HƏRBİ RÜTBƏLƏR – silahlı qüvvәlәrdә (SQ) hәrbi qulluqçulara, hәmçinin silahlı qüvvәlәrdәn ehtiyata buraxılmış hәrbi vәzifәli şәxslәrә xidmәti vәziyyәtinә, hәrbi vә xüsusi hazırlığına, xidmәt müddәtinә, xidmәtinә, SQ növünә, qoşun növünә vә ya xidmәtinә mәnsubiyyәtinә görә verilәn fәrdi rütbәlәr. SQ-dә tabelilik-böyüklük münasibәtlәri (xidmәti vәziyyәtinә görә dә tabelilik-böyüklük münasibәti var) H.r.-ә görә müәyyәn olunur. H.r.-in fәrqlәndirici әlamәtlәri hәrbi qulluqçuların fәrqlәndirmә nişanları, hәmçinin hәrbi geyim forması, onun biçimi, materialının keyfiyyәtidir. H.r. Şәrqdә qәdimdәn mövcud idi. Avropa ordularında H.r. 15–16 әsrlәrdә daimi orduların yaradılması ilә әlaqәdar (15 әsrdә Fransada leytenant, 16 әsrdә İspaniyada vә alman dövlәtlәrindә mayor) meydana gәlmişdir. AXC ordusunda çar Rusiyasında qüvvәdә olmuş H.r. tәtbiq edilir vә qoşun növlәrinә görә fәrqlәnirdi. Piyada qoşunlarında praporşik, podporuçik, poruçik, stabs-kapitan, kapitan, podpolkovnik, polkovnik, general-mayor, general-leytenant, general (tam general), süvari qoşunlarında isә praporşik, kornet, poruçik, ştabs-rotmistr, rotmistr, podpolkovnik, polkovnik, general-mayor, general-leytenant, general (tam general) rütbәlәri işlәdilirdi. Hәrbi qulluqçuların istifadә etdiklәri poqonlar vә onların üzәrindәki fәrqlәndirmә nişanları çar Rusiyası ordusunun poqonlarındakı kimi idi. Lakin Rusiya poqonlarından fәrqli olaraq AXC poqonlarının üzәrindә “Azәrbaycan”sözü yazılırdı. Azәrb. Resp. SQ-sindәki rütbәlәr aşağıdakılardır: quru qoşunlarında vә HHQ-dә gizir, baş gizir, kiçik leytenant, leytenant, baş leytenant, kapitan, mayor, polkovnik-leytenant, polkovnik, general-mayor, general-leytenant, general-polkovnik; HDQ-dә miçman, baş miçman, kiçik leytenant, leytenant, baş leytenant, kapitan-leytenant, 3-cü dәrәcәli kapitan, 2-ci dәrәcәli kapitan, 1-ci dәrәcәli kapitan, kontr-admiral, vitse-admiral, admiral. Ehtiyatda olan vәtәndaşların H.r.-inә “ehtiyatda olan”, istefada olan vәtәndaşların H.r.-inә “istefada olan” sözlәri әlavә edilir.










