HİDROGEN XLORİD – xlorun hidrogenlә birlәşmәsi HCl; rәngsiz, kәskin iyli qazdır, nәm havada güclü tüstülәnir; tәr. −114,2°C, tqayn.− 85,1°C; havaya görә sıxlığı 1,2679; suda hәll olaraq xlorid turşusu әmәlә gәtirir. Nәm olmadıqda kimyәvi passivdir; qәlәvi metallarla vә Mg-la qarşılıqlı tәsirdә olaraq, H2-ni çıxarır; SO3 ilә xlorsulfon turşusu yaranır; üzvi birlәşmәlәrlә qarşılıqlı tәsirdә olur (bax Hidrohalogenlәşmә, Halogenlәşmә). Sәnayedә sulfat üsulu ilә (köhnәlmiş üsul, NaCl-un qatı sulfat turşusu ilә qarşılıqlı tәsirinә әsaslanır) vә ya sintetik (әsas) üsulla alınır. Xlorlaşma vә dehidro xlorlaşma proseslәrinin vә xlor üzvi tullantıların pirolizinin abqazlarından (әlavә qazlardan) HCl-un ayrılması üsulu ilә alınır. Sintetik üsul H2 + Cl2 2HCl + 184,7 kC; reaksiyasına әsaslanır; proses işığın, nәmin, bәrk mәsamәli materialların tәsiri ilә gedir; polad vә qrafit kameralarda 2200–2400°C temp-rda H2-nin artıq miqdarını götürmәklә aparılır. Xlorid turşusunun alınması üçün, üzvi birlәşmәlәrin sintetik (vinilxloridin, alkilxloridin, xlorprenin vә s.) üçünistifadә olunur. Zәhәrlidir, selikli qişa tәbәqәsinindә yanıqlar әmәlә gәtirir, boğucudur, dişlәri dağıdır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİDROKSİLAMİN
HİDROGEN XLORİD
HİDROGEN XLORİD – xlorun hidrogenlә birlәşmәsi HCl; rәngsiz, kәskin iyli qazdır, nәm havada güclü tüstülәnir; tәr. −114,2°C, tqayn.− 85,1°C; havaya görә sıxlığı 1,2679; suda hәll olaraq xlorid turşusu әmәlә gәtirir. Nәm olmadıqda kimyәvi passivdir; qәlәvi metallarla vә Mg-la qarşılıqlı tәsirdә olaraq, H2-ni çıxarır; SO3 ilә xlorsulfon turşusu yaranır; üzvi birlәşmәlәrlә qarşılıqlı tәsirdә olur (bax Hidrohalogenlәşmә, Halogenlәşmә). Sәnayedә sulfat üsulu ilә (köhnәlmiş üsul, NaCl-un qatı sulfat turşusu ilә qarşılıqlı tәsirinә әsaslanır) vә ya sintetik (әsas) üsulla alınır. Xlorlaşma vә dehidro xlorlaşma proseslәrinin vә xlor üzvi tullantıların pirolizinin abqazlarından (әlavә qazlardan) HCl-un ayrılması üsulu ilә alınır. Sintetik üsul H2 + Cl2 2HCl + 184,7 kC; reaksiyasına әsaslanır; proses işığın, nәmin, bәrk mәsamәli materialların tәsiri ilә gedir; polad vә qrafit kameralarda 2200–2400°C temp-rda H2-nin artıq miqdarını götürmәklә aparılır. Xlorid turşusunun alınması üçün, üzvi birlәşmәlәrin sintetik (vinilxloridin, alkilxloridin, xlorprenin vә s.) üçünistifadә olunur. Zәhәrlidir, selikli qişa tәbәqәsinindә yanıqlar әmәlә gәtirir, boğucudur, dişlәri dağıdır.
HİDROGEN XLORİD
HİDROGEN XLORİD – xlorun hidrogenlә birlәşmәsi HCl; rәngsiz, kәskin iyli qazdır, nәm havada güclü tüstülәnir; tәr. −114,2°C, tqayn.− 85,1°C; havaya görә sıxlığı 1,2679; suda hәll olaraq xlorid turşusu әmәlә gәtirir. Nәm olmadıqda kimyәvi passivdir; qәlәvi metallarla vә Mg-la qarşılıqlı tәsirdә olaraq, H2-ni çıxarır; SO3 ilә xlorsulfon turşusu yaranır; üzvi birlәşmәlәrlә qarşılıqlı tәsirdә olur (bax Hidrohalogenlәşmә, Halogenlәşmә). Sәnayedә sulfat üsulu ilә (köhnәlmiş üsul, NaCl-un qatı sulfat turşusu ilә qarşılıqlı tәsirinә әsaslanır) vә ya sintetik (әsas) üsulla alınır. Xlorlaşma vә dehidro xlorlaşma proseslәrinin vә xlor üzvi tullantıların pirolizinin abqazlarından (әlavә qazlardan) HCl-un ayrılması üsulu ilә alınır. Sintetik üsul H2 + Cl2 2HCl + 184,7 kC; reaksiyasına әsaslanır; proses işığın, nәmin, bәrk mәsamәli materialların tәsiri ilә gedir; polad vә qrafit kameralarda 2200–2400°C temp-rda H2-nin artıq miqdarını götürmәklә aparılır. Xlorid turşusunun alınması üçün, üzvi birlәşmәlәrin sintetik (vinilxloridin, alkilxloridin, xlorprenin vә s.) üçünistifadә olunur. Zәhәrlidir, selikli qişa tәbәqәsinindә yanıqlar әmәlә gәtirir, boğucudur, dişlәri dağıdır.
