sonunadәk) suprematizmin vә K.S.Maleviçin, rus konstruktivizminin tәsiri nәzәrә çarpırdı. Müsabiqәlәrdә birincilik qazanan, lakin reallaşmayan layihәlәrinә görә beynәlxalq alәmdә mәşhurluq qazanmışdı. Əsәrlәrinin sәrt, kәskin orijinallığı çox vaxt “reallaşması mümkün olmayan” tәәssüratı yaratmişdı vә onun ilk tikilisi Vayl-am-Raynda “Vitra” kompaniyasının kompleksindәki yanğın şöbәsi (1993) olmuşdur; Sinsin natidәki Rozental Müasir İncәsәnәt Mәrkәzi ona nüfuz qazandırdı (2003). 1990-cı illәrin sonlarından layihәlәrini “parametrizm” istiqamәtindә işlәyәn H. kompüter modellәşmәsi imkanlarından da geniş istifadә etmişdir: Leypsiqdә BMW zavodunun mәrkәzi korpusu, Volfsburqda “Feno elmi mәrkәzinin maariflәndirici şöbәsi (hәr ikisi 2005), İnsbrukda Hungerburqban kanat yolunun stansiyaları (Nordpark; 2007), Romada 21 әsr Milli İncәsәnәt Muzeyi (2009); Quançjouda opera teatrı (2010), Bakıda Heydәr Əliyev Mәrkәzi (2012), Moskvada “Dominions” biznes mәrkәzi (2015). H. rәssamlıqla, әşya dizaynı vә sәhnә qrafiya ilә dә mәşğul olmuşdur. Bir ictimai xadim kimi memarlıq sahәsindә çalışan qadınların hüquq bәrabәrliyi uğrunda mübarizә aparmışdır. Rıtsar zadәgan rütbәsinә qәdәr yüksәlmişdir (2012). London Memarlıq cәmiyyәti mәktәbindә (1978–87), Vyanada tәtbiqi incәsәnәt un-tindә (2000 ildәn) vә başqa ali mәktәblәrdә pedaqoji fәaliyyәt göstәrmişdir.
Zaha Hәdid. Heydәr Əliyev Mәrkәzi. 2012.
