HƏYƏCANLANMA (atom vә ya molekulun) – atomun vә ya molekulun әsas haldan yüksәk enerjili hala (yuxarıdakı enerji sәviyyәlәrindәn birinә) keçmәsi. H. zәrrәciklәrin toqquşması vә ya onların elektromaqnit şüasının kvantları ilә qarşılıqlı tәsiri zamanı yaranır (bu, o vaxt baş verir ki, qarşılıqlı tәsir aktında zәrrәciyin aldığı enerji onun ionlaşmasına kifayәt etmir). Atom vә ya molekulun әsas haldan fәrqli olan hәr hansı digәr halı hәyәcanlanmış hal adlanır. Hә yәcanlanmış hala uyğun olan enerji sәviyyәlәri dә hәyәcanlanmış enerji sәviyyәlәri adlanır. Hәyәcanlanmış halların hәr biri müәyyәn enerji (H.e.) – zәrrәcik әsas haldan hәyәcanlanmış hala keçәrkәn onun aldığı enerji ilә xarakterizә olunur. Axırıncı hal metastabil olmazsa (bax metastabil hal), bu halda olan zәrrәcik çox qısa zamandan (atomlar üçün ~10–8 san) sonra öz başına olaraq әsas vә ya digәr kiçik enerjili hala keçir. Atomlar vә molekullar hәyәcanlanmış hallarda kimyәvi cәhәtdәn әsas haldakına nisbәtәn daha aktiv olur.










