HƏMƏVİ YAQUT (
), Y a q u t i b n A b d u l l a h ә r - R u m i ә l - H ә m ә v i (1179–20.8.1229, Hәlәb) – әrәb filoloqu, coğrafiyaşünas vә tarixçi. Mәnşәcә Kiçik Asiyalı yunandır. 1224 ildә yazdığı iri hәcmli “Mücәm әl-büldan” (“Ölkәlәrin әlifba üzrә siyahısı”) coğrafi lüğәtindә tәqr. 16 min toponim, o cümlәdәn Azәrb.-ın tәqr. 90 yaşayış mәntәqәsi, habelә Xәzәr dәnizi, Kür, Araz vә Sәfidrud çayları, Urmiya gölü, Qafqaz vә Savalan d-rı vә s. haqqında mәlumat vermişdir. H. 7–13 әsrlәrdә yaşamış görkәmli elm, mәdәniyyәt vә din xadimlәrinin (tәqr. 1100 nәfәr) hәyat vә yarağıcılığından bәhs edәn “İrşad әl-arib ilә mәrifәt әl-әdib” (“Ağıllı adamlara yazıçıları tanıtmaq üçün öyüd”) vә ya “Mücәm әl-üdәba” (“Yazıçıların әlifba üzrә siyahısı”) әsәrini 1218 ildә tamamlamışdır. Əsәrdә Azәrb. Alimlәrindәn Yәhya ibn Sәlam ibn әl-Hüseyn әl-Xәtib әl-Xәskәfi, Mәkki ibn Əhmәd әl-Bәrdәi, Sәid ibn Əmuri әl-Əzdi, Əbd әl-Əziz ibn әl-Hәsәn әl-Bәrdәi, Xәtib Tәbrizi vә b. haqqında da mәlumat verilmişdir.
Ə s ә r i: Му’джам ал-булдан (сведения об Азербайджане), (пер. с араб. З.М.Буниятова и П.К.Жузе). Б., 1983.










