HƏŞTƏRXAN ÜSYANI (1705–06) – şәhәr әhalisinin vә işçilәrin, әsgәrlәrin, streleslәrin vә qaçaq kәndlilәrin kütlәvi çıxışları. Vergilәrin artırılması, yeni vergilәrin (hamamlardan, zirzәmilәrdәn, sobalardan, pivә vә braqa istehsalından) vә ticarәt rüsumlarının tәtbiqi, hәmçinin hakimiyyәt orqanlarının vә Hәştәrxan voyevodası T.İ.Rjevskinin özbaşınalığı nәticәsindә baş vermişdi. Çar I Pyotrun saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk qadağası haqqında fәrmanının elan edilmәsindәn sonra başlamışdı. 1705 il avqustun 10-da çoxu köhnә tәriqәtçilәr olan 300 streles vә әsgәr Hәştәrxan kremlinә soxularaq Rjevskini vә tәqr. 300 prikaz mәmurunu, zabiti vә әcnәbini qәtlә yetirdilәr. Şәhәr idarәçiliyinin әsas orqanı kruq (şәhәr әhalisinin ümumi yığıncağı) oldu. Kruq tәrәfindәn burmistr Q.Qançikovun, köhnә tәriqәtçi, tacir Y.Novosun, streles İ.Şeludyakın başçılığı ilә zemstvo idarәsi (ştarşina) seçildi. Streles vә әsgәr rәislәrini tabelikdә olanlar seçirdilәr. Kruq taxılın rüsumsuz ticarәtini tәtbiq etdi, şәhәr әhalisindәn toplanan vergilәri lәğv etdi, streles vә әsgәrlәrin maaşlarını artırdı. Üsyançılar Moskvaya göndәrdiklәri әrizәlәrindә çıxışlarının sәbәbini özlәrinin “köhnә etiqad”, saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk hüquqlarının müdafiәsi kimi izah etdilәr. H.ü.-na Çornı Yar, Krasnı Yar, Terek (Tәrki), Quryev şәhәrlәrinin sakinlәri dә qoşuldular. Boyarları mәhv etmәk mәqsәdilә ataman İ. Deriqlazın başçılıq etdiyi dәstә (900 nәfәr) Volqa boyunca yuxarıya vә ardınca Moskvaya doğru yürüşә başladı. Onlar 1705 ilin payızında Çariçına çatsalar da, şәhәri tuta bilmәdilәr. 1706 ilin әvvәlindә Q.Qançikov H.ü. rәhbәrliyindәn uzaqlaşdırıldı. Üsyanı yatırmaq üçün qoşun göndәrildi. Eyni zamanda çar üsyançılara fәrman göndәrәrәk qiyamı dayandıracaqları tәqdir dә onlara mәrhәmәt göstәrәcәyini vә bağışlayacağını vәd etdi. Varlı hәştәrxanlılar, streleslәr vә b. üsyançılardan uzaqlaşaraq çarın yanına nümayәndәlәrini göndәrdilәr. 1706 ilin martında B.P.Şeremetevin başçılıq etdiyi qoşun vә Ayuka xan tәrәfindәn göndәrilmiş 20 min kalmık süvarisi Hәştәrxana yaxınlaşdı; müqavimәt göstәrdikdәn sonra şәhәr tәslim oldu. İşgәncәlәr vә edamlar nәticәsindә 365 üsyançı hәlak oldu. Digәr şәhәrlәrdә dә üsyanlar yatırıldı.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİDROKORTİZÓN
HƏŞTƏRXAN ÜSYANI (1705–06)
HƏŞTƏRXAN ÜSYANI (1705–06) – şәhәr әhalisinin vә işçilәrin, әsgәrlәrin, streleslәrin vә qaçaq kәndlilәrin kütlәvi çıxışları. Vergilәrin artırılması, yeni vergilәrin (hamamlardan, zirzәmilәrdәn, sobalardan, pivә vә braqa istehsalından) vә ticarәt rüsumlarının tәtbiqi, hәmçinin hakimiyyәt orqanlarının vә Hәştәrxan voyevodası T.İ.Rjevskinin özbaşınalığı nәticәsindә baş vermişdi. Çar I Pyotrun saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk qadağası haqqında fәrmanının elan edilmәsindәn sonra başlamışdı. 1705 il avqustun 10-da çoxu köhnә tәriqәtçilәr olan 300 streles vә әsgәr Hәştәrxan kremlinә soxularaq Rjevskini vә tәqr. 300 prikaz mәmurunu, zabiti vә әcnәbini qәtlә yetirdilәr. Şәhәr idarәçiliyinin әsas orqanı kruq (şәhәr әhalisinin ümumi yığıncağı) oldu. Kruq tәrәfindәn burmistr Q.Qançikovun, köhnә tәriqәtçi, tacir Y.Novosun, streles İ.Şeludyakın başçılığı ilә zemstvo idarәsi (ştarşina) seçildi. Streles vә әsgәr rәislәrini tabelikdә olanlar seçirdilәr. Kruq taxılın rüsumsuz ticarәtini tәtbiq etdi, şәhәr әhalisindәn toplanan vergilәri lәğv etdi, streles vә әsgәrlәrin maaşlarını artırdı. Üsyançılar Moskvaya göndәrdiklәri әrizәlәrindә çıxışlarının sәbәbini özlәrinin “köhnә etiqad”, saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk hüquqlarının müdafiәsi kimi izah etdilәr. H.ü.-na Çornı Yar, Krasnı Yar, Terek (Tәrki), Quryev şәhәrlәrinin sakinlәri dә qoşuldular. Boyarları mәhv etmәk mәqsәdilә ataman İ. Deriqlazın başçılıq etdiyi dәstә (900 nәfәr) Volqa boyunca yuxarıya vә ardınca Moskvaya doğru yürüşә başladı. Onlar 1705 ilin payızında Çariçına çatsalar da, şәhәri tuta bilmәdilәr. 1706 ilin әvvәlindә Q.Qançikov H.ü. rәhbәrliyindәn uzaqlaşdırıldı. Üsyanı yatırmaq üçün qoşun göndәrildi. Eyni zamanda çar üsyançılara fәrman göndәrәrәk qiyamı dayandıracaqları tәqdir dә onlara mәrhәmәt göstәrәcәyini vә bağışlayacağını vәd etdi. Varlı hәştәrxanlılar, streleslәr vә b. üsyançılardan uzaqlaşaraq çarın yanına nümayәndәlәrini göndәrdilәr. 1706 ilin martında B.P.Şeremetevin başçılıq etdiyi qoşun vә Ayuka xan tәrәfindәn göndәrilmiş 20 min kalmık süvarisi Hәştәrxana yaxınlaşdı; müqavimәt göstәrdikdәn sonra şәhәr tәslim oldu. İşgәncәlәr vә edamlar nәticәsindә 365 üsyançı hәlak oldu. Digәr şәhәrlәrdә dә üsyanlar yatırıldı.
HƏŞTƏRXAN ÜSYANI (1705–06)
HƏŞTƏRXAN ÜSYANI (1705–06) – şәhәr әhalisinin vә işçilәrin, әsgәrlәrin, streleslәrin vә qaçaq kәndlilәrin kütlәvi çıxışları. Vergilәrin artırılması, yeni vergilәrin (hamamlardan, zirzәmilәrdәn, sobalardan, pivә vә braqa istehsalından) vә ticarәt rüsumlarının tәtbiqi, hәmçinin hakimiyyәt orqanlarının vә Hәştәrxan voyevodası T.İ.Rjevskinin özbaşınalığı nәticәsindә baş vermişdi. Çar I Pyotrun saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk qadağası haqqında fәrmanının elan edilmәsindәn sonra başlamışdı. 1705 il avqustun 10-da çoxu köhnә tәriqәtçilәr olan 300 streles vә әsgәr Hәştәrxan kremlinә soxularaq Rjevskini vә tәqr. 300 prikaz mәmurunu, zabiti vә әcnәbini qәtlә yetirdilәr. Şәhәr idarәçiliyinin әsas orqanı kruq (şәhәr әhalisinin ümumi yığıncağı) oldu. Kruq tәrәfindәn burmistr Q.Qançikovun, köhnә tәriqәtçi, tacir Y.Novosun, streles İ.Şeludyakın başçılığı ilә zemstvo idarәsi (ştarşina) seçildi. Streles vә әsgәr rәislәrini tabelikdә olanlar seçirdilәr. Kruq taxılın rüsumsuz ticarәtini tәtbiq etdi, şәhәr әhalisindәn toplanan vergilәri lәğv etdi, streles vә әsgәrlәrin maaşlarını artırdı. Üsyançılar Moskvaya göndәrdiklәri әrizәlәrindә çıxışlarının sәbәbini özlәrinin “köhnә etiqad”, saqqal saxlamaq vә rus geyimlәri geyinmәk hüquqlarının müdafiәsi kimi izah etdilәr. H.ü.-na Çornı Yar, Krasnı Yar, Terek (Tәrki), Quryev şәhәrlәrinin sakinlәri dә qoşuldular. Boyarları mәhv etmәk mәqsәdilә ataman İ. Deriqlazın başçılıq etdiyi dәstә (900 nәfәr) Volqa boyunca yuxarıya vә ardınca Moskvaya doğru yürüşә başladı. Onlar 1705 ilin payızında Çariçına çatsalar da, şәhәri tuta bilmәdilәr. 1706 ilin әvvәlindә Q.Qançikov H.ü. rәhbәrliyindәn uzaqlaşdırıldı. Üsyanı yatırmaq üçün qoşun göndәrildi. Eyni zamanda çar üsyançılara fәrman göndәrәrәk qiyamı dayandıracaqları tәqdir dә onlara mәrhәmәt göstәrәcәyini vә bağışlayacağını vәd etdi. Varlı hәştәrxanlılar, streleslәr vә b. üsyançılardan uzaqlaşaraq çarın yanına nümayәndәlәrini göndәrdilәr. 1706 ilin martında B.P.Şeremetevin başçılıq etdiyi qoşun vә Ayuka xan tәrәfindәn göndәrilmiş 20 min kalmık süvarisi Hәştәrxana yaxınlaşdı; müqavimәt göstәrdikdәn sonra şәhәr tәslim oldu. İşgәncәlәr vә edamlar nәticәsindә 365 üsyançı hәlak oldu. Digәr şәhәrlәrdә dә üsyanlar yatırıldı.
