HİDALQO-İ-KOSTİLYA (Hidalgo y Costilla) Migel Qreqorio Antonio İqnasio (8.5.1753, Korralexo, indiki Quanaxuato ştatında – 31.7.1811, Çiuaua) – Meksikada ispan ağalığına qarşı xalq üsyanının (1810–11) başçısı, Meksikanın milli qәhrәmanı. Valyadoliddә (indiki Moreliya) San-Nikolas dini mәktәbini bitirmişdir. 1778 ildә keşiş tәyin edilmişdir. 1783 ildәn San-Nikolas mәktәbinin müәllimi, 1787 ildәn (digәr mәlumatlara görә, 1790 ildәn) rektoru olmuşdur. 1792 ildә fransız maarifçilәrinin ideyalarını tәbliğ etdiyinә görә prixod keşişi vәzifәsinә keçirilmiş, 1800 ildә inkvizisiya mәhkәmәsinә cәlb edilmişdir. 1802 ildә Dolores ş.-ndәki prixodun keşişi tәyin olunmuş, burada bir neçә emalatxana vә manufaktura yaratmışdı. 1810 ildә İspaniya hökumәtinә qarşı sui-qәsddә iştirak etmişdir. Müstәmlәkә idarәçiliyi tәrәfindәn suiqәsdin üstü açıldıqdan sonra 1810 il sentyabrın 16-da Dolores ş.-nin sakinlәrinә müraciәt edәrәk onları Meksikanın müstәqilliyi vә işğalçı ispanlar tәrәfindәn әlә keçirilmiş torpaqların geri qaytarılması uğrunda mübarizәyә sәslәmişdir. Meksikalıların azadlıq mübarizәsinin başlanğıcını qoyan bu müraciәt “Dolores çağırışı” adı ilә tarixә düşmüşdür (16 sentyabr Meksikada Müstәqillik günü kimi qeyd olunur). 1810 il oktyabrın 30-da hindi kәndlilәr vә mәdәn işçilәrindәn ibarәt 80 minlik ordu H.-i.-K.-nın komandanlığı altında Monte-de-las-Kruses yaxınlığında ispan qoşunları üzәrindә qәlәbә qazandı. 1810 ilin noyabr–dekabrında Qvadalaxara ş.-ni әlә keçirәn H.-i.-K. qulların azad olunması, can vergisinin lәğvi vә müstәmlәkәçilәrin zәbt etdiklәri torpaqların hindilәrә qaytarılması haqqında dekretlәr verdi. O, hәmçinin “Amerikanın bütün sakinlәrinә” vә “Amerika xalqına” müraciәtnamә hazırlayaraq Meksikanın müstәqilliyinә nail olmaq üçün kreolları silahlı mübarizәyә çağırdı. Lakin H.-i.-K.-nın hәyata keçirdiyi islahatların radikallığı üsyançıların çoxunu qorxuya saldı vә nәticәdә onlar ispanların tәrәfinә keçmәyә başladılar. 1810 ilin dekabrında H.-i.-K. inkvizisiya tәrәfindәn bidәtçi elan olundu. 1811 il yanvarın 17-dә Kalderon körpüsü yaxınlığında ispan qoşunları üsyançıların әsas qüvvәlәrini darmadağın etdi. H.-i.-K. ABŞ-a qaçmağa cәhd etsә dә, 1811 il martın 21-dә әlә keçirildi vә iyulun 31-dә güllәlәndi. H.-i.-K. ordusunun qalıqlarına davamçısı X.Morelos-i-Pavon başçılıq edәrәk Meksikanın müstәqilliyi uğrunda mübarizәni davam etdirdi.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİDROKİMYA
HİDALQO-İ-KOSTİLYA
HİDALQO-İ-KOSTİLYA (Hidalgo y Costilla) Migel Qreqorio Antonio İqnasio (8.5.1753, Korralexo, indiki Quanaxuato ştatında – 31.7.1811, Çiuaua) – Meksikada ispan ağalığına qarşı xalq üsyanının (1810–11) başçısı, Meksikanın milli qәhrәmanı. Valyadoliddә (indiki Moreliya) San-Nikolas dini mәktәbini bitirmişdir. 1778 ildә keşiş tәyin edilmişdir. 1783 ildәn San-Nikolas mәktәbinin müәllimi, 1787 ildәn (digәr mәlumatlara görә, 1790 ildәn) rektoru olmuşdur. 1792 ildә fransız maarifçilәrinin ideyalarını tәbliğ etdiyinә görә prixod keşişi vәzifәsinә keçirilmiş, 1800 ildә inkvizisiya mәhkәmәsinә cәlb edilmişdir. 1802 ildә Dolores ş.-ndәki prixodun keşişi tәyin olunmuş, burada bir neçә emalatxana vә manufaktura yaratmışdı. 1810 ildә İspaniya hökumәtinә qarşı sui-qәsddә iştirak etmişdir. Müstәmlәkә idarәçiliyi tәrәfindәn suiqәsdin üstü açıldıqdan sonra 1810 il sentyabrın 16-da Dolores ş.-nin sakinlәrinә müraciәt edәrәk onları Meksikanın müstәqilliyi vә işğalçı ispanlar tәrәfindәn әlә keçirilmiş torpaqların geri qaytarılması uğrunda mübarizәyә sәslәmişdir. Meksikalıların azadlıq mübarizәsinin başlanğıcını qoyan bu müraciәt “Dolores çağırışı” adı ilә tarixә düşmüşdür (16 sentyabr Meksikada Müstәqillik günü kimi qeyd olunur). 1810 il oktyabrın 30-da hindi kәndlilәr vә mәdәn işçilәrindәn ibarәt 80 minlik ordu H.-i.-K.-nın komandanlığı altında Monte-de-las-Kruses yaxınlığında ispan qoşunları üzәrindә qәlәbә qazandı. 1810 ilin noyabr–dekabrında Qvadalaxara ş.-ni әlә keçirәn H.-i.-K. qulların azad olunması, can vergisinin lәğvi vә müstәmlәkәçilәrin zәbt etdiklәri torpaqların hindilәrә qaytarılması haqqında dekretlәr verdi. O, hәmçinin “Amerikanın bütün sakinlәrinә” vә “Amerika xalqına” müraciәtnamә hazırlayaraq Meksikanın müstәqilliyinә nail olmaq üçün kreolları silahlı mübarizәyә çağırdı. Lakin H.-i.-K.-nın hәyata keçirdiyi islahatların radikallığı üsyançıların çoxunu qorxuya saldı vә nәticәdә onlar ispanların tәrәfinә keçmәyә başladılar. 1810 ilin dekabrında H.-i.-K. inkvizisiya tәrәfindәn bidәtçi elan olundu. 1811 il yanvarın 17-dә Kalderon körpüsü yaxınlığında ispan qoşunları üsyançıların әsas qüvvәlәrini darmadağın etdi. H.-i.-K. ABŞ-a qaçmağa cәhd etsә dә, 1811 il martın 21-dә әlә keçirildi vә iyulun 31-dә güllәlәndi. H.-i.-K. ordusunun qalıqlarına davamçısı X.Morelos-i-Pavon başçılıq edәrәk Meksikanın müstәqilliyi uğrunda mübarizәni davam etdirdi.
HİDALQO-İ-KOSTİLYA
HİDALQO-İ-KOSTİLYA (Hidalgo y Costilla) Migel Qreqorio Antonio İqnasio (8.5.1753, Korralexo, indiki Quanaxuato ştatında – 31.7.1811, Çiuaua) – Meksikada ispan ağalığına qarşı xalq üsyanının (1810–11) başçısı, Meksikanın milli qәhrәmanı. Valyadoliddә (indiki Moreliya) San-Nikolas dini mәktәbini bitirmişdir. 1778 ildә keşiş tәyin edilmişdir. 1783 ildәn San-Nikolas mәktәbinin müәllimi, 1787 ildәn (digәr mәlumatlara görә, 1790 ildәn) rektoru olmuşdur. 1792 ildә fransız maarifçilәrinin ideyalarını tәbliğ etdiyinә görә prixod keşişi vәzifәsinә keçirilmiş, 1800 ildә inkvizisiya mәhkәmәsinә cәlb edilmişdir. 1802 ildә Dolores ş.-ndәki prixodun keşişi tәyin olunmuş, burada bir neçә emalatxana vә manufaktura yaratmışdı. 1810 ildә İspaniya hökumәtinә qarşı sui-qәsddә iştirak etmişdir. Müstәmlәkә idarәçiliyi tәrәfindәn suiqәsdin üstü açıldıqdan sonra 1810 il sentyabrın 16-da Dolores ş.-nin sakinlәrinә müraciәt edәrәk onları Meksikanın müstәqilliyi vә işğalçı ispanlar tәrәfindәn әlә keçirilmiş torpaqların geri qaytarılması uğrunda mübarizәyә sәslәmişdir. Meksikalıların azadlıq mübarizәsinin başlanğıcını qoyan bu müraciәt “Dolores çağırışı” adı ilә tarixә düşmüşdür (16 sentyabr Meksikada Müstәqillik günü kimi qeyd olunur). 1810 il oktyabrın 30-da hindi kәndlilәr vә mәdәn işçilәrindәn ibarәt 80 minlik ordu H.-i.-K.-nın komandanlığı altında Monte-de-las-Kruses yaxınlığında ispan qoşunları üzәrindә qәlәbә qazandı. 1810 ilin noyabr–dekabrında Qvadalaxara ş.-ni әlә keçirәn H.-i.-K. qulların azad olunması, can vergisinin lәğvi vә müstәmlәkәçilәrin zәbt etdiklәri torpaqların hindilәrә qaytarılması haqqında dekretlәr verdi. O, hәmçinin “Amerikanın bütün sakinlәrinә” vә “Amerika xalqına” müraciәtnamә hazırlayaraq Meksikanın müstәqilliyinә nail olmaq üçün kreolları silahlı mübarizәyә çağırdı. Lakin H.-i.-K.-nın hәyata keçirdiyi islahatların radikallığı üsyançıların çoxunu qorxuya saldı vә nәticәdә onlar ispanların tәrәfinә keçmәyә başladılar. 1810 ilin dekabrında H.-i.-K. inkvizisiya tәrәfindәn bidәtçi elan olundu. 1811 il yanvarın 17-dә Kalderon körpüsü yaxınlığında ispan qoşunları üsyançıların әsas qüvvәlәrini darmadağın etdi. H.-i.-K. ABŞ-a qaçmağa cәhd etsә dә, 1811 il martın 21-dә әlә keçirildi vә iyulun 31-dә güllәlәndi. H.-i.-K. ordusunun qalıqlarına davamçısı X.Morelos-i-Pavon başçılıq edәrәk Meksikanın müstәqilliyi uğrunda mübarizәni davam etdirdi.
